1999

99-09

WETENSCHAPSAGENDA 99/09 02-07-1999

Agenda

Samenvattingen promoties

Stellingen

Archief

Deze wetenschapsagenda is een periodieke uitgave van de Universiteit Twente. Zij verschijnt ± 20 maal per jaar in een oplage van 500 stuks. Bel of mail ons voor nadere informatie of een gratis abonnement.

Dienst Voorlichting en Externe Betrekkingen, Postbus 217, 7500 AE Enschede, telefoon (053) 489 4244, E-mail: b.meijering@veb.utwente.nl
Laatste nieuws op Internet: URL: http://www.utwente.nl/nieuws


Proefschriften ook on-line beschikbaar
Een groot aantal proefschriften zijn direct opvraagbaar via de website van de Universiteitsbibliotheek. De documenten zijn in het kader van het webdocproject per faculteit /instituut integraal opgeslagen in pdf formaat.

Samenvattingen promoties

Een milieuvriendelijker manier om alkalat voor benzine te maken

Promotie Gautam S. Nivarthy, faculteit Chemische Technologie: ‘Mechanistic aspects of the alkylation of isobutane with olefins over zeolites B and fautasite’

Het onderzoek van de heer Nivarthy is onderdeel van een groot project, dat wordt gesponsord door de Europese Commissie. Doel is om een meer milieuvriendelijke manier te vinden om benzine voor auto’s te produceren. Eén van de componenten van benzine is alkalat. Dit wordt gemaakt door de reactie van isobutaan met butaan. Voor deze reactie gebruikt de industrie vloeibare zuren als katalysator. Het gaat daarbij om zwavel en fluorwaterstof. Een probleem van zwavel is dat er veel van nodig is. Fluorwaterstof heeft als nadeel dat het toxisch is. Met het oog daarop wordt er gezocht naar vaste stof-katalysatoren. Deze zijn namelijk veel milieuvriendelijker: er is minder van nodig is en ze zijn niet zo toxisch.

Gautam Nivarthy heeft onderzoek gedaan naar het gebruik van zeoliet, een vast zuur, als katalysator voor deze reactie. "Bij het begin van het onderzoek was het doel zeer algemeen omschreven. Ik moest meer uitvinden over de reactie met zeoliet en moest proberen de katalysator te verbeteren", aldus de onderzoeker, "Het grootste probleem met zeoliet als katalysator is, dat het weliswaar werkt maar dat de katalysator na verloop van tijd steeds minder functioneert. Wij hebben onder andere geprobeerd uit te vinden wat de reden hiervan is."

De chemicus is in zijn opzet geslaagd. Hij heeft ontdekt volgens welke stappen de reactie zich voltrekt en heeft een opstelling gemaakt, waarmee katalysatoren voor deze reactie getest kunnen worden onder dezelfde condities als in de industrie. Daarbij heeft hij gekeken hoe actief en stabiel de katalysator is en wat de kwaliteit is van de geproduceerde alkalat. Nivarthy concludeerde dat zeoliet onder bepaalde omstandigheden mogelijkheden biedt als katalysator.

Het proefschrift van Nivarthy moet voor toekomstige onderzoekers een handvat vormen aan de hand waarvan ze katalysatoren voor deze reactie kunnen uitproberen en verbeteren. "We hebben geen revolutionaire ontdekkingen gedaan", zegt de promovendus bescheiden. "Op dit onderzoeksterrein is het belangrijk dat je systematische en kleine stappen voorwaarts doet. Er moet nog erg veel onderzoek verricht worden. Dat is een continu proces, waaraan ik hopelijk een waardevolle bijdrage heb geleverd." Op den duur ziet hij echter wel degelijk mogelijkheden om benzine op een meer milieuvriendelijke manier te produceren.

Gautam Nivarthy is afkomstig uit India. Hij heeft chemische technologie gestudeerd aan de universiteit van Bombay. Nu hij zijn promotie aan de UT heeft afgerond, gaat hij aan de slag als onderzoeker bij Unilever.

promotor prof. dr. J.A. Lercher
informatie drs. B. Meijering, tel. (053) 489 4385
e-mail
b.meijering@veb.utwente.nl

 

Reparatie van UV beschadigd DNA in beeld

promotie ir. S.J.T. van Noort, faculteit Technische Natuurkunde: ‘Atomic Force Microscopy of dynamic protein DNA interactions’

Om DNA-moleculen te kunnen afbeelden is de klassieke lichtmicroscopie niet toereikend.Het gaat bij DNA- en eiwitmoleculen om afmetingen van slechts enkele nanometers (miljoenste millimeters), terwijl de resolutie van lichtmicroscopen niet verder reikt dan enkele honderden nanometers. Atomic Force Microscopie is dan een beter alternatief. Deze techniek werkt met een naaldje dat een oppervlak scant en een 'hoogtebeeld' oplevert. AFM wordt al wel gebruikt voor visualisatie van DNA-moleculen, maar tot nu toe niet in een fysiologische omngeving, en dat is een noodzaak om processen 'levensecht' te kunnen volgen. Om interactie tussen biomoleculen te kunnen bestuderen heeft Van Noort een nieuwe microscoop ontwikkeld, waarvoor weinig preparatie - en dus beïnvloeding van de processen die juist interessant zijn - nodig is. De nieuwe microscoop heeft een aanzienlijk betere beeldkwaliteit en resolutie dan bestaande technieken. Van Noort is er als eerste in geslaagd het proces te visualiseren dat optreedt als DNA beschadigd wordt door UV-straling. Het lichaam heeft een heel scala aan ‘reparatie-enzymen om dit soort beschadigingen te repareren. De werking ervan is nog vrij onbekend. Van der Noort heeft een enzym gebruikt dat photolyase heet en in de E.Coli bacterie voorkomt. Van dit enzym is bekend dat het in zijn eentje UV-beschadigingen ongedaan kan maken. Hij toonde aan dat photolyase het DNA scant op zoek naar eventuele beschadigingen, en dit proces is nu in detail te 'filmen' onder fysiologisch relevante omstandigheden. De microscoop gaat daarom een belangrijk instrument worden in het onderzoek naar de oorzaken van huidkanker, en in algemene zin naar bioprocessen op (sub)moleculaire schaal.

promotor prof.dr. J. Greve
informatie
ir W.R. van der Veen, tel (053) 489 42 44
e-mail w.r.vanderveen@veb.utwente.nl

Stellingen

Peter Bosch, faculteit Informatica, Universiteit Twente

Het aantal werkende vrouwen zal toenemen als de kinderbijslag gebruikt wordt voor het creëren van betaalbare kinderopvang.

Ons staatsbestel is verworden van een parlementaire democratie tot een parlementaire mediacratie: de waan van de dag prevaleert (te) vaak boven de langetermijnvisie.

De vervangende taken die de NS-lokettisten toebedeeld gaan krijgen volgens het NS-plan ‘Bestemming: Klant’, moeten wel zeer dienstverlenend zijn wil het sluiten van alle NS-loketten leiden tot een kwaliteitsverbetering in de dienstverlening.