1998

98-05

WETENSCHAPSAGENDA 98/05 13-03-98

Agenda

Symposia/Congressen

Samenvattingen promoties

Stellingen

Persberichten


Deze wetenschapsagenda is een periodieke uitgave van de Universiteit Twente. Zij verschijnt 20 maal per jaar in een oplage van 500 stuks. Bel of mail ons voor nadere informatie of een gratis abonnement.

Dienst Voorlichting en Externe Betrekkingen, Postbus 217, 7500 AE Enschede, telefoon (053) 489 43 85, E-mail: a.m.dijkstra@veb.utwente.nl


Symposia/Congressen

23 april: Symposium Werktuigbouwkunde, Universiteit Twente
Design for Remanufacturing, een onderdeel van de toekomst

Op 23 april aanstaande vindt op de Universiteit Twente het symposium 'Design for Remanufacturing' plaats. De studievereniging van de opleiding Werktuigbouwkunde Isaac Newton organiseert dit symposium over het hergebruik van producten.

Steeds vaker nemen bedrijven hun producten, na gebruik, weer terug. Het ziet er zelfs naar uit dat in de toekomst terugname en verwerking van afgedankte producten tot één van de taken van een bedrijf gaat horen. Eén manier om een product na gebruik te verwerken is demontage. De onderdelen die nog niet versleten zijn, kunnen dan weer worden hergebruikt. Dit zorgt niet alleen voor minder afval, maar heeft ook nog een financieel voordeel. Opnieuw gebruikte onderdelen hoeven niet meer te worden geproduceerd.
Tijdens het symposium ligt het accent vooral op het zodanig ontwerpen van producten zodat de demontage aanzienlijk vereenvoudigt. Daarnaast is er aandacht voor de logistieke kant van demontage. Hoe kan bijvoorbeeld een disassembly-line zo efficiënt mogelijk worden opgezet? Op dit gebied vindt aan de faculteit Werktuigbouwkunde van de UT onderzoek plaats.

Programma
De lezingen van de verschillende sprekers belichten diverse aspecten van Remanufacturing. Dagvoorzitter is prof.ir. W.A. Koumans, voormalig hoogleraar aan de Technische Universiteit Eindhoven. Prof.dr. W.H.M. Zijm vertelt meer over het onderzoek naar Remanufacturing. Dhr. Shäper van Audi, ir. P.L.J.M. Wouters van Océ en een spreker van Shell lichten het onderwerp toe met praktijkvoorbeelden over demontage. Daarnaast zijn er twee lezingen over de logistieke kant. Dr.ir. H. Krikke van de faculteit Technologie & Management spreekt over de modellering van een disassembly-lijn en dipl.-ing. A. Hucht van het Fraunhover-instituut houdt een lezing over de ontwikkeling van een disassembly cell waarin met robots televisies kunnen worden gedemonteerd. Aan de milieu-apecten zullen drs. H. Strietman van VROM en dr. H. Meinders van Philips aandacht besteden.

Het symposium ‘Remanufacturing, een onderdeel van de toekomst’ begint op 23 april om 9.00 uur in het Collegezalencomplex van de Universiteit Twente. Voor meer informatie over het symposium of voor aanmelding kunt u terecht bij J.H.J. Hagendoorn van de symposiumcommissie van Isaac Newton, telefoon (053) 489 25 31.


Voorrondes Informatica Olympiade in Twente

Tijdens de voorrondes van de Nederlandse Informatica Olympiade biedt de Universiteit Twente (UT) haar faciliteiten aan de Informatica-top van het voortgezet onderwijs. Op 21 maart zijn bij de UT en bij de universiteiten in Delft en Eindhoven de oefenrondes, gevolgd door de echte wedstrijd op 4 april aanstaande. De jonge experts moeten binnen beperkte tijd een opdracht in computerprogrammeren oplossen. Naar verwachting zal ook dit jaar een felle strijd losbarsten tussen de deelnemers.

