Rapportages voor intern gebruik

Monitoring WP1 “aansluiting basis- en voortgezet onderwijs”


Doelstellingen:

-WP1 streeft ernaar om nieuwe modules voor wetenschap en techniek te ontwikkelen en een “overgangscurriculum” neer te zetten waarbij primair en voortgezet onderwijs zowel online als face-to-face kunnen samenwerken.

-Daarnaast richt dit deel zich op professionalisering van leerkrachten, vooral in het po, op het gebied van wetenschap en techniek en ICT-gebruik.


Monitoring:

-Om in kaart te brengen in hoeverre deze doelstellingen worden gehaald worden docenten die participeren in docentenontwikkelteams (DOT’s) twee keer gevraagd om een vragenlijst in te vullen: bij de start van het DOT en aan het einde ervan. De vragenlijst focust op de attitudes en vaardigheden ten opzichte van lesgeven in wetenschap en techniek en op het gebruik van ICT in de les. De vragenlijst is te vinden in Bijlage A.

-Naast het onderzoek naar de houding van de docenten, is ook in kaart gebracht welke impact de deliverables van WP2.1 heeft op de leerlingen. Om dit vast te stellen hebben leerlingen bij de start en na afloop van een module vragenlijsten ingevuld over wetenschap en techniek, en over ICT. Ook deze vragenlijsten staan in Bijlage B, C en D.


Verslag vanuit Work Package:

WP1 “aansluiting basis- en voortgezet onderwijs” is in oktober 2010 van start gegaan. Op basis van de doelstellingen van het project en de doelstellingen die een specifieke school heeft op het gebied van ict in het onderwijs en rondom wetenschap en techniek werden docentontwerpteams samengesteld. De docentontwerpteams kregen begeleiding krijgen op het gebied van het werken in een docentontwerpteam, de mogelijkheden en het belang van ict in het onderwijs en de mogelijkheden en het belang van modules op het gebied wetenschap en techniek.


Om de docententeams zo goed mogelijk te begeleiden is binnen de projectgroep van WP1 een “zelfprofessionaliseringstraject” uitgevoerd, waarbij projectgroep verder kennis heeft opgedaan over en ervaringen gedeeld met betrekking tot docentontwerpteams (wat is dat eigenlijk? wat zijn de mogelijkheden? hoe kunnen ze begeleid worden? wat is de rol van de begeleider?) en ICT in het onderwijs (waarom ict in het onderwijs? voorbeelden van ict bij w&t, professionaliseren van leerkrachten, wat is de rol van de begeleider?). Daarnaast heeft de projectgroep een fasering/structurering ontwikkeld op basis waarvan de docentontwerpteams aan de slag gaan in de bijeenkomsten van de teams. Deze fasering is gebaseerd op het ADDIE model (Dick & Carey, 1996) en omvat de fasen Analysis, Design, Development, Implementation en Evaluation en te vinden in Bijlage E. De aanpak bleek succesvol en wordt nu gebruikt in andere projecten van de UT waarbij docentontwerpteams begeleid worden. Daarnaast gebruikt de pabo Hogeschool Edith Stein de aanpak tijdens de 3e jaars minor waarin pabostudenten in een groep samenwerken aan de ontwikkeling en uitvoering van wetenschap- en techniekonderwijs. De aanpak wordt tot slot gebruikt en geëvalueerd tijdens het promotieonderzoek van Chantal Velthuis. Zij doet onderzoek naar professionaliseringstrajecten die het gevoel van bekwaamheid van leerkrachten basisonderwijs vergroten op het gebied van wetenschap- en techniekonderwijs.


De volgende scholen hebben deelgenomen / nemen deel aan WP1:


Tabel 1 Overzicht scholen voor verdere afspraken

School

po/po-vo

DOTs

Startdatum

Begeleiding

Roets, Almelo

po

1 DOT, 4 leerkrachten

Januari 2011

Chantal Velthuis

Bonifatius, Enschede

po

1 DOT, 3 leerkrachten

September 2011

Chantal Velthuis

Reggesteyn +
2 basisscholen

po-vo

1 DOT, 2 leerkrachten, 2 docenten

September 2011

Bart Ormel

CBS De Bron, Nieuw Amsterdam

po

3 DOT’s, in totaal 24 leerkrachten

September 2012

Petra Fisser

PABO Hogeschool Edith Stein

-Docententeam

-Studententeams

pabo

1 DOT met 2 pabodocenten van de vakgroep natuuronderwijs

2 DOTs met elk 4 pabostudenten

Januari 2012

Petra Fisser




Chantal Velthuis



Totaal 9 DOTs




Het bleek lastig te zijn om het aantal scholen dat genoemd is in het projectplan (3 po-teams en 3 po-vo-teams) te vinden die bezig willen gaan met N&T onderwijs en als zij dit willen is de combinatie met ict vaak een probleem. Via het eigen netwerk en het netwerk van de pabo zijn in totaal zo’n 20 scholen gevraagd om mee te werken. Op verschillende scholen hebben gesprekken plaatsgevonden om het project uit te leggen. Alhoewel een aantal scholen enthousiast reageerden wilden de meesten uiteindelijk niet mee doen. De redenen die gegeven werden lagen vaak in de richting van “op dit moment staat techniekonderwijs bij ons niet op de agenda”, “we kunnen op dit moment niet zoveel uur vrijmaken voor onze leerkrachten” en “we hebben op dit moment geen techniekcoördinator”. Uiteindelijk leverde de gesprekken wel 3 enthousiaste teams op in Almelo, Nijverdal en Enschede.


