1998

98-11

WETENSCHAPSAGENDA 98/11 11-09-98

Agenda

Samenvattingen promoties

Stellingen

Archief

 

Deze wetenschapsagenda is een periodieke uitgave van de Universiteit Twente. Zij verschijnt 20 maal per jaar in een oplage van 500 stuks. Bel of mail ons voor nadere informatie of een gratis abonnement.

Dienst Voorlichting en Externe Betrekkingen, Postbus 217, 7500 AE Enschede, telefoon (053) 489 43 85, E-mail: a.m.dijkstra@veb.utwente.nl


Samenvattingen promoties

Proefschriften ook on-line beschikbaar
Een groot aantal proefschriften zijn direct opvraagbaar via de website van de Universiteitsbibliotheek. De documenten zijn in het kader van het webdocproject per faculteit /instituut integraal opgeslagen in pdf formaat.


Computer zet natuurkundestudent op goede spoor promotie

drs. E.R. (Elwin) Savelsbergh, faculteit Toegepaste Onderwijskunde: 'Improving mental representations in physics problem-solving'

Goede natuurkunde-studenten hebben een correct en compleet beeld voor ogen wanneer ze een complex vraagstuk in de fysica oplossen. Bij zwakke studenten is het beeld fragmentarisch of onvolledig, laat staan dat ze extra informatie succesvol kunnen integreren. Computer-algebra-programma's helpen bij een goede voorstelling van zaken. Elwin Savelsbergh van Toegepaste Onderwijskunde (TO) beschrijft in zijn onderzoek hoe studenten zich vraagstukken voorstellen in de elektriciteitsleer. Uit de studie blijkt duidelijk dat goede studenten een samenhangende voorstelling hebben van de problemen waaraan ze werken. Zwakke studenten komen niet verder dan een fragmentarisch beeld. Goede studenten integreren extra informatie dan ook veel beter en profiteren hiervan. Zwakke studenten zien alleen losse stukjes waarmee ze weinig kunnen. De beschrijving van het denkproces is bruikbaar voor het ontwikkelen van een aangepaste leermethode voor fysica-studenten. De vaardigheid om problemen op te lossen moet worden vergroot. Savelsbergh onderzocht in hoeverre computer-algebra-programma's, zoals Maple en Mathematica, hierbij kunnen helpen. Het verschil in leerprestaties tussen de groep die werkte met pen en papier, en de groep die de computer hanteerde, bleek niet in significante cijfers meetbaar. Wel bleken de studenten met de computercursus beter in staat om de vraagstukken aanschouwelijk te maken, en de oplosprocedures succesvol uit te voeren. Een nieuwe cursus met het programma Mathematica voor het berekenen van potentialen, een sleutelonderdeel van de elektriciteitsleer, was één van de resultaten van dit promotie-onderzoek. De promotie vond plaats op 4 september jongstleden.

promotor prof. dr. J.M. Pieters, vakgroep Instructietechnologie
informatie M.A.M. van Zaalen (053) 489 22 14
e-mail m.a.m.vanzaalen@veb.utwente.nl


Luchtbellen in turbulente stromingen
* 10 september, 15.00 uur

promotie: R. E. G. (Edwin) Poorte, faculteit Technische Natuurkunde: ‘On the Motion of Bubbles in Active Grid Generated Turbulent Flows'

