Vakgroep Psychologie, Gezondheid & Technologie

Reis naar de toekomst. Hoe middelbare scholieren de toekomst verbeelden in het dagelijks leven

Aanvullende info

Type opdracht (Ba / Ma?): BA

In– of extern?: intern/extern combi                                                                                  

Hoeveel studenten mogelijk? 2-4                                    

Zelf data verzamelen (ja/nee?): Ja

Type onderzoek (kwal/kwant/literatuurstudie):Kwalitatief/kwantitatief

Opdrachtbeschrijving:

Toekomstverbeelding is een menselijke capaciteit die ten grondslag ligt aan wetenschappelijke uitvindingen en de ontwikkeling van cultuur, maar ook een rol speelt in het dagelijks leven van mensen. Het plannen van een uitstapje, het orienteren op je loopbaan, en het dromen over een leukere relatie zijn allemaal vormen van alledaagse toekomstverbeelding. In de huidige snel veranderende, complexe en onzekere samenleving, wordt volgens sommige sociologen en pedagogen in toenemende mate een beroep gedaan op toekomstvaardigheden. Maar er is nog geen goed empirisch onderzoek gedaan om deze claim te kunnen onderbouwen. Vanuit de sociale psychologie is wel bekend dat toekomstverbeelding drie functies kan vervullen: gedrag motiveren, richting bepalen en creativiteit stimuleren. Maar hoe in het dagelijks leven die drie functies worden ingezet, en bijvoorbeeld bij tegenslagen stand houden of veranderen, weten we niet.

 

In deze opdracht ga je in nauwe samenwerking met een middelbare school in Enschede 3 leerlingen volgen gedurende enkele weken om inzicht te krijgen in de wijze waarop zij in het dagelijks leven de toekomst gebruiken om richting te geven aan hun leven. Je volgt hen voorafgaand, tijdens en na een kort kunsteducatie programma waarin de verbeelding gestimuleerd wordt. Het gaat dus om een diepte-studie, waarbij je in de analyse kwalitatief begint maar indien gewenst tot kwantificering over kunt gaan om patronen door de tijd te visualiseren.

 

Je neemt vooraf en na afloop van de periode waarin je de leerlingen monitort een kort baseline interview af over hun ervaringen met toekomstverbeelding tot nu toe. Je vraagt hen ook om een toekomstbrief te schrijven. Je gebruikt een softwareprogramma voor experience sampling (gericht op het doen van dagelijkse metingen over een langere periode) om via een app op reguliere tijdstippen korte vragen te stellen gericht op het in kaart brengen van de ‘reis’ die leerlingen afleggen door de tijd. Het gaat om twee sets van vragen:

  1. Vooruitblik-terugblik feedbackloop. Wat zijn hun intenties aan het begin van de dag en hoe kijken zij aan het einde van de dag erop terug hoe die intentie werkelijkheid is geworden (of niet)?
  2. Welke toekomstgerichte activiteiten ondernemen zij gedurende de dag? En welke van de drie functies worden daarbij aangesproken?Na afloop neem je weer een kort interview af om de ervaringen met het onderzoek te evalueren. Tenslotte bedenk je samen met je medestudenten een leuke en begrijpelijke manier om de gevonden patronen eenvoudig terug te koppelen naar de leerlingen. Mogelijke onderzoeksvragen die in overleg worden bepaald gaan over een afgebakend deel van de verzamelde data, bijvoorbeeld:
  3. Wat zijn eerdere ervaringen en betekenisverlening van leerlingen aan het gebruik van de toekomst? (op basis van de pre-interviews). Verandert die betekenisverlening op basis van deelname aan de studie (op basis van de post-interviews)?
  4. Hoe zien vooruitblik-terugblik patronen door de tijd heen eruit (zijn die bijvoorbeeld stabiel of fluctuerend) en welke rol speelt het kunsteducatie programma hierin?
  5. Hoe hangen korte termijn toekomstverbeeldingen (gemeten met de experience sampling vragenset 2) samen met de langere termijntoekomstverbeeldingen (gemeten door de toekomst die zij in hun brief hebben opgeschreven)?
  6. Hoe hangen eerdere ervaringen en betekenisverlening samen met vooruitblik-terugblikpatronen of met korte termijn toekomstverbeeldingen?

Wie zoeken we?

Gemotiveerde, zelfstandige studenten met een actieve houding die goed met complexiteit om kunnen gaan; die affiniteit hebben met de doelgroep en de ethische vragen die hiermee samenhangen. Een motivatiebrief ter onderbouwing van je keuze wordt aanbevolen.

Wat bieden we?

Een uitdagende opdracht over een heel actueel onderwerp dat wetenschappelijk innovatief is en praktisch relevant.

Begeleiders: 

Anneke Sools en Matthijs Noordzij