1998

98-01

WETENSCHAPSAGENDA 98/01 07-01-98

Agenda

Samenvattingen promoties

Stellingen

Persberichten

Deze wetenschapsagenda is een periodieke uitgave van de Universiteit Twente. Zij verschijnt 20 maal per jaar in een oplage van 500 stuks. Bel of mail ons voor nadere informatie of een gratis abonnement.

Dienst Voorlichting en Externe Betrekkingen, Postbus 217, 7500 AE Enschede, telefoon (053) 489 43 85, E-mail: a.m.dijkstra@veb.utwente.nl


Samenvattingen promoties

betere chips met nieuwe synthese

* 23 januari 1998, 15.00 uur
promotie ir. G.E. Mekenkamp, faculteit Informatica: ĎA new approach to VHDL based synthesis'

Chips vinden steeds meer toepassing in de maatschappij. Ook kan er steeds meer op ťťn enkele chip. Om een chip te ontwerpen wordt, in Europa, meestal een specificatie gemaakt in VHDL. De specificaties beschreven in deze hardware-beschrijvingstaal kunnen gesimuleerd worden om te kijken of het ontwerp doet wat het moet doen. Ook kan de computer automatisch de beschreven chip ontwerpen. Dit proces heet synthese. Maar oorspronkelijk is VHDL eigenlijk een simulatietaal en geen ontwerptaal. Dat maakt synthese met VHDL moeilijker. Ir. G.E. Mekenkamp, die 23 januari aanstaande promoveert bij de faculteit Informatica aan de Universiteit Twente heeft de aanpak voor op VDHL gebaseerde synthese sterk verbeterd. De huidige generatie synthese-tools herkennen constructies in de taal die als stukken hardware toe te passen zijn. Hierdoor kan elke synthesetool maar een deel van VHDL ondersteunen en moet de ontwerper zich er maar mee behelpen. Mekenkamp heeft een vertaling bedacht die VHDL per statement kan vertalen en niet gebaseerd is op het herkennen van constructies. Op deze manier vindt vertaling plaats zonder naar de context te kijken. De vertaling genoemd: 'syntax based translation' vindt plaats naar de taal SIL. Deze taal kan zogeheten control data flow grafen beschrijven en is de spil van transformationeel ontwerpen. Met de vertaling kan veel meer dan in de huidige aanpak waardoor betere ontwerpmethoden ontstaan. Hierdoor wordt het ontwerpen van chips goedkoper, zodat nog meer toepassingen van chips binnen handbereik komen.

promotor prof. dr. ir. Th. Krol
informatie: drs. A.M. Dijkstra, telefoon (053) 489 43 85
email: a.m.dijkstra@veb.utwente.nl

bedrijfsprocessen gestructureerd

* 22 januari 1998, 15.00 uur
promotie ir. M.K. (Mark) de Weger, faculteit Informatica: "Structurering van bedrijfsprocessen"

Klanten willen voortdurend andere en nieuwe producten, zoals het pinnen en de chipknip bij banken en het dichten van een WAO-gat bij verzekeringsmaatschappijen. Om op de markt in te kunnen spelen moeten bedrijven daarom continu snel veranderen. Dat is heel moeilijk, omdat ze vaak zijn vastgeroest in oude structuren. De Weger heeft daarom gekeken naar een systematische manier om bedrijven te helpen bij veranderingen.

De Weger heeft een taal ontwikkeld, waardoor op de computer modellen kunnen worden gemaakt van bedrijfsprocessen. Zo kan bijvoorbeeld op de computer worden bekeken wat er allemaal gebeurt bij het afhandelen van een verzekeringsaanvraag. Verder heeft de promovendus een soort bibliotheek van bedrijfsprocessen ontwikkeld: "Als je als bedrijf een bepaald doel hebt, dan kun je uit de bibliotheek een structuur trekken, die daar goed bij past." Vervolgens heeft hij een stappenplan voor veranderingen ontwikkeld: "Een soort concreet recept om bedrijfsprocessen te kunnen ontwikkelen."

De methode van De Weger werd positief ontvangen bij een groot aantal banken, verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen: "Het probleem is vaak dat niemand goed inzicht heeft in wat er nu gebeurt of moet gebeuren om een klant van dienst te zijn. Deze methode geeft veel inzicht en daardoor kan men creatief kijken naar wat er verbeterd kan worden."