Deze studie over de beweging van gasbellen in turbulente vloeistofstromingen omvat experimenteel onderzoek naar het ideale geval van een ronde bel in isotrope turbulentie. Bepaald wordt hoe de gemiddelde stijgsnelheid en de turbulente verspreiding van een bel afhangen van de structuur van de turbulentie. De verkregen informatie draagt bij aan een beter begrip van enkele fundamentele processen in turbulente bellen stromingen en kan gebruikt worden om betere fysische modellen te construeren. Isotrope turbulente stromingen worden gegenereerd met een actief rooster in een watertunnel. Een actief rooster is een relatief nieuwe (en gecompliceerde) techniek waarmee homogene turbulente stromingen met een hoge turbulentie-intensiteit en een groot Reynolds-getal kunnen worden gegenereerd. Deze veelbelovende techniek is op een aantal punten verbeterd; in het bijzonder wordt gedemonstreerd hoe een actief rooster bediend moet worden om turbulentie te genereren die in goede benadering isotroop is. Om de beweging van een individuele bel in een turbulente stroming te meten is een optische meetmethode ontwikkeld. Deze methode is gebaseerd op een opto-elektronisch apparaat waarmee twee componenten van de positie van een luchtbel gemeten kunnen worden met een hoge tijds- en ruimtelijke resolutie. De methode is veel efficiënter dan op digitale camera’s gebaseerde methoden, terwijl de nauwkeurigheid vergelijkbaar is. De beweging van ronde bellen in isotrope turbulentie is experimenteel onderzocht. Naar blijkt worden bellen afgeremd door turbulentie (tot 35% in de bestudeerde gevallen). De verplaatsing en snelheid van een bel in horizontale richting blijken Gaussische kansverdelingen te hebben, terwijl dat niet zo is voor de snelheid in de verticale richting. Bellen worden minder snel door turbulentie verspreid dan de vloeistof zelf. Dit wordt veroorzaakt door de relatieve beweging tussen de bel en de vloeistof. De experimentele resultaten zijn vergeleken met theorie en computerberekeningen (Kinematische Simulaties) die al eerder zijn uitgevoerd. In alle gevallen blijken de experimentele resultaten (tenminste kwalitatief) overeen te stemmen met zowel de theorie als de berekeningen. Dit wijst erop dat de bewegingsvergelijking die gebruikt is om de theoretische resultaten af te leiden correct is, zelfs wanneer de diameter van de bel een veelvoud van de kleinste lengteschaal in de turbulentie is. Het duidt er ook op dat met Kinematische Simulatie zinvolle voorspellingen van de beweging van luchtbellen in isotrope turbulentie gedaan kunnen worden.

promotor prof. dr. ir. L. van Wijngaarden
assistent-promotor dr. ir. A. Biesheuvel

informatie
drs. B. Meijering, telefoon (053) 489 4244
e-mail b.meijering@veb.utwente.nl


Een gereedschapskist ter ondersteuning van de leveranciersselectie
* 25 september, 16.45 uur

promotie ir. L. de Boer, faculteit Technologie & Management: ‘Operations research in support of purchasing. Design of a toolbox for supplier selection’

Het goed functioneren van een organisatie is voor een belangrijk deel afhankelijk van de inkoopbesluitvorming. Deze besluitvorming bestaat uit verschillende inkoopbeslissingen, waarvan de leveranciersselectie er één is. Inkopers staan voor de moeilijke taak om de juiste leverancier te kiezen. De Boer heeft in zijn onderzoek een gereedschapskist ontworpen met gereedschappen ter ondersteuning van deze keuze. Het doel van het onderzoek is bij te dragen aan een verdere professionalisering van de inkoopfunctie en dan met name de inkoopbesluitvorming. Aan de hand van een uitgebreide doorlichting van de literatuur over besliskunde heeft De Boer verschillende nuttige modellen ontdekt die nog niet eerder waren toegepast in de leveranciersselectie. Deze beslismodellen bieden ondersteuning bij het nader onderzoeken van de noodzaak tot selectie, het genereren van mogelijke alternatieve oplossingen of het formuleren en evalueren van selectiecriteria. De beslismodellen zijn als het ware gereedschappen in een daar bijbehorende gereedschapskist. De verschillende schappen in de gereedschapskist vertegenwoordigen de verschillende inkoopsituaties en bevatten voor deze situaties geschikte gereedschappen. Na het uitvoeren van verschillende experimenten in diverse bedrijven, blijkt dat de ontworpen gereedschapskist de inkoper nuttige en veelzijdige ondersteuning kan bieden bij de leverancierskeuze. Een training voor de inkopers is hierbij echter wel noodzakelijk, zodat zij effectief en zelfstandig van de gereedschapskist gebruik kunnen maken.

promotor prof. dr. J. Telgen
informatie drs. B. Meijering, telefoon (053) 489 4244
e-mail b.meijering@veb.utwente.nl


Stellingen

Sven van der Gijp, faculteit Chemische Technologie, Universiteit Twente:
Doordat draagbare telefoons op ieder gewenst maar vooral ook op ieder ongewenst ogenblik afgaan, leidt een toename van het aantal ervan tot een afname van het geboortecijfer.

Een OIO moet een AIO zijn in dien verstande dat er op geen gebied enige ongelijkheid tussen beide aanwezig mag zijn. Hiervoor is het noodzakelijk dat OIO's in dienst treden van de universiteit.

Roel Vertegaal, faculteit Informatica, Universiteit Twente:
Turnsignals are the eyegaze of automobiles

De stelling dat politiek bedrijven is gericht op het presenteren van onwaarheden als waarheden, is waar.

If listening is an attempt to make sense by making sense of others, then speaking is an attempt to make others make sense. Life is a genetic disorder.

If digital lifeforms eat bits, does that maken them vegetarian?