Op basis van een presentatie over Twente’s got Talent en de aanpak rondom docentontwerpteams bij een bijeenkomst van Kennisnet werden we benaderd door een school die met het hele team mee zou willen doen in het project. De benadering op basis van de docentontwerpteams en de integratie van ICT door middel van het TPACK model sprak hen zeer aan. Zij wilden zich echter niet vastleggen op wetenschap en techniek. Met de projectleider en de Stuurgroep is toen afgesproken dat ook scholen die met een ander vak dan N&T mee willen doen betrokken zullen worden bij het project en dat de pabo Hogeschool Edith Stein in het kader van het ontwikkelen van hun nieuwe N&T curriculum betrokken wordt.

Producten en resultaten m.b.t. ontwikkeld materiaal


Beoogde doelstelling “Modules W&T basisonderwijs”

Resultaten

Modules wetenschap en techniek voor de groepen 7 en 8 uit het basisonderwijs, met digitaal lesmateriaal geschikt voor onder andere digiborden

Ontwikkeld:

-Module “Je lijf of je leven” (Bijlage F) met de onderwerpen Soa/zwagerschap/aids, Verslaving, Obesitas en Doneren. Leerlingen doen de volgende leeractiviteiten: onderzoek in groepjes, samenwerken en van de ander leren, presentatie voorbereiden en presenteren. ICT-gebruik: gastspreker via videoverbinding, prezi, digibord, video maken.

-Aanpassing van de leerlingbladen bij de “Techniektorens” zodat de leerlingen meer zelfstandig kunnen werken aan de dozen in de Techniektorens via onderzoekend leren.

Nog in ontwikkeling:

-module onderbouw (groep 1-2) rondom het gebruik van digibord bij het thema “winter”

-module middenbouw (groep 3-5) rondom woordenschatonderwijs m.b.v. web-based oefenprogramma’s en serious games

-module bovenbouw (groep 6-8) waarbij het onderwijs rondom de vakken aardrijkskunde/geschiedenis/biologie herontworpen worden zodat het geschikt is voor gebruik in een elektronische leeromgeving

Delen van kennis, ervaringen en materialen met andere scholen, in (inter)nationale tijdschriften en vakpublicaties en via een symposium

De ontwikkelde (en te ontwikkelen) materialen worden verspreid door

-het delen van de materialen met andere scholen binnen de stichtingen waar de scholen toe behoren: de betrokken scholen hebben in de nieuwsbrieven van de school iets verteld over het project, zodat de ouders op de hoogte waren. Daarnaast hebben zij via hun interne kanalen de ontwikkelde materialen verspreid binnen de scholen die in dezelfde stichting werkzaam zijn. Van de scholen horen we dat collega’s geïnteresseerd zijn, maar of dit geleid heeft tot gebruik van de modules zal onderzocht moeten worden.

-het beschikbaar maken van de materialen via de websites van Twente’s got Talent, het Kenniscentrum Wetenschap en Techniek regio Oost Nederland (KWTO) en het City Learning Center (CLC)

-contact met Natonco en Twente Academy Young

-Posterpresentatie op de jaarlijkse conferentie van de Society for Information Technology & Teacher Education (2012) (Bijlage F)

-Presentatie op de Onderwijs Research Dagen (2012 en 2013) (Bijlage G en H)

-Presentatie/workshop tijdens de conferentie Twents Meesterschap (31 januari 2013) (Bijlage I)

De disseminatieactiviteiten hebben tot verschillende vervolgacties geleid. Duidelijk werd dat het alleen verspreiden van informatie niet voldoende is. De materialen zijn beschikbaar voor iedereen die interesse heeft, maar beschikbaar stellen leidt niet direct tot gebruik. Presentaties en workshops daarentegen hebben geleid tot nieuwe contacten en interesse om ook aan de slag te gaan met docentontwerpteams. Op dit moment zijn we in gesprek met een van de grootste stichtingen voor basisonderwijs in Enschede om ook daar aan de slag te gaan met de integratie van ICT in het onderwijs op basis van docentontwerpteams in combinatie met het TPACK model.



Beoogde doelstelling “Overgangscurriculum W&T po-vo”

Resultaten

Een overgangscurriculum wetenschap en techniek voor po-vo, met digitaal lesmateriaal geschikt voor onder andere digiborden

Ontwikkeld:

-Module “Energie en warmte” (Bijlage J) met de onderwerpen centrale verwarming, thermostaat, ketel en buizen, warmte van de radiator, draaiknoppen op de radiator, warm water door de radiator, energieverbruik, apparaten in school, ontwerpen van een alternatief systeem voor energie en warmte. ICT-gebruik: videoverbinding tussen de po en vo scholen, informatie zoeken op internet, maken van foto’s en video’s.

Het thema “Energie en warmte” is volledig uitgewerkt en uitgevoerd. Alhoewel het hier om een thema gaat dat buiten het reguliere aanbod van het basisonderwijs valt sluit het wel aan bij thema’s die daar aan bod komen. Met name de koppeling tussen het PO en het VO wordt gezien als toegevoegde waarde, zowel op docent- als op leerlingniveau. De leerkrachten van het basisonderwijs werden ondersteund in de ontwikkeling van het materiaal door de docenten van de VO school (een Technasium). De leerlingen van PO en VO hebben samengewerkt, waarbij de leerlingen van het PO al veel meer op het niveau van het VO moesten meedenken, zowel qua inhoud als qua aanpak (een meer onderzoekende houding aannemen). De slotbijeenkomst van het thema waarbij alle leerlingen en docenten bij elkaar waren was een groot succes. De leerlingen presenteerden hun resultaten en waren zeer enthousiast over wat ze gedaan hadden.

Delen van kennis, ervaringen en materialen met andere scholen, in (inter)nationale tijdschriften en vakpublicaties en via een symposium

De ontwikkelde (en te ontwikkelen) materialen worden verspreid door

-het delen van de materialen met andere scholen binnen de stichtingen waar de scholen toe behoren: ook hier hebben de betrokken scholen in de nieuwsbrieven van de school iets verteld over het project, zodat de ouders op de hoogte waren. Daarnaast hebben zij via hun interne kanalen de ontwikkelde materialen verspreid binnen de scholen die in dezelfde stichting werkzaam zijn.