De Weger's onderwerp ligt op de grens van de bedrijfskunde en zijn eigen vak van informaticus: "Ik heb heel weinig bedrijfskundige publicaties gezien, waarin fundamenteel naar de structuren van bedrijfsprocessen wordt gekeken en waarbij het ontwikkelen van bedrijfsprocessen wordt gezien als een ontwerp-probleem. Informatici hebben veel meer een ontwerp-achtergrond en bovendien wordt het herontwerpen van bedrijfsprocessen vaak mogelijk gemaakt door informatie-systemen."

promotor prof. dr. ir. C.A. Vissers
informatie: drs. A.M. Dijkstra, telefoon (053) 489 43 85
email: a.m.dijkstra@veb.utwente.nl

modern recht

* 9 januari 1998, 13.15 uur
promotie mr. J. (Hanneke) van Schooten-van der Meer, faculteit Bestuurskunde: "Regelvorming in de rechtsstaat. Een onderzoek naar de legitimering en de werking van het moderne recht en de alternatieve regelingsvormen"

Het klassieke recht in de vorige eeuw vormde een neerslag van bestaande maatschappelijke patronen en opvattingen. Sinds de industriŽle revolutie is de overheid het recht gaan gebruiken om de maatschappij te veranderen. Zo ontstond de verzorgingsstaat. In de jaren tachtig werd geconstateerd dat deze wetten niet meer werkten. Ze werden te gedetailleerd, onderling inconsistent en moeilijk te handhaven. Mr. Van Schooten heeft geprobeerd te achterhalen waarom de wetgeving niet meer werkt en waarom overheidsregulering wordt vervangen door zelfregulering en privatisering. Ze legt die ontwikkelingen langs de meetlat van het klassieke idee van de rechtsstaat. Eťn van de essenties van de klassieke rechtsstaat is, dat alle bestuurshandelingen gebaseerd dienen te zijn op een wettelijke grondslag. Dit is losgelaten onder druk van de toenemende bestuurstaken van de overheid. Daardoor zijn er spontaan nieuwe bestuursvormen ontstaan; los van de wettelijke grondslag. Bij deze vormen werd volgens de promovendus de uitholling van de klassieke rechtsstaat gecompenseerd door nieuwe democractische mechanismen, zoals bijvoorbeeld externe adviesorganen, inspraakprocedures en in rechtsprekende instanties ontwikkelde algemene beginselen van behoorlijk bestuur.

Dergelijke compenserende vormen heeft de promovendus nauwelijks teruggevonden bij een tweede vorm: de bewust geconstrueerde bestuursvormen. Dergelijke vormen, zoals zelfregulering, privatisering en zelfstandige bestuursorganen, staan nagenoeg los van enige wettelijke grondslag. Hanneke van Schooten vraagt zich ook af hoe de effectiviteit van de moderne regelgeving in de verzorgingsstaat kan worden verbeterd. Er is een tendens dat regelgeving zich aansluit bij bestaande patronen. Dat betekent echter ook, dat de wetgever minder kan sturen en dat bepaalde groeperingen of sectoren zichzelf moeten gaan sturen. De overheid geeft in een raamwet heel globaal aan wat er geregeld moet worden en de sectoren moeten dit zelf invullen.

Mr. Van Schooten (Enschede, 1946) woont in Almelo. Ze was oorspronkelijk journaliste en runde tijdens het opvoeden van haar kinderen een persbureau. Toen de kinderen naar de basisschool gingen, is ze rechten gaan studeren. Aansluitend werd ze AIO bij de faculteit Bestuurskunde van de UT. Sinds anderhalf jaar werkt ze als universitair docente bij de Katholieke Universiteit Brabant.

promotor prof.. mr. D.W.P. Ruiter
co-promotor prof. mr. H.M. de Jong
informatie mw.drs. H.A. Bakker, telefoon (053) 489 43 63
e-mail: h.a.bakker@veb.utwente.nl

invloed van oplosmiddel op reactiesnelheid

* 16 januari 1998, 16.45 uur
promotie ir. W.K. den Otter, Faculteit Chemische Technologie: ĎMolecular Dynamics Simulation of Barrier Crossings in the Condensed Phase. Conformational Transitions in Supramolecules'

Veel chemische reacties vinden plaats in een vloeistof, een oplosmiddel. Dit oplosmiddel heeft op twee manieren invloed op de reactie. Zo kunnen door het oplosmiddel de te reageren stof, het product of de daartussen gelegen toestanden gestabiliseerd of gedestabiliseerd worden. Ook oefent de vloeistof een weerstand uit tijdens de omzetting van reactant naar product: als een molecuul van vorm verandert neemt dat in de vloeistof extra plaats in. De snelheid van de reactie hangt daarom af van het oplosmiddel waarin deze reactie plaatsvindt. Ir. W. K. den Otter van de vakgroep Chemische Fysica, faculteit Chemische Technologie van de Universiteit Twente, heeft met computersimulaties de invloed van beide effecten op de isomerisatiereactie van een calix[4]areen bestudeerd. Met computersimulaties is de wisselwerking tussen het reagerende molecuul en het oplosmiddel realistisch na te bootsen. Simulaties geven een beter inzicht. Dit inzicht is onontbeerlijk bij het doelgericht ontwerpen van syntheses. Een nadeel is dat simulaties zeer rekenintensief zijn: de bestudeerde isomerisatiereactie vindt gemiddeld ťťn keer per honderdste seconde plaats, wat de computer ongeveer 100.000 jaar rekentijd kost. Den Otter heeft theorieŽn uit de statistische mechanica, voor berekeningen van reactiesnelheden in de gasfase, verrijkt met technieken die het mogelijk maken deze berekeningen nu ook uit te voeren voor reacties in een vloeistof. Daardoor is de isomerisatiesnelheid van calix[4]areen nu in ongeveer een maand te berekenen. De gebruikte methode is ook op andere reacties toepasbaar en is eenvoudig in commerciŽle simulatie software in te passen.

