1997

97-10

WETENSCHAPSAGENDA 97/10 18-06-97

Agenda

Congressen, symposia, seminars, manifestaties

Samenvattingen promoties

Persberichten

Stellingen

Deze wetenschapsagenda is een periodieke uitgave van de Universiteit Twente. Zij verschijnt ± 20 maal per jaar in een oplage van 500 stuks. Bel ons voor nadere informatie of een gratis abonnement.

Bij voldoende belangstelling kunnen wij de Wetenschapsagenda ook verspreiden via E-mail. Bel hiervoor 053-4894075 of mail: a.m.dijkstra@veb.utwente.nl


CONGRESSEN/ SYMPOSIA/ SEMINARS/ MANIFESTATIES

Faseovergangen in staal en vormgeheugen materialen

ESOMAT '97
IV European Symposium on Martensitic Transformations
1-5 juli

Martensiet transformaties zijn fase-overgangen in materialen die de materiaaleigenschappen sterk kunnen beïnvloeden. De kristalstructuur kan door snelle afkoeling bijvoorbeeld plaatselijk zo veranderen dat het materiaal daar erg hard en sterkt wordt. Niet alleen in staal treden deze overgangen op, maar ook in ijzerlegeringen en niet-ijzerlegeringen en in keramische materialen. ESOMAT ’97 is voor werktuigbouwkundigen, metallurgen, materiaalkundigen en fysici hèt forum om van gedachten te wisselen over de fundamentele en toepassingsgerichte aspecten van martensiet transformaties. Speciale aandacht krijgen materialen met ‘vormgeheugen’. Na verhitting, waarbij het martensiet verdwijnt, kunnen die materialen daardoor hun oude vorm weer terugkrijgen. Ze zijn bijvoorbeeld geschikt voor micromechanica en biomedische toepassingen, ondermeer de correctie van vergroeide ruggegraten. Op het symposium worden in voordrachten en postersessies ruim 120 papers gepresenteerd.

plaats Collegezalen Complex, zaal CC3
informatie Dr.ir. J. Beyer, telefoon (053) 489 24 84
email j.beyer@wb.utwente.nl

SAMENVATTINGEN PROMOTIES

optische microscopie gaat naar moleculaire schaal

*19 juni 13.15 uur

promotie ir. A.G.T. Ruiter: ‘Near field optical microscopy. Towards the molecular scale’

Roterende moleculen zijn nu met optische microscopie waar te nemen. Nabije-veld optische microscopie (NSOM) heet de techniek waarmee optische afbeeldingen mogelijk zijn op nanometerschaal (miljoenste millimeters). Het voordeel van optische microscopie is dat ook eigenschappen zoals fluorescentie en absorptiecontrast zijn af te beelden, naast de topografische informatie die wordt gemeten. Op deze manier is bijvoorbeeld de rotatie van individuele moleculen waargenomen. Een nadeel van NSOM is dat de techniek nog weinig gebruikersvriendelijk is: de ‘probe’ - tegelijk lichtbron en detector - waarmee het oppervlak wordt gescand is een glasvezel met een puntje van 50 nanometer, die op een constante afstand (kleiner dan 50 nanometer) moet blijven van het oppervlak. Omdat dit kwetsbaar is, heeft ir. A.G.T. Ruiter een nieuwe probe ontwikkeld die op een bladveertje zit van eenvijfde millimeter lang. Het veertje houdt de krachten op de probe laag. Ook heeft Ruiter voor de conventionele probes een systeem ontwikkeld dat de afstand uiterst precies regelt. Hoewel het nieuwe type probe nog niet de resolutie haalt van de glasvezel-probe, denkt Ruiter dat dit zeker haalbaar is. NSOM krijgt dan door het vergrote gebruiksgemak een veel breder toepassingsgebied. Bijvoorbeeld bij het herkennen van specifieke volgorden in DNA-ketens (‘DNA-sequencing’), en in andere (bio)chemische analyses.

promotor prof.dr. N.F. van Hulst
informatie ir. W.R. van der Veen, telefoon (053) 489 42 44

nieuwe electronenbundel voor lasers één van de helderste ter wereld

*19 juni 15.00 uur

promotie ir. B.M. van Oerle: 'A High Brightness Electron Beam for Free Electron Lasers'

