Sociocratie in het onderwijs





Groepswerk leidt nog wel eens tot oeverloze discussies. Deelnemers reageren te snel op elkaar, zonder alles begrepen te hebben, of schieten snel in de aanval of verdediging. Sociocratie kan een manier zijn om op een vruchtbaardere wijze te overleggen en besluiten te nemen.groep aan het werk



Wat is sociocratie?

Sociocratie is een manier van overleggen en besluiten nemen die rekening houdt met alle aanwezige kennis in een groep of organisatie. Groepen studenten, al dan niet onder begeleiding van een docent, kunnen hun voordeel doen met sociocratische regels. De opvallendste is: elke beslissing wordt genomen met consent van iedereen, dat wil zeggen dat niemand meer een argument tegen heeft.


Hoe ga je sociocratisch te werk?

De gespreksvoering gaat in beeldvormende rondes, waarin ieder zegt wat er te zeggen valt, zonder onderbreking door anderen en ook zonder discussie. Een volgende ronde kan tot aanvulling leiden van besproken punten. Daaruit kunnen beslispunten ontstaan. Deelnemers hebben steeds het gevoel dat anderen hen horen en begrijpen en dat iedereen alles naar voren kan brengen wat hij/zij wil.

Deze manier van gespreksvoering voorkomt dat de groepsleden te snel op elkaar reageren terwijl ze nog niet alles hebben gehoord of begrepen en voorkomt het in de aanval of verdediging schieten.


De toepassing van sociocratie in afstudeerkringen

De eerste reacties op deze methode zijn vaak: “Dat kan eindeloos duren voor iedereen het in de groep eens is.” en “Als de meerderheid voor is, dan is dat toch genoeg?” Groepen die hiermee werken, ervaren echter dat na verloop van tijd met sociocratie de communicatie beter wordt, de betrokkenheid bij de genomen besluiten groter is en tegenwerpingen onmisbaar bleken om voorstellen te verbeteren.

Voor groepen van afstudeerders is een boekje [1] geschreven, met suggesties en procedures door Romme en Nijhuis (2000) van de Universiteit van Maastricht.


Romme begon enkele jaren geleden met het werken met afstudeerkringen. Het beoogde doel was de studenten in het laatste deel van hun studie actiever te laten studeren. Ook wilde hij de werkdruk verlichten van docenten die veel afstudeerders begeleiden. Door het werken met afstudeerkringen zien deze begeleiders hun studenten in principe nog slechts éénmaal in de drie weken, wanneer de kring bijeenkomt. Tijdens die bijeenkomsten laten ze ook nog eens het meeste werk doen door de studenten zelf, die elkaars vorderingen bespreken.

Binnen deze kringen kunnen zelfs beoordelingen volgens deze werkwijze plaatsvinden. Alle deelnemers, docenten en medestudenten, schrijven daarvoor het voorgestelde cijfer op een papier. Daarna volgt een ronde met argumentaties, dus redenen voor het gegeven cijfer, en vervolgens een ronde voor wijziging van het

cijfer. Iedereen heeft immers de argumenten van anderen gehoord en kan tot een nieuw inzicht zijn gekomen. Uiteindelijk volgt een voorstel voor een eindcijfer door de gespreksleider. Daarna wordt consent gevraagd voor dat cijfer.

Dit systeem blijkt in de praktijk goed te werken en men komt altijd met consent tot een cijfer.



Meer informatie over sociocratie is te vinden via o.a. onderstaande bronnen:

http://sociocratie.pagina.nl/


http://www.sociocratie.nl/


•Boek: Sociocratie. Het organiseren van besluitvorming. Gerard Endenburg (2002). Uitgever Eburon.


•Boek: Kennis macht en overmacht. De lerende organisatie, in het bijzonder de sociocratische kringorganisatie. Gerard Endenburg (1998). Uitgever Eburon



[1] Samenwerkend Leren in Afstudeerkringen. Romme, A.G.L., & Nijhuis, J. (2000). Hoger Onderwijs Praktijk Reeks. Groningen: Wolters-Noordhoff.

ISDN: 90 01 76148 8, ingenaaid   60 p,  1e dr,  € 14,50