Onderzoek

Laboratorium Behavioural, Management and Social Sciences (BMS-lab)

De faculteit BMS beschikt over een laboratorium waarin (gedrags)wetenschappelijke experimenten uitgevoerd kunnen worden. Dit BMS-lab is te vinden op de eerste verdieping (vloer 2) in de B-vleugel van gebouw Cubicus. Het lab bestaat uit een 7-tal kleine kamertjes (“cubicles” – zie onderstaande foto) en een grotere groepsonderzoeksruimte die vanuit een nevenruimte via een halfdoorlatende spiegel kan worden geobserveerd.

Sinds het jaar 2013 zijn de onderzoeksruimten gratis te gebruiken. Wel dienen ze gereserveerd te worden voor gebruik. De cubicles zijn zeer geschikt voor het afnemen van experimenten op de computer, en zijn uitgerust met meubilair, moderne PC’s en een video-observatiesysteem. Tevens zijn de ruimtes verduisterbaar. Er zijn twee cubicles die beschikken over een laptop. Let op: deze cubicles beschikken niet over een beeldscherm en/of toetsenbord. Deze zogeheten “mobiele cubicles” kunnen bij reservering als onderzoeksruimte gebruikt worden, maar het is ook mogelijk de laptop te gebruiken om experimenten op locatie uit te kunnen voeren. Voor het aanbieden van muziek/geluidsfragmenten zijn hoofdtelefoons beschikbaar om geluidsoverlast aan andere experimenten te voorkomen (zie aanvullende meetapparatuur). Ook is het mogelijk om bijvoorbeeld EEG (foto 1) of huidgeleiding (foto 2) te meten.

Onderzoekers zijn zelf verantwoordelijk voor de opslag van hun data. Wanneer u gebruik maakt van een cubicle, is het dan ook aan te raden aan het einde van elke dag dat u gemeten heeft een backup van uw data te maken (bv. op een usb-stick). Er is geen backup-voorziening voor de data op de lab computers. Daarnaast wordt bij eventuele problemen met de computers alle software opnieuw geïnstalleerd, waarbij alle data verloren gaat. Zorg dus zelf voor een goede backup van de data!

Proefpersonen

Proefpersonen kunnen geworven worden via het Proefpersonenpool systeem. Om uw studie hierin te kunnen laten opnemen, dient u een aanvraagformulier in te dienen. Dit formulier en meer informatie over het systeem kunt u vinden via http://www.utwente.nl/bms/onderzoek/lab/proefpersonensysteem. Studenten kunnen zich via hetzelfde systeem inschrijven voor uw onderzoek, en voor hun deelname kunnen zij dan zogeheten proefpersooncredits krijgen. Als onderzoeker is het tevens mogelijk te kiezen voor het betalen van proefpersonen voor hun deelname. Hierbij geldt als richtlijn een bedrag van € 6,- per uur.

Proefpersonenpool

Het Sona proefpersonensysteem van de faculteit BMS heeft twee belangrijke functies: Het maakt het mogelijk voor bachelor studenten ervaring op te doen als proefpersoon en het stelt onderzoekers in staat om onderzoek te doen. De faculteit BMS acht het namelijk van belang dat haar bachelorstudenten Psychologie en Communicatiewetenschap ervaring opdoen met empirisch onderzoek in de rol van proefpersoon. Op deze manier maken zij kennis met verschillende typen onderzoek en kunnen zij zich beter voorbereiden op de eigen onderzoeksactiviteiten in het kader van hun studie. Met deze inspanning leveren studenten een bijdrage aan het onderzoek van bachelor- en masterstudenten en wetenschappelijk medewerkers. Onderdeel van het bachelorexamen is een proefpersoonverplichting van in totaal 15 uren, waarvan in totaal 10 uur tijdens de propedeuse (B1) afgerond dient te zijn en 5 uur tijdens de bachelor (B2 en B3).

Studenten kunnen aan de urenverplichting voldoen door deel te nemen aan onderzoek dat door wetenschappelijk medewerkers en studenten wordt aangeboden via het Sona proefpersonensysteem (Sona Systems). Het Sona proefpersonensysteem wordt gecoördineerd door het secretariaat (Jasmine Verenjans-van der Weerd, kamer Cubicus B322, tel. 053-489 3611). In samenwerking met het secretariaat van de proefpersonenpool kunnen wetenschappelijke medewerkers en studenten op een efficiënte manier proefpersonen werven voor hun onderzoek.