-het beschikbaar maken van de materialen via de websites van Twente’s got Talent, het Kenniscentrum Wetenschap en Techniek regio Oost Nederland (KWTO) en het City Learning Center (CLC)

-contact met Natonco en Twente Academy Young

-Presentatie/workshop tijdens de conferentie Twents Meesterschap (31 januari 2013)

De disseminatieactiviteiten voor het PO-VO leken in eerste instantie wat lastiger te verlopen, omdat de betrokken scholen na afloop van het project direct andere bezigheden hadden. Toch bleek tijdens de conferentie Twents Meesterschap dat de scholen aan het nadenken zijn over a) het opnieuw uitvoeren van het ontwikkelde thema en b) een vervolgproject, waarbij meer onderscheid gemaakt gaat worden tussen het niveau van de leerlingen. Dit zou kunnen betekenen dat er aparte VMBO/HAVO/VWO thema’s ontwikkeld gaan worden.


Overige resultaten


Pabo modules

De DOT die gevormd werd door de pabodocenten heeft er toe geleid dat in het curriculum van de pabo meer ict gebruikt werd. Belangrijkste doelstelling van de pabodocenten daarbij was om zich als rolmodel op te stellen voor de pabostudenten die ook ict in hun eigen stage- of toekomstige klas moeten kunnen gebruiken. De docenten hebben niet allen qua gebruik van ict “practice what you preach” gedaan. Zij hebben naast meer gebruik van ict ook hun studenten laten werken in de vorm van docentontwerpteams. Dit heeft geleid tot twee DOTs van pabostudenten. Beide DOTs hebben materiaal opgeleverd dat beschikbaar is in Bijlage K en L.

Handleiding “DOT’s natuuronderwijs en techniek: werkwijze”

De handleiding geeft in een aantal stappen weer hoe de bijeenkomsten van een team vorm gegeven kunnen worden. Het is een praktisch werkdocument dat gebruikt kan worden door de leraren op het moment van samenwerken.

In Bijlage E is de handleiding te vinden die is gebruikt bij een van de DOT’s in het basisonderwijs. Bij de andere DOTs is een vergelijkbaar document gebruikt, maar werd per keer bekeken of de fasering zoals aangeboden geschikt was voor die specifieke DOT. Zo kon bijvoorbeeld meer of minder tijd besteed worden aan ontwerpen en ontwikkelen, afhankelijk van hoe snel de DOT hier mee aan de slag ging. De uitgangspunten (ADDIE) zijn elke keer hetzelfde gebleven.

Meetinstrumenten

-Vragenlijst self-efficacy van leraren op het gebied van het verzorgen van techniekonderwijs (Bijlage A)

-Vragenlijst zelf ingeschatte kennis van leraren op het gebied van integratie van ict in techniekonderwijs (Bijlage A)

-Vragenlijst leerlingen rondom interesse en enjoyment/anxiety van de leerling, wat de leerling van techniek of wetenschap vindt en hoeveel techniek of wetenschap volgens de leerling met ‘iets’ om hen heen te maken heeft (Bijlage B, C en D)






Bijlage A: Vragenlijst op het gebied van ict-gebruik en natuur- en techniekonderwijs, voormeting


Naam:

School:

basisschool voortgezet onderwijs

Plaats:

Leeftijd:

Aantal jaar onderwijservaring:


Ik ben een:

man

vrouw


Mijn vooropleiding:

Pabo/lerarenopleiding

anders, namelijk…………………………………………………………………………..


Ik geef op dit moment les aan groep:

groep 1 / 2

groep 3 / 4

groep 5 / 6

groep 7 / 8

onderbouw vo, richting ………………………………………………………………………..(vmbo, havo, vwo)

bovenbouw vo, richting ………………………………………………………………………..(vmbo, havo, vwo)


Ik nam/neem deel aan het nascholingstraject wetenschap en techniek

ja

nee

Zo ja, ik volg(de) de nascholing

Individueel

met een gedeelte van het team

met het hele team


Heb je het gevoel dat je voldoende inhoudelijke kennis hebt om natuur en techniek te geven?



Kennisgebied

Onvoldoende toegerust

Voldoende toegerust

Zeer goed toegerust

Biologie




Natuurkunde/ scheikunde




Aarde- en ruimtesystemen




Technische systemen




Mathematische systemen





Stellingen, deel 1


Volledig oneens

Oneens

Noch eens / noch oneens

Eens

Helemaal eens

Ik denk dat het werken met computers leuk en stimulerend is






Ik wil veel over computers leren






Ik vind het een spannende uitdaging om over computers te leren






Ik vind het saai om over computers te leren






Ik vind het leuk om te leren met een computer






Ik vind lessen met de computer leuk






Ik kan veel leren wanneer ik een computer gebruik






Ik geloof dat het erg belangrijk voor mij is om een computer te leren gebruiken






Een baan waarbij computers gebruikt worden is heel interessant






De mensen die me de beste ideeën geven om mijn onderwijs te verbeteren blijken ook veel over computers te weten






Als ik mijn computer gebruik ben ik geconcentreerd bezig






Ik denk dat ik met computers een betere docent ben






Ik voel me onprettig als ik er aan denk de computer te moeten gebruiken






Als ik met een computer werk voel ik me gespannen en ongemakkelijk






Werken met een computer maakt me nerveus






Computers intimideren me






Ik vind het gebruik van een computer erg frustrerend






Ik voel me niet op mijn gemak als ik met een computer werk






Computers zijn moeilijk te gebruiken






Ik heb veel zelfvertrouwen in het omgaan met computers






Het is moeilijk te begrijpen hoe computers gebruikt moeten worden






Computers zouden mijn productiviteit verhogen






Computers kunnen me helpen bij het leren






Computers zijn noodzakelijke hulpmiddelen in onderwijs- en werkomgevingen






Computers kunnen een nuttig hulpmiddel zijn bij instructie in bijna alle vakken






Computers verbeteren de kwaliteit van leven






Als ik een computer in mijn klas had, dan zou ik een betere docent zijn






Computers zouden remediale instructie kunnen verhogen






Computers zullen het onderwijs verbeteren






Als ik een computer tot mijn beschikking had, dan zou dat mijn algehele tevredenheid verbeteren







