Oorzaken en gevolgen van stress

Iedereen heeft wel eens last van stress. We maken het mee in het werk, voor examens, in het gezin en op vrijwel alle andere vlakken in ons leven. Eigenlijk is stress een mooi mechanisme: op het moment dat er een bedreiging plaatsvindt worden hormonen aangemaakt, die zorgen dat het lichaam klaar is voor een noodreactie. Zij verhogen de bloeddruk, versnellen de hartslag en activeren de spieren: het lichaam is klaar om te vluchten of te vechten. Een zekere hoeveelheid stress kan ook de prestaties en (werk)plezier verhogen. De meeste mensen kennen wel het prettige gevoel van een adrenaline kick waardoor je beter presteert: vlak voor een deadline schrijf je de beste stukken en op het kritieke moment in de wedstrijd speel je het best. Waarom levert stress op andere momenten dan problemen op?

Gezonde en ongezonde stress: wat zijn de oorzaken?

Gezonde stress betekent dat de stress of spanning die iemand heeft net die prettige kick geeft en men zich daarna weer kan ontspannen. Bij ongezonde stress is sprake van teveel, te weinig of onaangename spanning. Ongezonde stress is het gevolg van een verstoord evenwicht tussen de belasting door werk- en privé omstandigheden en wat je als persoon aan kunt. Bij stress denken mensen vaak aan een veeleisende baan, waarin (te)veel van iemand wordt gevraagd. Nederland heeft één van de hoogste producties ter wereld. Dat brengt voor veel mensen een hoge werkdruk met zich mee. Maar ook een baan waarin iemand te weinig uitdaging en verantwoordelijkheid heeft kan leiden tot ongezonde stress. Verschillende oorzaken voor stress op het werk zijn:

·

De arbeidsinhoud: te hoog of te laag werktempo, eentonig werk, gevaarlijk werk, weinig mogelijkheden om zelf het werk in te delen;

·

Arbeidsomstandigheden: reorganisatie, flexcontracten, werkonzekerheid, slechte werk- en rusttijden;

·

Arbeidsverhoudingen: slecht leidinggeven, onvoldoende sociale ondersteuning, ongewenste intimiteiten, gebrek aan inspraak.

Binnen de UT zijn er veel mensen die de hoge werkdruk en onduidelijkheid over werkzaamheden en toekomst binnen de eenheid zullen herkennen. Dit zal niet bij iedereen tot problemen leiden. Zolang het werk nog met plezier wordt uitgevoerd, zal dat niet snel tot stress klachten leiden. Daarnaast gaat de één laconieker om met dergelijke omstandigheden dan de ander.

Meestal zijn de medewerkers die zeer gemotiveerd zijn, grote inzet laten zien en hart voor hun werk hebben die last krijgen van stress en burnoutverschijnselen. Juist door hun gedrevenheid en verantwoordelijkheidsgevoel zullen zij bij de eerste kenmerken van stress toch door blijven gaan met de activiteiten (werk, vrijwilligerswerk, sociale verplichtingen) die de stress veroorzaken.

Gevolgen van stress

Teveel voortdurende stress zorgt ervoor dat het lichaam niet kan herstellen en het blijft alert en geactiveerd. Het lichaam geeft dan voorrang aan het handhaven van die toestand boven allerlei andere lichaamsfuncties, zoals de spijsvertering en het immuunsysteem. Dit kan allerlei lichamelijke en psychische klachten veroorzaken. Daarnaast is er verandering in gedrag en op het werk:

Lichamelijke klachten: verhoogde bloeddruk, verhoogd cholesterolgehalte, slapeloosheid, hartkloppingen, spierpijn, hoofdpijn, aanhoudende vermoeidheid, slechte eetlust, verminderde weerstand en maag- en darmstoornissen.

Psychische klachten: depressiviteit, niet meer kunnen genieten, prikkelbaarheid en irritatie, verminderde interesse, besluiteloosheid, gevoelens van machteloosheid, gejaagdheid, snelle geëmotioneerdheid en angst

Veranderingen in gedrag: teveel eten meer roken drinken en medicijnen gebruiken concentratieproblemen druk praten veel klagen cynisme en verbittering\

Op het werk: verminderde productie meer fouten, besluiteloosheid minder motivatie meer kortdurend verzuim onderlinge spanningen en conflicten

Deze klachten zijn alarmsignalen. Hoe eerder je de klachten herkent en maatregelen neemt om iets aan de oorzaken te doen, hoe kleiner de kans dat je overspannen raakt. Neem de klachten serieus!

Let wel: klachten worden niet altijd veroorzaakt door werkstress. Ze kunnen ook andere oorzaken hebben. Kijk daarom niet alleen naar oplossingen op het werk. Op de website "stressplein.eu" kun je verschillende testen doen om te kijken of je last hebt van ongezonde stress.

Stress in Nederland

Het aantal psychische klachten in relatie tot arbeid (stress, burnout, vermoeidheid, overspannenheid) is de laatste jaren toegenomen. Van de 7 miljoen mensen die in Nederland betaald werken, hebben er 1,7 miljoen regelmatig te maken met een hoge werkdruk. Dat is één op vier mensen met kans op overspannenheid of burnout. Werkstress is dus een veel voorkomend verschijnsel. Het komt voor in alle bedrijfstakken en in alle soorten beroepen.

Jaarlijks worden er ongeveer 30.000 mensen afgekeurd wegens stress of overspanning. Ongeveer 1/3 van de mensen in de WAO heeft last van psychische klachten, vaak als gevolg van stress op het werk. 10% van de Nederlandse beroepsbevolking heeft last van burnout verschijnselen. Zestig procent van de Nederlandse werknemers heeft met stress te maken. Dit is 15% meer dan elders in de EU.