Hoe kan ik proefpersonen werven via de Proefpersonenpool?

Wanneer u voor uw onderzoek proefpersonen wilt werven, gelden een aantal regels. Deze regels worden hieronder puntsgewijs besproken.

  1. Om te beginnen zal het onderzoeksvoorstel moeten worden getoetst en goedgekeurd door de facultaire Commissie Ethiek. Deze toetsing kunt u aanvragen via de website van de facultaire Commissie Ethiek door een online vragenlijst/applicatie in te vullen.
    In deze vragenlijst wordt onder meer gevraagd of u bij de uitvoering van het onderzoek gebruik wilt maken van het Sona proefpersonen systeem (Sona Systems) om deelnemers te werven. U dient hierbij ook een aantal feitelijke gegevens over het onderzoek te vermelden, zoals het gewenste aantal deelnemers en de duur van het onderzoek. Deze aanvraag van het gebruik van Sona Systems wordt geregistreerd door het door het secretariaat van de proefpersonenpool (Jasmine Verenjans-van der  Weerd, tel. 053- 489 3611).
    Als het onderzoeksvoorstel is goedgekeurd door de facultaire Commissie Ethiek kunt u gebruik gaan maken van Sona Systems voor het werven van proefpersonen. Hierover ontvangt u een email van het secretariaat van de proefpersonenpool (Jasmine Verenjans-van der Weerd, tel. 053-489 3611) met uw account voor Sona Systems. De begeleider van een student blijft eindverantwoordelijke voor het account dat een student krijgt. Zorg er dus altijd voor dat u ook zelf toegang krijgt tot het onderzoek dat een student uitvoert.
  2. In MyTimetable (kunt u zien welke bezigheden de studenten hebben, zodat u hiermee rekening kunt houden met de planning van uw onderzoek. Tevens mag u beslist niet het aantal minuten en/of uren van de aanvraag van uw onderzoek overschrijden. De studenten zien in Sona Systems aan het aantal punten hoe lang uw onderzoek maximaal kan duren. 0,25 punten staat voor 15 minuten, 0,5 punten staat voor 30 minuten, 0,75 punten staat voor 45 minuten, enz.
  3. Uw Sona Systems account is alleen geldig tijdens de door u aangevraagde periode, voor een volgend onderzoek zal uw account opnieuw geactiveerd moeten worden door het secretariaat van de proefpersonenpool.
  4. De studenten kunnen zich in Sona Systems intekenen om deel te nemen aan uw onderzoek. In Sona Systems kunt u als onderzoeker zien welke proefpersonen zich op welk tijdstip hebben ingeschreven. Hiervan kunt u een lijst uitdraaien. Deze lijst heeft u nodig voor de presentatiecontrole.
  5. Studenten kunnen alleen hun onderzoek laten plaatsvinden als de supervisor of diens vervanger tijdens het onderzoek bereikbaar is!
  6. Let op dat u bij de uitvoering van het onderzoek alleen gebruik maakt van studenten, die zich hebben ingeschreven voor uw onderzoek in Sona Systems, desnoods vlak voor aanvang van uw onderzoek. U kunt deelnemers namelijk niet zelf aan Sona Systems toevoegen, de proefpersonen moeten dit zelf doen. Indien een student deelneemt aan uw onderzoek zonder zich te hebben ingeschreven via Sona Systems (u kunt dit controleren aan de hand van de lijst die u kunt maken vanuit Sona Systems), dient u deze proefpersoon op de hoogte te brengen van het feit dat zij hiervoor geen proefpersoonpunten kunnen ontvangen, omdat u dan niet hun ‘credits‘ kunt invullen!
  7. Het toekennen van proefpersoonuren aan proefpersonen geschiedt d.m.v. invullen van de ‘credits’ in Sona Systems. Dit dient u binnen 2 werkdagen na afname van de test bij elke proefpersoon te doen. Aan de proefpersonen geeft u steeds na afname van de test een proefpersonenbriefje mee als bewijs dat zij daadwerkelijk hebben deelgenomen aan uw onderzoek. Wanneer een student volgens afspraak als proefpersoon verschijnt en het onderzoek gaat niet door, dan ontvangt de student het aantal aangekondigde proefpersonenuren.
  8. De toegekende beloning in aantallen proefpersoonuren mag niet afwijken van de met het secretariaat van de proefpersonenpool afgesproken en/of doorgegeven aantallen.