Stellingen, deel 2


Volledig oneens

Oneens

Noch eens / noch oneens

Eens

Helemaal eens

Ik kan mijn eigen ICT-problemen oplossen






Ik leer gemakkelijk nieuwe dingen over ICT






Ik blijf op de hoogte van belangrijke ICT-ontwikkelingen






Ik probeer regelmatig dingen uit met ICT






Ik ken veel verschillende ICT-toepassingen






Ik beschik over de technische vaardigheden die ik nodig heb om ICT te gebruiken






Ik heb voldoende mogelijkheden om verschillende ICT-toepassingen te gebruiken






Ik weet hoe ik de leerprestaties van leerlingen kan beoordelen






Ik kan mijn onderwijs aanpassen aan de begin­situatie van de leerlingen






Ik kan mijn didactiek aanpassen aan de diversiteit onder leerlingen






Ik kan de leerprestaties van leerlingen op verschil­lende manieren beoordelen






Ik kan verschillende didactische werkvormen gebruiken in mijn lessen






Ik ben bekend met de gangbare inzichten en misconcepties van leerlingen






Ik weet hoe ik klassenmanagement (plannen, organi­seren, coördineren, leiding geven) vorm kan geven






Ik heb voldoende kennis van natuur en techniek






Ik kan een wetenschappelijke manier van denken toepassen






Ik beschik over verschillende manieren om mijn eigen kennis van natuur en techniek te ontwikkelen






Ik kan voor natuur en techniek geschikte didactische werkvormen kiezen






Ik ben bekend met de gangbare inzichten en misconcepties van leerlingen bij natuur en techniek






Ik ben op de hoogte van ICT-toepassingen die ik kan gebruiken om leerlingen inzicht te geven in natuur en techniek






Ik ben op de hoogte van ICT-toepassingen om natuur en techniek (experimenten) te ondersteunen






Ik ben in staat ICT-toepassingen te kiezen die de natuur- en technieklesinhoud ondersteunt






Ik weet hoe ik ICT-toepassingen kan gebruiken om natuur en techniek concepten op een andere manier te presenteren aan mijn leerlingen






Ik weet hoe ik ICT-toepassingen kan gebruiken om natuur en techniek experimenten uit te voeren






Ik weet hoe ik met behulp van ICT-toepassingen gegevens kan verzamelen bij een experiment






Ik ben in staat ICT-toepassingen te kiezen die didactische werkvormen voor een les versterken






Ik ben in staat ICT-toepassingen te kiezen die het leerproces van de leerlingen versterken






Door mijn opleiding denk ik kritisch na over de manier waarop ICT mijn didactische aanpak in de klas kan beïnvloeden






Ik denk kritisch na over de manier waarop ik ICT-toepassingen in mijn eigen klas kan gebruiken






Ik kan het ICT-gebruik, waarover ik leer tijdens mijn opleiding, afstemmen op verschillende leer­activiteiten






Ik kan lessen geven waarbij ICT, vakinhoud en didactiek op een goede manier zijn geïntegreerd






Ik kan natuur en techniek lessen geven waarbij ICT, vakinhoud en didactiek op een juiste manier zijn geïntegreerd






Ik kan ICT-toepassingen kiezen die versterken wat en hoe ik onderwijs geef






Ik kan ICT-toepassingen kiezen voor natuur en techniekonderwijs die versterken wat en hoe ik onderwijs geef






Ik ben in staat om strategieën die ik heb geleerd in de opleiding, te gebruiken in mijn lessen om vakinhoud, ICT en didactiek combineren






Ik ben in staat om strategieën die ik heb geleerd in de opleiding, te gebruiken in mijn natuur en techniek­lessen om vakinhoud, ICT en didactiek combineren






Ik toon leiderschap door anderen binnen mijn school te helpen om vakinhoud, ICT en didactiek te combineren






Ik toon leiderschap door anderen binnen mijn school te helpen om vakinhoud, ICT en didactiek voor natuur- en techniekonderwijs te combineren






Ik toon leiderschap door collega’s van andere scholen te helpen om vakinhoud, ICT en didactiek te combineren






Ik toon leiderschap door collega’s van andere scholen te helpen om vakinhoud, ICT en didactiek voor natuur- en techniekonderwijs te combineren






Mijn natuur- en techniekdocenten van de pabo tonen/toonden in hun onderwijs hoe inhoud, ICT en didactiek te combineren zijn






Mijn ICT docenten van de pabo tonen/toonden in hun onderwijs hoe vakinhoud, ICT en didactiek te combineren zijn






Mijn pedagogiek/onderwijskunde docenten van de pabo tonen/toonden in hun onderwijs hoe vakinhoud, ICT en vakdidactiek te combineren zijn






De leerkrachten op de school waar ik stage loop/liep tonen/toonden in hun onderwijs hoe vakinhoud, ICT en didactiek te combineren zijn







Stellingen, deel 3


Volledig oneens

Oneens

Noch eens / noch oneens

Eens

Helemaal eens

Als een leerling beter presteert dan anderen, dan kan dat komen doordat de leraar zich extra heeft ingespannen voor deze leerling






Wanneer de natuur- en techniekresultaten van leer­lingen verbeteren, komt dit vaak door een verande­ring in de manier van lesgeven door de leraar






Als leerlingen goed presteren op het gebied van natuur- en techniek ligt dat zeer waarschijnlijk aan het aangeboden natuur- en techniekprogramma op de school