De beste acht jongens en meisjes plaatsen zich voor de derde ronde van de Internationale Informatica Olympiade. Deze vindt rond maart 1999 plaats in Delft. De winnaars hiervan, twee jongens en twee meisjes, mogen namens Nederland deelnemen aan de Internationale Informatica Olympiade in Turkije. Aan de voorrondes op schoolniveau deden naar schatting 800 leerlingen mee. Uit de bijna tweehonderd inzendingen selecteerde een deskundige jury 89 deelnemers voor de Olympiade op de drie universiteiten. Hiervan komen 27 naar de UT voor de oefensessie en de wedstrijd.
In de oefensessie maken de deelnemers kennis met de locatie en faciliteiten van de universiteit en de wedstrijdeisen.’s Middags biedt de faculteit Informatica de deelnemers een programma aan. Op 4 april gaat de Nederlandse Informatica Olympiade echt van start. De computer-experts krijgen vier uur de tijd om de gegeven programmeervraagstukken op te lossen. De Nederlandse Informatica Olympiade is een project van Het Instituut voor Leerplanontwikkeling (SLO) in Enschede, dat gesteund wordt door het Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen, het project PRINT Voortgezet Onderwijs, een aantal universiteiten en hogescholen en het bedrijfsleven.

Voor meer informatie Dienst Voorlichting en Externe Betrekkingen: mw. drs. Anne M. Dijkstra, telefoon (053) 489 43 85, email: a.m.dijkstra@veb.utwente.nl

Samenvattingen promoties

hulpmiddel voor instructeurs bij mediakeuze
* 20 maart 1998, 13.15 uur

promotie: drs. C.A. (Carla) Verwijs, faculteit Toegepaste Onderwijskunde, titel: ‘A mix of core and complementary media; new perspectives in media-decision making'

Wanneer docenten of instructeurs een les of een cursus gaan geven, moeten ze beslissen welke media (instructiemiddelen) ze zullen gebruiken. Dit kunnen boeken zijn maar ook overhead sheets, computerprogramma’s, video’s, foto’s, of zelfs grote simulatiemodellen voor vliegtuigen. Verschillende factoren spelen bij de keuze van deze media een rol. Behalve objectief kunnen deze ook zeer ‘sociaal’ van karakter zijn, bijvoorbeeld de context waarin de instructeur werkt of door het enthousiasme van collega’s. In dit proefschrift is uitgegaan van de voordelen die een mix van media kan opleveren. Zo is het onhandig om de werking van een motor uit te leggen met hulp van alleen een boek. Een ondersteuning met een videofilm leidt snel tot betere resultaten. Het kernmedium (in dit geval het boek) wordt daarbij aangevuld. Onderzoek is gedaan bij de instructeurs van de brandweerafdeling van de Luchtmacht Elektronische en Technische School (LETS) in Arnhem. Om erachter te komen welke informatie en hulpmiddelen zij nodig hebben is een groep instructeurs bestudeerd. Hieruit is in eerste instantie een papieren prototype voor de keuze van media per computer gemaakt, als op de achterkant van een bierviltje. Hierop konden de deskundigen hun commentaar leveren en werd in de tweede stap een computer-prototype gemaakt. Dit tweede systeem bleek de instructeurs nog te weinig concrete informatie te leveren om het juiste medium te kiezen. Over de volgende versie, het ‘extended prototype’ genoemd, oordeelden de drie evaluatie-groepen (experts, instructeurs en studenten) erg positief. Dit prototype bestaat ten eerste uit een electronisch (geautomatiseerd) cursusplan. Dit is verbonden met andere delen als: algemene informatie over media, toepassingen in het onderwijs, voorbeelden van bestaande mediamixen en hulp bij het maken van een mediamix in een zogenaamd werkveld. In het werkveld kunnen instructeurs aangeven wat het kernmedium zal zijn en wat aanvullende media. Het programma geeft hierin advies. Al met al kan worden geconcludeerd dat het concept van mediamix nieuwe perspectieven biedt voor de selectie van media zoals dat gebeurt in de praktijk van instructeurs in scholen en trainingsinstituten.

promotor prof.dr. J.C.M.M. Moonen
co-promotor mw.prof.dr. B.A. Collis
informatie mw.drs. A.M. Dijkstra, telefoon (053) 489 43 85
email a.m.dijkstra@veb.utwente.nl

lange cykels in grafen
*13 maart 1998, 14.45 uur

promotie: ir. H. (Huib) Trommel, faculteit Toegepaste Wiskunde: ‘Long cycles in graphs and related topics’