Tot slot 

Het secretariaat van de proefpersonenpool verstrekt geen inlichtingen met betrekking tot de gehouden of nog te houden experimenten en zij verschaft geen informatie omtrent de proefpersonen. Het secretariaat van de proefpersonenpool stelt zich uitsluitend open voor vragen betreffende procedurekwesties in de werving en behandeling van proefpersonen.

Het niet nakomen van deze regels zal tot gevolg hebben dat de supervisor voor een nader te bepalen periode zal worden uitgesloten van deelname aan de proefpersonenpool.

Wilt u bij alle correspondentie (ook als subject in de e-mail) het aan u toegekende onderzoeksnummer vermelden?

Procedure proefpersonenpool

Zie de pagina over Commissie Ethiek.

Contact

Voor reserveringen van cubicles dient u het reserveringsformulier Cubicles (zie hieronder staande link) in te vullen en per e-mail op te sturen aan:

Jasmine Verenjans - van der Weerd
Secretariaat afdeling CPE
Kamer B322 (Cubicus)
Telefoonnummer: (053) 489 3611
E-mail: j.n.verenjans-vanderweerd@utwente.nl

Voor vragen over het beheer en aanvullende apparatuur in de cubicles kunt u terecht bij:

Suzanne Vosslamber
Faculteit BMS
Kamer B320 (Cubicus)
Telefoonnummer: (053) 489 4173
E-mail: s.m.vosslamber@utwente.nl

Indien er een nieuw programma moet worden geïnstalleerd dient dit vijf werkdagen voor de start van het onderzoek bij Suzanne Vosslamber kenbaar gemaakt te worden.

Aanvullende informatie

Bij het onderzoek kan gebruik gemaakt worden van vragenlijsten uit de test-o-theek.

Aanvullende meetapparatuur

Licht

  • PhotoResearch PR 640 Kleurenspectrometer
  • Minolta illuminantiemeter
  • Minolta chromameter CL100
  • Minolta luminantiemeter 1o (spotmeter).
  • Macam L203, illuminantie en spotmeter
  • Topcon Screenoscope

Klimaat

  • Ahlborn Almemo 2290-8 Data acquisition system met thermoanemometer en psychrometer in koffer, met losse accessoires

Computer, geluid

  • 3 Hoofdtelefoons. Sennheiser Circumauraal (over het oor) HD 202
  • 2 statieven
  • Bruel & Kjaer geluidsmeters met accessoires en calibratieunit

Aanvullende Software

  • Macromedia Dreamweaver
  • Macromedia Flash MX
  • Adobe Creative Suite met o.a. Photoshop, Illustrator enz.

Diversen

  • 2 stopwatches (digitaal)
  • oogbewegingsapparatuur
Oogbewegingsapparatuur

Eyetrack system van Facelab

Dit is een geavanceerd real-time registratiesysteem van hoofd en oogbewegingen en variaties in pupilgrootte. Samen met de applicatie Gazetracker levert het een analyse in de vorm van reports en grafische uitvoer bij het bekijken van websites en andere objecten waarbij de manier van kijken van belang is.

Over Seeing Machines Seeing Machines is an award winning technology company with a focus on vision based human machine interfaces. Formed in 2000, Seeing Machines purpose is to commercialise its computer-vision IP across a range of industries and applications. One form of our technology faceLAB®, provides head-pose, gaze direction and eyelid closure tracking. It has immediate and far-reaching impact in the realm of transportation safety and active information awareness systems. faceLAB® is used across the automotive industry as well as many of the leading academic research groups and transportation authorities worldwide, including:

Diversen
  • NiCad universele batterijlader
  • Microwriter, eenhandig tekstinvoerapparaat (gebruiksaanwijzing niet aangetroffen) (oud)
  • Elektromechanische diafragmasluiter, met handbedieningskastje en timer (oud)
  • 2 stopwatches (digitaal)
  • diverse stekkeradapters, verlengsnoeren etc.
  • oude software (programmeeromgevingen etc.)
E-Prime en Presentation