Onvoldoende achtergrondkennis van leerlingen op het gebied van natuur- en techniek kan overwonnen worden door natuur- en techniekonderwijs op een andere manier aan te bieden






Goede natuur- en techniekprestaties van leerlingen zijn over het algemeen te danken aan de kwaliteit van de leerkracht






Wanneer een slecht presterend kind vooruitgang boekt bij natuur- en techniek, is het vaak het resultaat van extra aandacht door de leraar






Extra inspanningen voor natuur- en techniekonder­wijs door de leerkracht leiden tot verbeteringen in de leerlingresultaten






De leraar is over het algemeen verantwoordelijk voor de resultaten van de kinderen voor natuur- en techniek






De prestaties van leerlingen voor natuur- en techniek zijn direct afhankelijk van de invulling van de natuur- en technieklessen van hun leraar






Als ouders aangeven dat hun kind meer interesse toont voor natuur- en techniek, komt dat waarschijn­lijk door de kwaliteiten van de leraar op dit gebied






Goed natuur- en techniekonderwijs heeft weinig effect op de prestaties van leerlingen met een slechte motivatie






Leraren met veel kennis en vaardigheden op het gebied van natuur- en techniekonderwijs kunnen de meeste leerlingen helpen om natuur- en techniek­onderwerpen te begrijpen






Natuur- en techniekonderwijs geef ik net zo goed als andere vakken






Ik weet hoe ik leerlingen concepten uit het natuur- en techniekdomein moet aanleren






Ik kan leerlingen zodanig begeleiden bij natuur- en techniekonderzoek, dat zij zelf antwoorden kunnen vinden op hun eigen vragen






Over het algemeen ben ik tevreden over de manier waarop ik natuur- en techniekonderwijs geef






Ik begrijp zelf de natuur- en techniekinhouden goed genoeg om de kinderen deze inhouden op een effectieve manier te leren






Ik kan leerlingen uitleggen wat het onderliggende verschijnsel is bij een proefje






Ik ben over het algemeen in staat om natuur- en techniekvragen van kinderen te beantwoorden






Ik heb de benodigde vakdidactische vaardigheden om les te geven in natuur- en techniek






Als mijn directeur of een collega bij een les aanwezig is, dan vind ik het prima als dat een natuur- en techniekles is






Als een leerling moeite heeft met een natuur- en techniekconcept, dan weet ik hoe ik de leerling moet helpen om het beter te begrijpen






Als ik natuur- en techniek geef vind ik het fijn als leerlingen vragen stellen






Ik weet wat ik moet doen om leerlingen voor natuur- en techniek te motiveren








Tot slot:

Kruis in onderstaande tabel welk stadium het best aansluit bij jouw ICT-gebruik in het onderwijs. Daarbij gaat het in de ene kolom om jouw algemene ICT-gebruik in het onderwijs en bij de tweede kolom om jouw ICT-gebruik bij het vak natuur en techniek.


Stadium


Beschrijving stadium

Mijn gebruik van ICT in het onderwijs (algemeen)

Mijn gebruik van ICT in het onderwijs bij natuur en techniek

1

Op de hoogte
Ik ben op de hoogte van het bestaan van ICT, maar ik maak er geen gebruik van. Ik maak me zorgen over het vooruitzicht dat ik ICT moet gaan gebruiken.



2

ICT gebruik aan het leren
Ik ben de basisvaardigheden van ICT aan het leren, zodat ik ICT kan gaan gebruiken. Soms raak ik gefrustreerd. Ik mis zelf­vertrouwen wanneer ik ICT gebruik.



3

Begrip en toepassing van ICT gebruik
Ik begin te begrijpen hoe ik ICT zou kunnen gebruiken. Daarnaast kan ik me specifieke taken voorstellen waarbij ICT nuttig zou zijn.



4

Bekendheid en zelfvertrouwen
Ik heb zelfvertrouwen bij het gebruik van ICT voor specifieke taken. Ik begin me op mijn gemak te voelen wanneer ik ICT gebruik.



5

Aanpassing naar andere contexten
Ik kan ICT in verschillende contexten gebruiken als een leermiddel. Ik maak me geen zorgen meer over het gebruik van ICT.



6

Creatieve toepassing in nieuwe contexten
Wat ik weet over ICT kan ik toepassen in mijn onderwijs. Ik ben in staat om ICT te gebruiken als een leermiddel dat ik kan integreren in het leerplan.




Dit is het einde van de vragenlijst. Bedankt voor het invullen!







Bijlage B: Leerlingvragenlijst op het gebied van N&T onderwijs in groep 1 t/m 3


Naam: 0 jongen 0 meisje

School:

Groep:

Juf/Meneer:


Op de achterkant vind je een reeks vragen over de kinderen in je klas. Aan de hand van deze vragen willen we graag de mening over techniek kennen van de kinderen in je klas. We vragen je de vragen zelf (of door iemand anders) op de volgende manier individueel aan de kinderen voor te leggen:


•Vertel dat je nieuwsgierig bent naar wat zij vinden van de zinnetjes die jij gaat oplezen. Het gaat erom wat ZIJ ervan vinden en het antwoord is dus altijd goed

•Je leest de stelling 2 keer op

•Vraag of hij / zij de zin snapt, zo niet: leg je de zin uit. Maak hierbij gebruik van de tekst tussen haakjes. Vraag wederom of het nu duidelijk is. Zo niet, graag extra uitleg.

•Vraag naar het antwoord: Ja of nee.

•Vervolgens doorvragen: altijd of soms


De vragen zijn korte zinnen. De kinderen kunnen telkens kiezen uit 5 antwoorden die gaan van minder naar meer waar. Achter elke zin staan 5 bolletjes, één voor elk antwoord. De antwoorden staan bovenaan. Kleur het bolletje in de juiste kolom.


