Vakgroep Psychologie, Gezondheid & Technologie

Titel: Compensatieopvattingen en binge-watching


Type opdracht: Bachelor

In –of extern?: Intern

Meerdere studenten mogelijk? Ja, max 2

Zelf data verzamelen? Ja

Type onderzoek: Longitudinale of cross-sectionele (online) survey

Opdrachtomschrijving:

Binge-watching is het achter elkaar kijken van meerdere afleveringen van een televisieserie en is met name populair geworden sinds de opkomst van on-demand streaming diensten zoals Netflix. Hoewel populair, heeft binge-watching uiteraard verschillende mogelijke negatieve gezondheidseffecten, zoals gebrek aan fysieke activiteit en slaaptekort. Meer recent onderzoek suggereert bovendien dat binge-watching, net als andere risicogedragingen, geassocieerd is met een slechtere psychische gezondheid.


Het weinige onderzoek naar verklarende factoren voor binge-watching heeft zich tot nu toe met name gericht op brede persoonlijkheidsfactoren, zoals impulsiviteit, en traditionele gedragsmodellen zoals de theorie van gepland gedrag. Een andere mogelijke relevante verklaring voor de mate van binge-watching zijn zogenaamde compensatieopvattingen. Compensatieopvattingen (Compensatory Health Beliefs; CHBs) zijn opvattingen dat de negatieve effecten van een ongezond gedrag gecompenseerd (of teniet gedaan) kunnen worden door het uitvoeren van een andere gezonde gedraging. Waarschijnlijk herkent iedereen zich in meerdere of mindere mate wel zulke opvattingen, getuige uitspraken als ‘Ik kan best deze chocoladereep eten want ik ga vanavond sporten.’ Het gebruik van compensatieopvattingen wordt beschouwd als een geautomatiseerd proces om cognitieve dissonantie te verminderen door het rechtvaardigen van ongezonde gedragskeuzes met het voornemen om ander gezond gedrag te vertonen. Mensen die veel gebruik maken van compensatieopvattingen vertonen vaak meer ongezond gedrag en hebben mogelijk zelfs een slechtere gezondheid, zeker wanneer de opvattingen onjuist zijn of het compenserende gedrag niet uitgevoerd wordt.


De verklarende waarde van CHB’s is al aangetoond voor verschillende risicogedragingen, zoals roken en alcohol, maar is nog niet onderzocht met betrekking tot binge-watching. In deze opdracht ontwikkel je een specifieke schaal voor het meten van CHB’s met betrekking tot binge-watching en onderzoek je de voorspellende waarde hiervan in vergelijking met traditionele gedragsverklaringen. De opdracht betreft een cross-sectioneel of longitudinaal surveyonderzoek onder studenten en/of andere specifieke doelgroepen. Al naar gelang de interesse kan de focus van het onderzoek aangepast worden.

Wie zoeken we? Studenten met interesse in gezondheidsgedrag en surveyonderzoek.

Meer info?: Voor meer informatie kun je terecht bij Peter ten Klooster (p.m.tenklooster@utwente.nl, Cubicus B125, 053 489 6056).

Begeleider: Marcel Pieterse en Peter ten Klooster

Extra (Literatuur):

Orosz, G., Vallerand, R. J., Bőthe, B., Tóth-Király, I., & Paskuj, B. (2016). On the correlates of passion for screen-based behaviors: The case of impulsivity and the problematic and non-problematic Facebook use and TV series watching. Personality and Individual Differences, 101, 167–176. http://doi.org/10.1016/j.paid.2016.05.368

Rabia, M., Knäuper, B., & Miquelon, P. (2006). The eternal quest for optimal balance between maximizing pleasure and minimizing harm: The compensatory health beliefs model. British Journal of Health Psychology, 11(1), 139–153. http://doi.org/10.1348/135910705X52237

Walton-Pattison, E., Dombrowski, S. U., & Presseau, J. (2016). ’Just one more episode: Frequency and theoretical correlates of television binge watching. Journal of Health Psychology. http://doi.org/10.1177/1359105316643379