De wiskundige Euler formuleerde in 1736 het oudste grafentheoretische probleem. Hij woonde in een stad met zeven bruggen en vroeg zich af of je in één wandeling alle bruggen één keer kon oversteken om weer bij hetzelfde punt uit te komen. De wiskundige Hamilton bedacht een ander probleem dat bekend staat als het ‘handelsreizigersprobleem’: een man wil vanuit zijn woonplaats een aantal plaatsen bezoeken en dan terugkeren naar zijn eigen plaats. Wat is het slimste reisschema? Een graaf is een abstractie van punten en lijnen die dit soort problemen representeert. Een Hamiltoncykel is een wandeling die alle punten precies een keer aandoet en terugkeert in het beginpunt. Dit proefschrift bevat ondermeer een aantal voldoende voorwaarden op een graaf voor het bestaan van cykels met bepaalde eigenschappen, in het bijzonder lange cykels en Hamiltoncykels. Tevens worden begrippen behandeld die verwant zijn met het begrip Hamilton, zoals pancyclisch, hamiltons en ‘Hamilton-samenhangend’. De nieuwe stellingen zijn een uitbreiding van de reeds bestaande Hamiltonse grafentheorie.

promotor prof. dr. C. Hoede
co-promotor dr.ir. H.J. Veldman
informatie
mw.drs. A.M. Dijkstra, telefoon (053) 489 43 85
email a.m.dijkstra@veb.utwente.nl

normgerichte benadering voor telematicasysteem
* 12 maart 1998, 16.45 uur

promotie drs. K. Huang, faculteit Technologie & Management: 'Organisational Aspects of EDI. A norm-oriented approach'

De heer Huang is in China afgestudeerd als informaticus en promoveert nu in Westeuropa in de Technische Bedrijfskunde. Hij weet dus alles van de communicatie-problemen tussen informatici en bedrijfskundigen en tussen mensen van verschillende culturen. Vanuit die achtergrond heeft hij zich gebogen over de problemen bij telematica en Electronic Data Interchange (EDI) tussen bedrijven. Volgens Huang worden gebruikers van telematica/EDI vaak geconfronteerd met technische problemen: "De belangrijkste voordelen en gevolgen van EDI zijn echter niet technisch maar organisatorisch van aard". In de ogen van de promovendus is een informa-tiesysteem niet noodzakelijk een computersysteem: "Het echte informatiesysteem is het systeem van sociale normen, aan de hand waarvan een menselijke organisatie zich gedraagt. Georganiseerd menselijk gedrag is gebaseerd op een veel rijkere vorm van communicatie dan die van welke machine dan ook". Huang heeft een analyse gemaakt van de normen die menselijk gedrag reguleren. Vanuit die norm-gerichte benadering heeft hij een telematica-systeem opgebouwd. Het centrale idee is het analyseren van de betekenissen van alle termen die worden gebruikt. Deze termen geeft hij weer in een 'Business Map'. Daarmee worden verschillen tussen organisaties herkend en waar nodig opgelost. De Business Map voegt dus direct waarde toe aan de bedrijfsvoering, maar is ook een basis voor een ondersteunend computersysteem. Door deze methode kunnen de handelspartners zich helemaal richten op bedrijfsproblemen en hoeven ze zich geen zorgen te maken over technische vraagstukken. Het verbeteren van het ontwerp van EDI-oplossingen in de bedrijfsvoering volgens de benadering van Huang levert sneller de voordelen van een effectievere bedrijfsvoering.

promotoren prof. R.K. Stamper en prof. dr. ir. E.J. de Bruijn
informatie mw.drs.H.A. Bakker, telefoon (053) 489 43 63
E-mail h.a. bakker@veb.utwente.nl

Wolfgang Pauli
* 6 maart, 15.00 uur

promotie A.H.C. van Meijgaard, faculteit Technische Natuurkunde, titel: ‘Wolfgang Pauli, a man of this Age'