Eerst even een voorbeeld:


Niet waar

Meestal niet waar

Soms niet waar, soms waar

Meestal waar

waar

Ik vind school leuk

0

0

0

0

0


Als het kind school leuk vindt, dan kleur je het bolletje onder de kolom ‘waar’ in. Dat doe je dus zo:


Niet waar

Meestal niet waar

Soms niet waar, soms waar

Meestal waar

waar

Ik vind school leuk

0

0

0

0



Als het kind school meestal leuk vindt, dan kleur je het bolletje onder de kolom ‘Meestal waar’

Als het kind school meestal niet leuk vindt, dan kleur je het bolletje onder de kolom ‘Meestal niet waar’

Als het kind school niet leuk vindt, dan kleur je het bolletje onder de kolom ‘Niet waar’

Als het kind niet goed kan kiezen, bijvoorbeeld als je school net zo vaak wel leuk vindt als niet, dan kleur je het bolletje onder de kolom ‘Soms niet waar, soms waar’.


Je mag telkens maar één bolletje kleuren per zin. Wanneer je je vergist hebt, zet je een kruis door het verkeerd gekleurde bolletje en kleur je het bolletje onder het antwoord dat je nu kiest.


Dank jullie wel!

Chantal Velthuis



Niet waar

Meestal niet waar

Soms
niet waar, soms waar

Meestal waar

Waar

Ik vind techniek leuk (je wordt blij als je met lego speelt)

0

0

0

0

0

Techniekopdrachten doen vind ik gemakkelijk (bijvoorbeeld kijken of iets drijft of zinkt of het bouwen van een hoge toren met blokken)

0

0

0

0

0

Ik vind het leuk om techniekopdrachten te doen (wordt je blij als je mag gaan kijken of iets drijft of zinkt of als je een huis mag gaan bouwen van blokken)

0

0

0

0

0

Ik kijk uit naar een techniekles (je hebt zin om in de klas aan het werk te gaan in de bouwhoek of in de kring een les te krijgen over bellen blazen)

0

0

0

0

0

Ik ben geïnteresseerd in techniek (je wilt graag weten hoe spiegels, magneten, treinen, of machines werken)

0

0

0

0

0

Ik ben goed in techniek ( je weet al veel over magneten, auto’s of het weer)

0

0

0

0

0

Bij techniek leer ik snel (als juf of meneer je iets uitlegt over drijven of zinken dan begrijp ik dat meteen)

0

0

0

0

0


Kun je bij de volgende vragen aangeven of je het er mee eens bent of niet?

Dit kun je doen door wederom het juiste bolletje te kleuren.



Helemaal niet mee eens

Niet mee eens

Mee eens

Helemaal mee eens

Ik vind techniek interessant (je wilt graag weten hoe je fiets in elkaar zit of hoe de computer werkt)

0

0

0

0

Ik vind het vervelend om zelf iets te repareren (als je kleurdoos uit elkaar gevallen is, vind je het niet leuk om deze weer te maken)

0

0

0

0

Ik vind het leuk om dingen te ontwerpen (vind je het leuk om te bedenken hoe je je speelgoed beter op kunt ruimen)

0

0

0

0

Ik vind het leuk om dingen in elkaar te zetten (bv met lego of kapla een huis te bouwen)

0

0

0

0

Ik vind het leuk om meer te leren over techniek (je wilt graag leren hoe een computer werkt of wat je allemaal met een spiegel kunt doen)

0

0

0

0

Ik vind het leuk om zelf iets te repareren (als je speelgoedauto stuk is, vind je het dan leuk om deze te maken zodat die het weer doet)

0

0

0

0


http://2.bp.blogspot.com/_7ojJJvJeWtU/SUpnklzjpXI/AAAAAAAAAPE/r5i63Zqtvl4/s400/Willie+Wortel.jpgJullie zijn klaar! Heel erg bedankt voor het invullen van de vragenlijst!





Bijlage C: Leerlingvragenlijst op het gebied van N&T onderwijs in groep 4 t/m 6


Naam: 0 jongen 0 meisje

School:

Groep:

Juf/Meneer:


Op de achterkant vind je een reeks vragen over jezelf. Aan de hand van deze vragen willen we graag jouw mening hierover kennen. Je kan dus niet fout antwoorden en iedereen zal anders antwoorden. Het maakt dus ook niet uit als je iets anders invult dan je vriendje of vriendinnetje: het gaat om wat JIJ vindt. We hebben ook aan de juf of meneer gevraagd om je antwoord niet te lezen.


De vragen zijn korte zinnen. Denk voor elke zin even na wat je ervan vindt en kies dan het antwoord dat het best bij jou past. Je kunt telkens kiezen uit verschillende antwoorden die gaan van minder naar meer waar. Achter elke zin staan bolletjes, één voor elk antwoord. De antwoorden staan bovenaan. Kies je antwoord en kleur het bolletje in de juiste kolom.


Eerst even een voorbeeld:



Niet waar

Meestal niet waar

Soms niet waar, soms waar

Meestal waar

waar

Ik vind school leuk

0

0

0

0

0



Als je school leuk vindt, dan kleur je het bolletje onder de kolom ‘waar’ in. Dat doe je dus zo:


Niet waar

Meestal niet waar

Soms niet waar, soms waar

Meestal waar

waar

Ik vind school leuk

0

0

0

0



Als je school meestal leuk vindt, dan kleur je het bolletje onder de kolom ‘Meestal waar’

Als je school meestal niet leuk vindt, dan kleur je het bolletje onder de kolom ‘Meestal niet waar’

Als je school niet leuk vindt, dan kleur je het bolletje onder de kolom ‘Niet waar’

Als je niet goed kunt kiezen, bijvoorbeeld als je school net zo vaak wel leuk vindt als niet, dan kleur je het bolletje onder de kolom ‘Soms niet waar, soms waar’.


Je mag telkens maar één bolletje kleuren per zin. Probeer dit zo netjes mogelijk te doen.