Vrije-electronenlasers hebben als groot voordeel dat de golflengte van de laserstraling is te variëren over een groot gebied. Voor een specifieke toepassing, bijvoorbeeld in spectroscopie of medisch onderzoek, is de laser af te stemmen op de meest geschikte golflengte. Voor dit type laser is een electronenbundel van hoge kwaliteit onontbeerlijk. Dat betekent een uiterst geconcentreerde bundel met hoge piekstroom, kleine divergentie en lage energiespreiding. Om dit te bereiken wordt meestal een foto-injector gebruikt: een 'aandrijf-laser' belicht een fotokathode, waarbij electronen vrijkomen. Die worden vervolgens versneld tot vlak onder de lichtsnelheid. Ir. B.M. van Oerle heeft zo'n foto-injectorsysteem, waarvan de aandrijf-laser een kritisch onderdeel is, geoptimaliseerd. Hij koos nieuwe materialen voor de foto-kathode, en gebruikte als aandrijflaser een Nd:YLF laser, ontwikkeld door de Universiteit Twente en het Nederlands Centrum voor Laser Research. Omdat veel materialen niet gevoelig zijn voor de golflengte van de straling die deze laser uitzendt, paste Van Oerle eerst die golflengte aan met een zeer efficiënte frequentie-verviervoudiger. Met nieuwe materialen, verbindingen van kalium en tellurium en van cesium, kalium en tellurium weet hij een zeer hoge efficiëntie te bereiken. De nieuwe electronenbundel is één van de helderste ter wereld. Van Oerle paste deze technieken al met succes toe in de vrije-electronenlaser die ontwikkeld is door het Nederlands Centrum voor Laser Research in samenwerking met de vakgroep Quantumelectronica.

promotor prof.dr.ir. W.J. Witteman
informatie ir. W.R. van der Veen, telefoon (053) 489 42 44

informatiesystemen

*20 juni 1997 13.15 uur

promotie ir. A. Pos: 'Automated redesign of engineering models'

Het construeren van (reken-)modellen is een belangrijke taak in het technisch ontwerpen. Bijvoorbeeld, voordat een brug gebouwd wordt, maakt de ontwerper eerst een model om te berekenen of de constructie sterk genoeg is. Voor dit model is het materiaal van de brug erg belangrijk, maar bijvoorbeeld de kleur niet. Vaak is het bepalen welke aspecten en eigenschappen in een gegeven situatie van belang zijn en welke niet, één van de moeilijkste aspecten van modelvorming. Modelvorming is meestal een repeterende taak: een model wordt gemaakt, getest en aangepast totdat het aan de eisen voldoet. Mw. ir. A. Pos heeft onderzocht hoe dit proces van modelvorming ondersteund kan worden met kennisgebaseerde technieken. Zij concludeert dat complete automatisering niet het meest geschikt is, maar dat het wel mogelijk is een intelligente modelleer-omgeving te ontwerpen die ondersteuning biedt bij het specificeren van eisen aan een model: het automatisch testen en repareren van modellen en het zichtbaar maken van de aannames in een model. De resultaten van Pos' onderzoek bieden uitzicht op ontwerptools waarmee technische ontwerpers in kortere tijd betere modellen kunnen maken.

promotor prof.dr. J.M. Akkermans
Contactpersoon Voorlichting: drs. A.M. Dijkstra, telefoon (053) 489 43 85, email: a.m.dijkstra@veb.utwente.nl

STELLINGEN


Gijs M.M. van Bussel, faculteit Technologie & Management, Universiteit Twente:

De teloorgang van Sport 7 is een overgangsfase op weg naar verdere commercialisering van het voetbal.

Met kamerleden die het verschil tussen Delft en Dokkum niet kennen is het lastig debatteren over de plaats van de nieuwe luchthaven.

De wijze waarop de pensioenlasten in de jaarrekening van organisaties wordt geintegreerd geeft veelal geen bedrijfseconomisch juist beeld.

Marc U. Douma, faculteit Technologie & Management, Universiteit Twente:

Promoveren lijkt sterk op het beklimmen van de Alpe d'Huez; het is alleen te hopen dat het na het bereiken van de eindstreep minder snel bergafwaats gaat.

Bartholomeus Mathias van Oerle, faculteit Technische Natuurkunde, Universiteit Twente:

De avonturen van Asterix, de Gallier zijn een uitstekend hulpmiddel bij het aanleren van vreemde talen.

Het bij de printer wachten op een uitdraai geeft geen merkbare invloed op het resultaat.

Het voorstel van de Minister van Onderwijs om hoogbegaafde scholieren automatisch toe te laten tot de studie van hun keuze, lijkt eerder ingegeven door mediahysterie dan door beleidsmatige overwegingen.