E-Prime, een Windows pakket voor de uitvoering van gedragsexperimenten

Voor het lab van gedragswetenschappen is het software programma E-Prime aangeschaft (http://www.pstnet.com/products/e-prime/ of www.scienceplus.nl(reseller voor Europa)). E-Prime is een zeer gebruiksvriendelijk programma waarmee experimenten onder Windows kunnen worden geprogrammeerd en responses op de milliseconde precies kunnen worden geregistreerd, hetgeen in een multitasking omgeving als Windows niet vanzelfsprekend is. De 4 belangrijkste applicaties van E-Prime worden hier kort beschreven. Ten eerste is er de ontwerpomgeving waarin experimenten kunnen worden gecreëerd door middel van het slepen van attributen, zoals een stimulusdisplay of een feedbackdisplay. Door het invullen van formulieren kunnen specifieke eigenschappen van de attributen worden gespecificeerd. Ten tweede is er een applicatie waarmee de gemaakte experimenten gerund kunnen worden. Voor het genereren van een experiment vertaalt E-Prime de gemaakte formulieren in een soort Visual Basic code. Experimenten die niet volledig met de formulieren kunnen worden gemaakt kunnen door de gebruiker ook zelf in deze code programmeert worden. Ten derde is er een applicatie waarmee verschillende data files gemergd kunnen worden. En tenslotte is er een applicatie waarmee data bewerkt kan worden, zoals het filteren van data of het maken van tabellen en grafieken. De data files die E-Prime genereert kunnen vanuit hier gemakkelijk naar andere programma’s, zoals naar Excel en SPSS, geëxporteerd worden.

E-Prime is vooral geschikt voor reactietijdexperimenten. In deze reactietijdexperimenten kunnen diverse soorten plaatjes, filmpjes, tekst, geluiden, enz. worden aangeboden. Daarnaast zou E-Prime gebruikt kunnen worden om vragenlijsten te maken, maar dit is alleen interessant als je ook geïnteresseerd bent in de tijd per vraag.

Voor het lab van gedragswetenschappen zijn 6 E-Prime pakketten aangeschaft, waarvan via Jasmine Verenjans-van der Weerd (j.n.verenjans-vanderweerd@utwente.nl, Cubicus kamer B-322, telefoonnummer: 053-4891611l) gebruikt gemaakt kan worden. Een pakket bestaat uit 3 boeken (reference guide, getting-started guide en een user’s guide) en uit een dongle. Zonder de dongle kan het programma niet gebruikt worden.

Een alternatief voor E-Prime is Presentation. Dit pakket is net als E-Prime vooral bedoeld om gedragsexperimenten die met de computer af te nemen zijn aan te bieden. Hoewel er weinig verschil is in de mogelijkheden van beide pakketten is de programmeer omgeving anders. Waar E-Prime gebaseerd is op Visual Basic, is Presentation meer gericht op het betere programmeerwerk. Veel laboratoria in de wereld maken gebruik van 1 van deze pakketten die men synchroniseert met brain-imaging technieken als fMRI. Aangezien zulke labs vaak maar 1 pakket gebruiken voor de synchronisatie beschikt het GW-lab over beide pakketten om samenwerking met andere labs mogelijk te maken. Ook zijn sommige apparaten minder makkelijk aan te sturen met het ene dan met het andere pakket. Om vooral binnen ons eigen lab naar eenheid te streven stimuleren we het gebruik van E-Prime. Voor Presentation zijn 2 dongles aanwezig. Jasmine Verenjans-van der Weerd (j.n.verenans-vanderweerd@utwente.nl, Cubicus kamer B-322, telefoonnummer: 053-4891611).

EEG acquisitie en analyse

Electro-encephalogram (EEG), de temporeel dynamische hersenen.

In het GWlab is er sinds oktober 2005 de mogelijkheid om het EEG van proefpersonen te meten. Meting van het electro-encephalogram (EEG) biedt de mogelijkheid direct inzicht te verkrijgen in de rol die verschillende hersengebieden spelen bij diverse aspecten van het menselijke gedrag, variërend van de perceptie van visuele, auditieve, tactiele en pijnprikkels, tot bijvoorbeeld het aanleren van motorische sequenties. Daarnaast kan het EEG gebruikt worden als index voor de mate van alertheid, die bijvoorbeeld relevant is tijdens vigilantietaken waarin bepaalde displays continu gescand dienen te worden, maar ook de vaststelling van specifieke slaapstadia. Een innovatieve methode betreft de mogelijkheid de koppeling tussen verschillende hersengebieden te bepalen, de dipool-coherentie methode, bijvoorbeeld tijdens het aanleren van motorische sequenties, maar ook de integratie van verschillende stimulus modaliteiten.