Wanneer je je vergist hebt, zet je een kruis door het verkeerd gekleurde bolletje en kleur je het bolletje onder het antwoord dat je nu kiest. Als je klaar bent, geef je je blad aan de juf/meneer.


Dank jullie wel!


Chantal Velthuis



Niet waar

Meestal niet waar

Soms

niet waar, soms waar

Meestal waar

waar

Ik kijk uit naar een les natuuronderwijs

0

0

0

0

0

Ik ben goed in techniek

0

0

0

0

0

Ik ben geïnteresseerd in natuuronderwijs

0

0

0

0

0

Bij techniek leer ik snel

0

0

0

0

0

Ik vind natuuronderwijs leuk

0

0

0

0

0

Ik kijk uit naar de techniekles

0

0

0

0

0

Bij natuuronderwijs leer ik snel

0

0

0

0

0

Ik vind techniek leuk

0

0

0

0

0

Opdrachten maken voor natuuronderwijs vind ik gemakkelijk

0

0

0

0

0

Ik ben geïnteresseerd in techniek

0

0

0

0

0

Ik vind het leuk om techniek opdrachten te doen

0

0

0

0

0

Ik haal goede cijfers voor natuuronderwijs

0

0

0

0

0

Techniek opdrachten doen vind ik gemakkelijk

0

0

0

0

0

Ik vind het leuk om opdrachten te doen voor natuuronderwijs

0

0

0

0

0


Kun je bij de volgende vragen aangeven of je het er mee eens bent of niet?

Dit kun je doen door wederom het juiste bolletje te kleuren.


 

Helemaal niet mee eens

Niet mee eens

Mee eens

Helemaal mee eens

Ik vind techniek interessant

0

0

0

0

Ik vind het leuk om nieuwe ideeën te bedenken

0

0

0

0

Ik vind wetenschap interessant

0

0

0

0

Ik vind het leuk om dingen in elkaar te zetten

0

0

0

0

Ik vind het leuk om dingen uit te vinden

0

0

0

0


Helemaal niet mee eens

Niet mee eens

Mee eens

Helemaal mee eens

Ik wil later graag een baan in de techniek

0

0

0

0

Ik vind het leuk om meer te leren over techniek

0

0

0

0

Ik wil later graag een technische opleiding gaan doen

0

0

0

0

Ik vind het leuk om zelf iets te repareren

0

0

0

0

Ik vind het leuk om meer te leren over wetenschap

0

0

0

0

Ik vind het vervelend om zelf iets te repareren

0

0

0

0

Ik vind het leuk om dingen uit te pluizen

0

0

0

0

Ik wil later graag een technisch beroep

0

0

0

0

Ik vind het leuk om dingen te ontwerpen

0

0

0

0

Ik vind het leuk om over nieuwe uitvindingen te lezen

0

0

0

0



Mening over techniek

Bij de volgende vragen willen we steeds van je weten wat jij van techniek vindt.

Kun je steeds aangeven hoeveel techniek volgens jou met ‘iets’ te maken heeft?


Bijvoorbeeld: "Techniek heeft te maken met computers". Je kunt dan aangeven in hoeverre jij vindt dat techniek te maken heeft met computers door weer het bolletje in de juiste kolom te kleuren. Je kunt nu kiezen uit 4 antwoorden: heel weinig, weinig, veel en heel veel.


 

Heel weinig

Weinig

Veel

Heel veel

Geef aan hoeveel techniek te maken heeft met computers

0

0

0

0

Geef aan hoeveel techniek te maken heeft met oplossingen bedenken

0

0

0

0

Geef aan hoeveel techniek te maken heeft met elektriciteit

0

0

0

0

Geef aan hoeveel techniek te maken heeft met producten ontwerpen

0

0

0

0

Geef aan hoeveel techniek te maken heeft met het bedenken van nieuwe ideeën

0

0

0

0

Geef aan hoeveel techniek te maken heeft met het omgaan met machines

0

0

0

0

Geef aan hoeveel techniek te maken heeft met het omgaan met apparaten

0

0

0

0


Je bent klaar! Heel erg bedankt voor het invullen van de vragenlijst!

http://2.bp.blogspot.com/_7ojJJvJeWtU/SUpnklzjpXI/AAAAAAAAAPE/r5i63Zqtvl4/s400/Willie+Wortel.jpg


Bijlage D: Leerlingvragenlijst op het gebied van N&T onderwijs in groep 7 t/m 8


Naam: 0 jongen 0 meisje

School:

Groep:

Juf/Meneer:


Op de achterkant vind je een reeks vragen over jezelf. Aan de hand van deze vragen willen we graag jouw mening hierover kennen. Je kan dus niet fout antwoorden en iedereen zal anders antwoorden. Het maakt dus ook niet uit als je iets anders invult dan je vriendje of vriendinnetje: het gaat om wat JIJ vindt. We hebben ook aan de juf of meneer gevraagd om je antwoord niet te lezen.


De vragen zijn korte zinnen. Denk voor elke zin even na wat je ervan vindt en kies dan het antwoord dat het best bij jou past. Je kunt telkens kiezen uit verschillende antwoorden die gaan van minder naar meer waar. Achter elke zin staan bolletjes, één voor elk antwoord. De antwoorden staan bovenaan. Kies je antwoord en kleur het bolletje in de juiste kolom.


Eerst even een voorbeeld:



Niet waar

Meestal niet waar

Soms niet waar, soms waar

Meestal waar

waar

Ik vind school leuk

0

0

0

0

0



Als je school leuk vindt, dan kleur je het bolletje onder de kolom ‘waar’ in. Dat doe je dus zo:


Niet waar

Meestal niet waar

Soms niet waar, soms waar

Meestal waar

waar

Ik vind school leuk

0

0

0

0



Als je school meestal leuk vindt, dan kleur je het bolletje onder de kolom ‘Meestal waar’

Als je school meestal niet leuk vindt, dan kleur je het bolletje onder de kolom ‘Meestal niet waar’

Als je school niet leuk vindt, dan kleur je het bolletje onder de kolom ‘Niet waar’

Als je niet goed kunt kiezen, bijvoorbeeld als je school net zo vaak wel leuk vindt als niet, dan kleur je het bolletje onder de kolom ‘Soms niet waar, soms waar’.