promotor prof. dr. D. Feil
assistent-promotor dr. W.J. Briels
informatie: drs. A.M. Dijkstra, telefoon (053) 489 43 85
email: a.m.dijkstra@veb.utwente.nl

lasers

* 15 januari 1998, 15.00 uur
promotie drs. S.W.A. Gielkens, faculteit Technische Natuurkunde: 'Optimisation of the multi-atmospheric Ar:Xe laser'

Argon xenon (Ar:Xe) lasers zijn, door de golflengte van het licht dat ze uitzenden, geschikt voor uiteenlopende toepassingen. Als chirurgisch mes bijvoorbeeld, dankzij het feit dat water in huid of weefsel bepaalde golflengten van het laserlicht goed absorbeert. Maar ook in 'remote sensing' en bewegingsdetectie, doordat het licht zich uitstekend door de atmosfeer voortplant. De Ar:Xe laser is zeer krachtig en heeft ook een hoog rendement, en het gasmengsel van argon en xenon gaat niet in kwaliteit achteruit door het gebruik. Om het maximale uit dit type laser te kunnen halen, heeft Gielkens het ontwerp geoptimaliseerd en de fysische beperkingen in kaart gebracht. Voor het 'pompen' van de laser, het in gang zetten van de laserwerking, is volgens hem een gecombineerde methode optimaal: de electrische ontlading in het gasmengsel die uiteindelijk de lichtpuls geeft, wordt daarbij ondersteund door een electronenbundel. Het resultaat is de krachtigste laser in zijn klasse. Gielkens verschaft met zijn onderzoek meer inzicht in de fysische achtergrond van deze gecombineerde methode en van de laser als geheel. Dit inzicht is bruikbaar bij het ontwerpen van praktisch inzetbare lasers. Hij heeft samengewerkt met een aantal instituten in Rusland.

promotor prof. dr. ir. W.J. Witteman
assistent-promotor dr. P.J.M. Peters
informatie: ir. W.R. van der Veen, tel. 053-489 4244
email: w.r.vanderveen@veb.utwente.nl

Stellingen


Paul A.M. Boomkamp, faculteit Werktuigbouwkunde, Universiteit Twente:

Het gebruik van een zogenaamd 'assessment center' tijdens een sollicitatieprocedure dient te worden beschouwd als een zwaktebod van de potentiŽle werkgever.

De Holocaust mag zeker niet worden beschouwd als een 'toevallige' abberatie in de ontwikkeling van de moderne westerse beschaving.

In navolging van pitbulls dienen ook sportwagens met onmiddellijke ingang uit het openbare leven te worden verbannen.

J van Schooten-van der Meer, faculteit Bestuurskunde, Universiteit Twente:

De idee van de tolerantie bestaat bij de gratie van het optreden van intolerantie.

AltuÔsme is een verhulde vorm van egoÔsme: het bevredigt in hoge mate het ego.

R.W. Schuring, faculteit Technologie & Management, Universiteit Twente:

De goedbedoelde constatering bij ziekte of ongeluk dat "het nog meevalt omdat het veel erger had kunnen zijn" doet geen recht aan het leed van de betrokkenen.

Veel duikers hebben onder water meer oog voor de natuur dan daarboven.

Serge Gielkens, faculteit Technische Natuurkunde, Universiteit Twente:

Bij het cultuur-historisch onderzoek wordt met spijt en onbegrip geconstateerd dat veelal in opeenvolgende cultuurperioden telkens de voorafgaande cultuur werd verwoest. De snelheid waarmee de mensheid nu wereldwijd afstand neemt van de communistische cultuur en haar sporen zoveel mogelijk uitwist, helpt ons de geschiedenis beter te begrijpen.

Als gevolg van de voortdurende bezuinigingen in het wetenschappelijk onderzoek en de concurrentie bij het verkrijgen van middelen laten onderzoekers zich vaak verleiden tot het doen van onderzoek aan modieuze onderwerpen die uit wetenschappelijk oogpunt weinig om het lijf hebben. Ongelukkigerwijze reageert een deel van de wetenschappelijke gemeenschap hierop met enthousiasme dat past bij het publiek van sensatiebeluste media.

Maar al te vaak wordt naar de regels gehandeld zonder te onderkennen dat regelgeving slechts een middel is. Dit leidt tot het zoeken naar vormfouten om misdadigers vrij te pleiten.

De vreemde-talenkennis van Nederlanders wordt schromelijk overschat, niet in het minst door de Nederlanders zelf.

Veel toerisme naar ontwikkelingslanden krijgt vormen van kolonialisme.

Bij een IQ-test is in principe het uitgangspunt dat er geen gebruik gemaakt wordt van iemands kennis of ervaring. Door deze benadering is de waarde betrekkelijk.