De Universiteit Twente neemt afscheid van het predicaat cum laude voor promovendi. Dat besluit maakt onderdeel uit van een bredere vernieuwing van het promotiereglement, gericht op een eerlijker en transparanter promotietraject. We willen dat elke promovendus zich eerlijk en transparant beoordeeld voelt. Het afschaffen van cum laude is daarin een belangrijke stap.
Waarom deze verandering?
In de praktijk bleek dat er veel subjectiviteit zit in de beoordeling wie voor cum laude in aanmerking komt. Ondanks verschillende pogingen is het niet gelukt om een kader te ontwikkelen dat overal op dezelfde manier en met dezelfde maatstaven wordt toegepast.
Daarnaast laat onderzoek zien dat er sprake is van ongelijke kansen. Zo ontvangen vrouwen structureel minder vaak cum laude dan mannen. Ongeveer vijf procent van de promovendi ontvangt het predicaat, maar mannen maken daarbij twee keer zoveel kans.
De verschillen gaan verder dan gender alleen. Ook tussen disciplines, onderzoeksgroepen en commissies zien we variatie. Het is dus niet vanzelfsprekend dat de beste promovendi ook daadwerkelijk cum laude ontvangen.
Lees meer in recente onderzoeken: Bol (2023) en Van den Besselaar (2024).
Brede steun voor afschaffing
Het besluit is niet van de ene op de andere dag genomen. Sinds 2021 is er uitgebreid gesproken met diverse betrokkenen. Hun ervaringen en zorgen zijn zorgvuldig meegenomen. De Universiteitsraad sprak in haar vergadering van afgelopen woensdag haar steun uit voor het besluit.
Hoewel er binnen de academische gemeenschap ook kritiek klinkt, is de meerderheid positief: het afschaffen van cum laude wordt gezien als een belangrijke stap richting meer gelijkheid en transparantie. Ook Promovendi Netwerk Nederland reageert positief.
Voorloper in Nederland
Met deze stap is onze universiteit de eerste in Nederland die cum laude voor promovendi afschaft. Bij sommige andere universiteiten is dat al eerder gedaan voor masteropleidingen. Internationaal verschilt het gebruik sterk: in sommige landen bestaat het predicaat bij promoties helemaal niet.
Waardering voor excellentie blijft
Het verdwijnen van cum laude betekent niet dat excellentie minder telt. Integendeel: bijzondere prestaties blijven gewaardeerd, maar op een andere en eerlijkere manier. Denk aan persoonlijke aanbevelingen, prijzen, of zichtbare impact van onderzoek in de wetenschap en maatschappij.
Geen nadelige gevolgen verwacht
We verwachten niet dat het afschaffen van cum laude de positie van promovendi of de universiteit schaadt. Grote subsidieverstrekkers zoals NWO en ERC gebruiken al nieuwe beoordelingsvormen, waarin cum laude in beperkte mate en steeds minder een rol speelt. Zij kijken steeds meer naar inhoudelijke prestaties en maatschappelijke impact via zogenoemde evidence-based CV’s.
Overgangsregeling
Promovendi die hun proefschrift al bij de manuscriptencommissie hebben ingediend, vallen nog onder de oude regeling. Wie dat na 1 januari doet, valt onder de nieuwe regeling waarin cum laude niet meer wordt toegekend.
Een stap vooruit
Met het afschaffen van cum laude zetten we een belangrijke stap richting een eerlijker, transparanter en inclusiever promotietraject. Excellentie blijft gewaardeerd, maar voortaan op een manier die voor iedereen dezelfde kansen biedt.