Je mag telkens maar één bolletje kleuren per zin. Probeer dit zo netjes mogelijk te doen.


Wanneer je je vergist hebt, zet je een kruis door het verkeerd gekleurde bolletje en kleur je het bolletje onder het antwoord dat je nu kiest. Als je klaar bent, geef je je blad aan de juf/meneer.


Dank jullie wel!


Chantal Velthuis



Niet waar

Meestal niet waar

Soms

niet waar, soms waar

Meestal waar

waar

Ik kijk uit naar een les natuuronderwijs

0

0

0

0

0

Ik ben goed in techniek

0

0

0

0

0

Ik ben geïnteresseerd in natuuronderwijs

0

0

0

0

0

Bij techniek leer ik snel

0

0

0

0

0

Ik vind natuuronderwijs leuk

0

0

0

0

0

Ik kijk uit naar de techniekles

0

0

0

0

0

Bij natuuronderwijs leer ik snel

0

0

0

0

0

Ik vind techniek leuk

0

0

0

0

0

Opdrachten voor natuuronderwijs vind ik gemakkelijk

0

0

0

0

0

Ik ben geïnteresseerd in techniek

0

0

0

0

0

Ik vind het leuk om techniek opdrachten te doen

0

0

0

0

0

Ik haal goede cijfers voor natuuronderwijs

0

0

0

0

0

Techniek opdrachten vind ik gemakkelijk

0

0

0

0

0

Ik vind het leuk om opdrachten te doen voor natuuronderwijs

0

0

0

0

0


Mening over techniek en wetenschap

Bij de volgende vragen willen we steeds van je weten wat jij van techniek of wetenschap vindt.

Kun je steeds aangeven hoeveel techniek of wetenschap volgens jou met ‘iets’ te maken heeft?


Bijvoorbeeld: "Techniek heeft te maken met computers". Je kunt dan aangeven in hoeverre jij vindt dat techniek te maken heeft met computers door weer het bolletje in de juiste kolom te kleuren. Je kunt nu kiezen uit 4 antwoorden: heel weinig, weinig, veel en heel veel.

 Techniek

Heel weinig

Weinig

Veel

Heel veel

Geef aan hoeveel techniek te maken heeft met computers

0

0

0

0

Geef aan hoeveel techniek te maken heeft met oplossingen bedenken

0

0

0

0

Geef aan hoeveel techniek te maken heeft met elektriciteit

0

0

0

0

Geef aan hoeveel techniek te maken heeft met producten ontwerpen

0

0

0

0

Geef aan hoeveel techniek te maken heeft met het bedenken van nieuwe ideeën

0

0

0

0

Geef aan hoeveel techniek te maken heeft met het omgaan met machines

0

0

0

0

Geef aan hoeveel techniek te maken heeft met het omgaan met apparaten

0

0

0

0


 Wetenschap:

Heel weinig

Weinig

Veel

Heel veel

Geef aan hoeveel wetenschap te maken heeft met onderzoek doen

0

0

0

0

Geef aan hoeveel wetenschap te maken heeft met dingen uitpluizen

0

0

0

0

Geef aan hoeveel wetenschap te maken heeft met dingen uitvinden

0

0

0

0

Geef aan hoeveel wetenschap te maken heeft met nieuwe ideeën bedenken

0

0

0

0

Geef aan hoeveel wetenschap te maken heeft met proefjes doen

0

0

0

0

Geef aan hoeveel wetenschap te maken heeft met werken met chemische stoffen

0

0

0

0

Geef aan hoeveel wetenschap te maken heeft met werken in een laboratorium

0

0

0

0

Geef aan hoeveel wetenschap te maken heeft met het verbeteren van bestaande dingen

0

0

0

0

Geef aan hoeveel wetenschap te maken heeft met geschiedenis

0

0

0

0

Geef aan hoeveel wetenschap te maken heeft met ideeën doorgeven aan andere mensen

0

0

0

0


Kun je bij de volgende vragen aangeven of je het er mee eens bent of niet?

Dit kun je doen door wederom het juiste bolletje te kleuren.


 

Helemaal niet mee eens

Niet mee eens

Mee eens

Helemaal mee eens

Ik vind techniek interessant

0

0

0

0

Ik vind het leuk om nieuwe ideeën te bedenken

0

0

0

0

Ik vind wetenschap interessant

0

0

0

0

Ik vind het leuk om dingen in elkaar te zetten

0

0

0

0

Ik vind het leuk om dingen uit te vinden

0

0

0

0

Ik wil later graag een baan in de techniek

0

0

0

0

Ik vind het leuk om meer te leren over techniek

0

0

0

0

Ik wil later graag een technische opleiding gaan doen

0

0

0

0

Ik vind het leuk om zelf iets te repareren

0

0

0

0

Ik vind het leuk om meer te leren over wetenschap

0

0

0

0

Ik vind het vervelend om zelf iets te repareren

0

0

0

0

Ik vind het leuk om dingen uit te pluizen

0

0

0

0

Ik wil later graag een technisch beroep

0

0

0

0

Ik vind het leuk om dingen te ontwerpen

0

0

0

0

Ik vind het leuk om over nieuwe uitvindingen te lezen

0

0

0

0




Je bent klaar! Heel erg bedankt voor het invullen van de vragenlijsthttp://2.bp.blogspot.com/_7ojJJvJeWtU/SUpnklzjpXI/AAAAAAAAAPE/r5i63Zqtvl4/s400/Willie+Wortel.jpg