DOT Maatschappijleer en burgerschapsvorming

Maatschappijleer en burgerschapsvorming

Description: jeliazkova-1

Margarita Jeliazkova Projectleider & Trekker

Maatschappijleer en burgerschapsvorming


Context - Van het schoolvak maatschappijleer wordt bij uitstek een bijdrage verwacht aan burgerschapsvorming. Burgerschapsvorming is een schoolbrede opdracht. Dat betekent dat de rol en de bijdrage van docenten maatschappijleer altijd plaatsvindt in de context van schoolbeleid en schoolcultuur. Burgerschap wordt in een democratische en een pluralistische samenleving op diverse manieren ingevuld. Één van de belangrijkste kenmerken van onderwijs gericht op burgerschap is het bevorderen van dialoog en kritisch denken. Bij maatschappijleer geldt dus nog meer dan bij andere vakken: de leerling is geen ontvanger van informatie en de docent is geen drager van de “juiste” houdingen en standpunten. Het gaat om de kunst over standpunten en controversiële onderwerpen op een kritische, open en tolerante manier te praten. Het aanleren van dit soort discussie is een noodzakelijke voorwaarde voor het ontwikkelen van democratische burgerschapscompetenties.

De professionele ontwikkeling van docenten kan alleen effectief zijn als ze van elkaar en met elkaar leren door dialoog en discussie. Docenten moeten de gelegenheid krijgen hun eigen praktijkmaterialen (lesplannen, werkvormen, praktische opdrachten, toetsen) in een professionele discussiekring te bespreken. Juist van docenten die zelf ook bereid en in staat zijn om hun werk uit te proberen, te bespreken en aan te passen, is te verwachten dat ze ook succesvol en betekenisvol een bijdrage kunnen leveren aan de vorming van hun leerlingen als democratische burgers. In een samenleving die in toenemende mate complex wordt, is het van belang dat de toekomstige burgers ook specifieke kritische denkvaardigheden eigen maken. De nadruk ligt op het vermogen om problemen te analyseren met passende onderzoeksinstrumenten. 

Beschrijving activiteiten – We zetten de activiteiten van de DOT 2011/2012 voort met een nieuw accent. We maken gebruik van lopend vergelijkend onderzoek naar de praktische gevolgen van de verschillende visies van burgerschapsvorming voor de praktijk van lesgeven in maatschappijleer en maatschappijwetenschappen. De activiteiten zullen gericht zijn op het ontwikkelen van lesmateriaal en praktische opdrachten die het verwerven van onderzoeksvaardigheden gerichter en efficiënter maken. Daarbij maken we gebruik de probleemtypologie zoals ontwikkeld en toegepast op maatschappijleer door R. Hoppe en M. Jeliazkova. Een voorbeeld is het spel dat ontwikkeld wordt in 2011/2012. Na het testen en het bespreken van de ontwikkelde lesmaterialen, worden ze beschikbaar gemaakt voor andere docenten.

Resultaten – Voor dit deelproject is aan het eind van het project het volgende bereikt:

-Functionerende, actieve kenniskring maatschappijleer in de regio Oost. Deelnemers zijn met medeweten en gefaciliteerd door de eigen directie actief;

-Docenten hebben een lessenserie of een praktische opdracht ontwikkeld, in de praktijk gebracht, geëvalueerd en aangepast;

-Publicaties van de vakdidacticus samen met enkele deelnemende docenten;

-Op de lerarenconferentie Twents Meesterschap en een landelijke conferentie wordt verslag gedaan middels een presentatie of workshop.


Email: m.i.jeliazkova@utwente.nl