ORD 2018

Hoe gebruiken leerlingen een leerlingrapportage op een formatieve manier?

Auteurs

Wilma Kippers, Kim Schildkamp, Cindy Poortman en Adrie Visscher (Universiteit Twente)

Titel bijdrage 4

Hoe gebruiken leerlingen een leerlingrapportage op een formatieve manier?

Onderzoeksdoel

Het gebruiken van (toets)data op een formatieve manier kan leiden tot beter onderwijs en beter leren van leerlingen (e.g., Van Geel, Keuning, Visscher, & Fox, 2016). In opdracht van het ministerie van OCW is de Diagnostische Tussentijdse Toets (DTT) ontwikkeld door het Cito. De DTT is een digitale, adaptieve toets voor leerlingen in 2 vmbo, 3 havo en 3 vwo en is ontworpen voor formatieve doeleinden. In plaats van het geven van een cijfer stelt de toets een diagnose van het niveau van leerlingen voor schrijfvaardigheid Engels, schrijfvaardigheid Nederlands en wiskunde (www.pilotdtt.nl). Dit wordt o.a. weergegeven in een rapportage voor de leerling. In onze bijdrage zullen we inzoomen op de leerling binnen formatief toetsen: (hoe) gebruiken zij de DTT leerlingrapportage op een formatieve manier?

Theoretisch kader

Belangrijke componenten voor het formatief gebruiken van (toets)data zijn ‘data interpreteren’ en ‘actie ondernemen op basis van data’ (e.g., Lai & Schildkamp, 2013; Mandinach & Gummer, 2016). Wat betreft de DTT is onderscheid gemaakt in data interpreteren m.b.t. de hoofddiagnose, de hoofdaspecten en/of de deelaspecten, in data interpreteren m.b.t onder-, op-, en/of boven-niveau diagnoses, en in vertrouwen hebben in diagnoses die tijdens interpretatie wel/niet overeenkomen met ideeën over leerlingen, zie Figuur 2. Vervolgstappen die leerlingen kunnen nemen zijn: wel actie ondernemen, aanvullende data verzamelen, of geen actie ondernemen. Dit onderzoek richt zich op de vraag: Hoe interpreteren leerlingen de DTT leerlingrapportages en welke vervolgstappen hebben zij genomen om hun leren te verbeteren?


 Figuur 1: Leerlingrapportage gebaseerd op de DTT voor Nederlands

 Onderzoeksmethode

Voor dit onderzoek is een kwalitatieve onderzoeksmethode gebruikt. Twaalf leerlingen uit 2 vmbo of 3 havo van zes voortgezet onderwijs scholen hebben deelgenomen. De leerlingen vulden een voorbereidend formulier in over hoe zij de leerlingrapportage interpreteren en welke vervolgstappen zij nemen, en werden daarna hierover diepgaand geïnterviewd. Door middel van beschrijvende analyses zijn de data geanalyseerd.

 Resultaten en conclusies

Uit de resultaten blijkt onder andere dat de meeste leerlingen data interpreteren m.b.t. de hoofddiagnose, de hoofdaspecten en de deelaspecten. Alle leerlingen hadden nog geen vervolgstap genomen op basis van de DTT, bijvoorbeeld doordat zij de leerlingrapportage nog niet eerder hadden gezien (terwijl deze al vier maanden in de scholen beschikbaar waren). Na de interpretatie van de DTT gaven de meeste leerlingen aan dat zij geen vervolgstap nemen, bijvoorbeeld doordat de leerlingrapportage geen informatie geeft over hoe acties te ondernemen. Concluderend, doordat de meeste leerlingen geen actie ondernemen is er vaak (nog) geen formatief gebruik van de DTT, ook al is de DTT ontworpen voor formatieve doeleinden.

Wetenschappelijke en praktische betekenis

Dit onderzoek draagt bij aan de kennisbasis over formatief toetsen. Er is nu meer bekend over het formatief gebruik van (toets)data door leerlingen. Een ‘formatief toetsen cultuur’ in de school en training voor leerlingen kan formatief toetsen stimuleren.

 Aansluiting bij het congresthema of divisie

We stellen vraagstukken aan de orde over de inrichting van het onderwijs (formatief toetsen en DTT) met betrekking op het niveau van de klas (de leerling). Hoe kunnen we leerlingen betrekken bij en helpen met formatief toetsen?

 Referenties

Lai, M. K. & Schildkamp, K. (2013). Data-based decision making: An overview. In K. Schildkamp, M. K. Lai., & L. Earl (Eds.). Data-based Decision Making in Education: Challenges and Opportunities (pp. 49-67). Dordrecht, the Netherlands: Springer.

Mandinach, E. B. & Gummer, E. S. (2016). Data Literacy for Educators. Making It Count in Teacher Preparation and Practice. WestEd.

Van Geel, M., Keuning, T., Visscher, A. J., & Fox, J-P. (2016). Assessing the effects of a schoolwide data-based decision making intervention on student achievement growth in primary schools. American Educational Research Journal, 53(2), 360-394.