Op de data acquisitie pc wordt het EEG van maximaal 72 electrodes opgenomen. Deze pc staat als vaste apparatuur in het lab. Naast het EEG is het ook mogelijk om het electro-oculogram (EOG) op te nemen (belangrijk voor gemaakte oogbewegingen van de proefpersoon) en nog een aantal andere waarden, zoals huidgeleiding, hartslag, en ademhaling. De EEG-acquisitie kan worden gesynchroniseerd met een externe pc waarop een gedragstaak aan de proefpersoon wordt aangeboden (met bijvoorbeeld E-Prime).

Voor acquisitie en verwerking van het EEG wordt gebruik gemaakt van BrainProducts (http://www.brainproducts.com/products/analyzer/index_analyzer.html) dat voor het lab is aangeschaft. Voor data acquisitie wordt gebruik gemaakt van BrainRecorder. EEG data verwerking kan off-line op een office pc worden gedaan met behulp van BrainVision Analyzer.

Gebruik van de pakketten kan aangevraagd worden bij het secretariaat CPE(j.n.verenjans-vanderweerd@utwente.nl, Cubicus kamer B-322, telefoonnummer: 053-4891611). Het pakket van BrainRecorder bestaat uit een dongle en een handleiding. Het pakket van BrainVision bestaat uit een dongle, een installatie cd en een handleiding (handleidingen staan ook op het internet). Zonder dongle kunnen de programma’s niet worden gebruikt.

3D aanbieding van beelden

Systeem voor aanbieden van diepte informatie (oftewel 3D)

Een speciale hardware/ software configuratie maakt het mogelijk om computer gegenereerde (of gemedieerde) 3 modellen in stereoptisch 3D te ervaren. Stereopsis doelt op de vorm van 3D waarneming die het gevolg is van het zien van de omgeving met twee ogen tegelijk. De opstelling bestaat uit de volgende elementen:

  • Een computer met een speciale videokaart die om en om een verschillend beeld naar het beeldscherm kan sturen, en een infrarood emitter aanstuurt,
  • Een aan de computer gekoppelde infrarood emitter die zorgt dat een speciale 3D bril in hetzelfde ritme knippert als het beeldscherm, waardoor het mogelijk wordt de twee ogen een iets verschillend beeld te sturen,
  • Die speciale 3D bril (shutter glasses),
  • Een beeldscherm dat een hoge refresh rate aankan (belangrijk om vermoeidheid en hoofdpijn door 'flikkeren' van dat scherm te vermijden), en
  • Een toetsenbord en muis (waar verder niets bijzonders mee aan de hand is).
  • Een specifieke combinatie van drivers en viewing software is hierbij essentieel.

Met deze opstelling kan onderzoek gedaan worden naar 3D perceptie, de invloed van stereopsis op leren, de uitvoering van taken onder invloed van 3D waarneming, enz. Zo wordt de opstelling onder andere gebruikt om te kijken naar de invloed van 3D waarneming op anatomisch leren, wat weer van belang is voor het ontwikkelen van virtuele leeromgevingen en simulatoren voor chirurgen.

regels gebruik lab

Apparaten van proefleiders zoals telefoons en computers zijn stil.
Proefleiders onderling voeren zo min mogelijk gesprekken, alleen fluisterend, in deze voorruimte.
Deuren van cubicles zijn zoveel mogelijk gesloten (ook tijdens proefpersoon instructie).

SANCTIES BIJ OVERTREDEN

Indien nodig dient de lab beheerder een klacht in bij de begeleider van de proefleider.
Indien nodig kan de lab beheerder de lab-reservering annuleren of verplaatsen.

Heb je vragen? Neem contact op met Jasmine Verenjans-van der Weerd (j.n.verenjans-vanderweerd@utwente.nl) of Suzanne Vosslamber (s.m.vosslamber@utwente.nl).

Overige