De man die de UT leerde groeien

100 jaar Prof. Dr. Jan Kreiken: van visie naar impact

Het Grand Café The Gallery gonsde vrijdag 28 november van een bijzondere energie. Studenten in de twintig praatten met executives in de zestig. Een vrouw van in de tachtig bestudeerde oude foto's bij de ingang, wijzend en lachend met vrienden. De voormalige collegezaal was getransformeerd tot iets tussen reünie en symposium—allemaal ter ere van een man die de meeste huidige studenten niet kennen, maar wiens beslissingen dagelijks hun universiteit vormgeven.

Honderd jaar geleden werd prof. dr. Jan Kreiken geboren in Rotterdam. Toen hij in 2001 overleed, had hij de eerste opleiding Technische Bedrijfskunde van Nederland opgericht, gediend als rector magnificus tijdens een cruciaal keerpunt, en een erfenis achtergelaten die nu leeft in duizenden afgestudeerden die wereldwijd impact maken.

Maar dit is niet alleen een verhaal over een man. Het is een verhaal over een vraag waarop hij bleef hameren: Wat voor toekomst gaan wij maken?

Vakken hebben geen toekomst. Mensen wel.

Afgelopen vrijdag stond Kreikens dochter Ymke in The Gallery Grand Café—ooit een collegezaal waar haar vader doceerde—kijkend naar generaties alumni die elkaar terugzagen.

"Mooi om te zien hoe meerdere generaties oud-collega's, alumni en studenten op 'elkaars schouders' staan vanwege het wetenschappelijke werk, onderzoek en inzicht van hun voorgangers, en dat elke nieuwe generatie weer zijn kennis en inzicht doorgeeft aan toekomstige generaties."

Die beeldspraak—op elkaars schouders staan—vat precies samen waar haar vader in geloofde. In haar openingsspeech citeerde Machteld Roos, vice-voorzitter van het College van Bestuur, een van Kreikens krachtigste uitspraken:

"Vakken hebben geen toekomst, maar mensen... Het doet er niet toe of een afgestudeerde directeur van een inspectiedienst wordt of een heel andere weg inslaat; wat ertoe doet is het individu en zijn vermogen om zijn plek in de maatschappij te vinden."

In 1968, toen Kreiken de opleiding oprichtte die later IEM zou worden, was dit revolutionair denken. De meeste universiteiten organiseerden zich rond wetenschappelijke disciplines. Kreiken organiseerde rond wat mensen moesten leren om impact te maken in een veranderende wereld: technische diepgang, strategisch denkvermogen, en—het meest radicaal—de menselijke vaardigheden om daadwerkelijk verandering te leiden.

Een Brug Tussen Toen en Nu

De dag begon met emeritus hoogleraar Koos Krabbendam, collega en vriend van Jan Kreiken, die iets onschatbaars bood: een persoonlijk venster op de begindagen van de THT. Hij beschreef een tijd gevormd door pioniersgeest en Kreikens karakteristieke helderheid en moed.

Krabbendam legde uit hoe Kreiken al een toonaangevende strateeg in het Nederlandse bedrijfsleven was voordat hij naar Twente kwam—bij Sitos, waar hij innovaties introduceerde zoals King Corn (dat de Nederlandse broodmarkt revolutioneerde met zijn zuiverheid en vooral zijn marketingstrategie), en als bestuurslid bij Ahold, waar hij zich sterk maakte voor de scheiding van productie en distributie. Hij zou de 'Vader van de marketing in Nederland' kunnen worden genoemd.

Zijn reflecties bouwden een brug tussen wat de UT was, wat zij is geworden, en waar zij naar blijft streven—een plek waar visie en actie samenkomen, en waar mensen meer tellen dan programma's.

Vier Vensters op Hedendaagse Uitdagingen

Het symposium verkende vervolgens vier domeinen waarin Kreikens afgestudeerden leiderschap tonen: luchtvaart, innovatie, inkoop en zorg.

Universitair docent Dennis Prak en alumnus Boet Kreiken (TBK '84)—Jans zoon en voormalig Vice President bij KLM—verkenden de duurzaamheidsuitdaging van de luchtvaart: hoe bedienen we 8 miljard passagiers in 2044 terwijl we de impact op het milieu beperken?

Dr. Rainer Harms leidde een gesprek met Pauline Arts (BA '12, nu Ministerie van Defensie) en Karin Löwik (IEM '12, Marketing Director bij Vivera) over innovatie in publieke en private sectoren, waarbij ze worstelden met Kreikens beroemde uitspraak: "De toekomst kan niet worden voorspeld, we moeten hem zelf maken."

Giels Brouwer (TBK '12), oprichter van SciSports en Akela Hub, vertelde hoe een masterscriptie wereldwijd voetbalscouts transformeerde. Samen met dr. Vincent Delke (BA '17) demonstreerde hij hoe inkoop innovatie drijft—niet alleen kostenbeheersing.

Prof. Erwin Hans sloot af met een waarheid die elke ingenieur haat: "Wiskunde kan systemen optimaliseren, maar alleen mensen maken die optimalisatie werkelijkheid." Hij belichte Nienke Hamster, wier masterscriptie over spoedeisendepost-planning diezelfde week landelijke media-aandacht kreeg—en die ook ceremoniemeester was van het evenement.

"In één woord: GEWELDIG"

Boet Kreiken nam het initiatief voor deze eeuwfeestviering in de hoop zijn vader te eren op een manier die Jan zelf zou hebben gewaardeerd.

Zijn oordeel? "In één woord: GEWELDIG"

"Het zat goed in elkaar—citaten, terugblik en vooruitblik, goede sprekers (en gelukkig ook vrouwen!), lekkere informele lunch, het te inrichten plein met foto's, mooie compilatie bij de entree met oude foto's. Een idee en belofte volledig waargemaakt zoals besproken in lente 2024!"

De dag werd afgesloten met de aankondiging van het Jan Kreiken Memorial—een heringerichte studieplaza bij het Ravelijn die later dit jaar opent, een fysieke ruimte die zijn geloof in het samenbrengen van mensen voor leren en groei belichaamt.

Het symposium werd georganiseerd door Studievereniging Stress (Cleo Ballon, Lex de Jager, Camiel de Jager en Nienke Hamster) in samenwerking met het UT Alumnibureau en de faculteit—een samenwerking waar Kreiken van zou hebben gehouden, die studenten, alumni en instelling verbindt.