Etnisch profileren blijft een gevoelig en complex vraagstuk binnen het politiewerk. In zijn promotieonderzoek aan de Universiteit Twente onderzocht Bas Böing hoe politieagenten effectiever betrokken kunnen worden bij het tegengaan van dit probleem. Zijn onderzoek laat zien dat duurzame verandering mogelijk is wanneer agenten ruimte krijgen om te leren, te reflecteren en samen het gesprek aan te gaan.
Hoewel veel politiemedewerkers erkennen dat etnisch profileren voorkomt, voelen sommigen zich niet direct aangesproken om te veranderen, of reageren defensief. Anderen durven hun kritiek niet te uiten vanwege de sterke teamcultuur en angst voor sociale uitsluiting. Böing identificeerde vier onderliggende factoren die verandering belemmeren: niet weten, niet geïnteresseerd zijn, niet willen en niet durven. Deze vormen niet alleen obstakels, maar ook aangrijpingspunten voor gerichte interventies.
Virtual reality
Om die drempels te overwinnen, ontwikkelde Böing een innovatieve training die virtual reality (VR) combineert met peer-geleide groepsgesprekken. In de VR-simulatie ervaren agenten praktijksituaties waarin zij onder tijdsdruk beslissingen nemen die verschillende gevolgen kunnen hebben. Aansluitend bespreken zij hun keuzes in begeleide groepsgesprekken, waarin uiteenlopende perspectieven worden gedeeld. Deze constructieve en veilige dialoog bevordert begrip, reflectie en psychologische veiligheid binnen teams.
Training
Uit het onderzoek blijkt dat deze combinatie van ervaringsgericht leren en reflectieve dialoog zeer effectief is. Al na één sessie groeit de kennis over juridische kaders en bewustwording rond etnisch profileren. Herhaling blijkt echter essentieel voor blijvende verandering: agenten die de training meerdere keren volgden, toonden langdurige verbeteringen in houding, kennis en zelfeffectiviteit. Bovendien vergroot herhaald oefenen de psychologische veiligheid, waardoor gevoelige thema’s beter bespreekbaar worden.
De training wordt inmiddels breed ingezet in Nederland, België en delen van Duitsland. Alleen al in Nederland hebben meer dan 25.000 politiemensen de aanpak doorlopen. In 2023 ontving het programma de Europol Excellence Award in Innovation, als erkenning voor de vernieuwende bijdrage aan professioneel politiewerk en maatschappelijke veiligheid.
Meer informatie over de promotie op 13 november 2025.