Wolfgang Pauli was één van de grootste natuurkundigen van de twintigste eeuw. Belangrijke bijdragen van Pauli aan de natuurkunde waren onder meer de ontdekking van het uitsluitingsprincipe (twee identieke deeltjes kunnen niet tegelijkertijd in dezelfde quantumtoestand verkeren) en zijn voorspelling van het bestaan van het neutrino. Daarnaast is hij bekend vanwege het Pauli-effect, het optreden van een merkwaardige synchroniciteit van gebeurtenissen die schijnbaar niets met elkaar te maken hebben. Pauli had - zo is veel later in 1992 gebleken - belangstelling voor de zogeheten irrationele realiteit en voor het persoonlijke en collectieve onbewuste. Zo voerde Pauli een briefwisseling en een reeks gesprekken met de psycho-analyticus Carl Gustav Jung, die tot een wederzijdse beïnvloeding leidden. Ook voorgangers en tijdgenoten als Johannes Kepler, Arthur Schopenhauer, Arnold Sommerfeld, Niels Bohr en Werner Heisenberg beïnvloedden Pauli’s denken. Van Meijgaard heeft deze onbekende kant van Wolfgang Pauli bestudeerd aan de hand van diens opstel over Achtergrondfysica ("Hintergrundsphysik"). Hierin beschreef Pauli zijn ervaringen met imaginatie (verbeelding), visioenen en dromen. In Pauli’s dromen kwam een aantal verwante onderwerpen aan bod: symbolen zoals de ring, de spiegel en de cirkel, vaak in een combinatie van meerdere symbolen, motieven, zoals verdubbeling of splitsing. Verder gaat Van Meijgaard in op interpretaties van zijn dromen door hemzelf met commentaar van Jung. Pauli probeerde in zijn opstel een ‘vertaling’ te maken van de natuurkundige termen uit zijn dromen in een psychologische taal of in een taal van het dagelijks leven. Van Meijgaard probeert de waarde van Pauli’s visie voor mensen die nu leven voor het voetlicht te brengen. Anecdotes over Pauli’s leven verluchtigen het proefschrift.

promotor prof.dr. F.W. Wiegel
informatie mw.drs. A.M. Dijkstra, telefoon (053) 489 43 85
e-mail a.m.dijkstra@veb.utwente.nl

Stellingen

Carla A. Verwijs, faculteit Toegepaste Onderwijskunde, Universiteit Twente:

Bij mediaselectie spelen efficiëntie-overwegingen voor instructeurs een grotere rol dan effectiviteitscriteria (haar proefschrift 'A mix core and complementary media: New perspectives in mediadecision making').

Trainen om beter te worden impliceert dat men goed is.

Gelijke behandeling van vrouwen en mannen begint met het onderkennen van de verschillen.

Kaiyin Huang, faculteit Technologie & Management, Universiteit Twente:

Informatics is a formal branch of the social sciences (Stamper).

Unless you are happy by being ordinary, you will never have real happiness (Osho, India).

People who have gone through all kinds of hardships may become strong; Only those who are strong enough know how to be tender.

Ton J. Ikkink, faculteit Elektrotechniek, Universiteit Twente:

Als ondernemende universiteiten willen voorkomen dat zij onder invloed van het vigerend utilisme en pragmatisme binnen tien jaar ononderscheidbaar zijn geworden van instellingen voor hoger beroepsonderwijs, dan dienen zij de kamergeleerde in ere te herstellen.

De invloed van de toepassing van technologie op de criteria voor evolutionaire selectie van soortvarianten leidt tot een genetische aanpassing vaan de vertechnologiseerde omgeving. Het voortbestaan van soorten wordt aldus afhankelijk van de betrouwbaarheid van deze omgeving.

De hypothese van een uit meer dan vier dimensies bestaande religie neemt toe met het verklarend vermogen, en af met de toetsbaarheid van haar leerstellingen.

Dogmatisme vormt vaak zowel oorzaak als gevolg van het belang dat sommigen hechten aan het hebben van een mening.

Het onbeperkt rondkruipen vanuit hun natuurlijke biotoop ontglipte exemplaren van de Ratelbandslang vormt een reële bedreiging voor het peil van onze beschaving.

Johan Mekkes, faculteit Technologie & Management, Universiteit Twente:

Bij bankfinancieringen in het Westerse zakenleven wordt weinig aandacht geschonken aan interest-vrije financieringsvormen zoals die door Islamitische banken zijn ontwikkeld (Zie hoofdstuk 4 van het proefschrift 'Ondernemerschap, een bedrijfskundige benadering)