Report excursion MST 24-11-2014 (Dutch)

Optimus excursie naar het Thorax Centrum Twente, 24-11-2014

Rond kwart voor 2 stonden de deelnemers netjes te wachten bij de receptie van het Medisch Spectrum Twente aan de Haaksbergerstraat. Volgens planning werden we toen een kwartiertje later opgehaald en naar een hartkamer gebracht. Hier stond cardio-thoracaal chirurg prof. dr. J.G. Grandjean al klaar voor een presentatie over zijn vakgebied. Thorax is de medische term voor borstholte en cardio voor het hart, dus in gewoon Nederlands is hij, hoewel dokter in hart en nieren, voornamelijk hartchirurg.

We begonnen met een inleiding over het thorax centrum, dat dit jaar zijn 10 jarig bestaan viert. Voorheen moesten patiënten uit Twente uitwijken naar andere ziekenhuizen, zoals Nijmegen, Nieuwegein en Zwolle, sinds 2004 kan dit dus ook in hartje Enschede. Van ongeveer 750 operaties in het eerste jaar worden er nu ongeveer 1.200 hartoperaties per jaar uitgevoerd, dus meer dan drie per dag.

Hoewel er meerdere oorzaken voor hartproblemen kunnen zijn, worden bij patiënten bij wie deze problemen gerelateerd kunnen worden aan hun levensstijl, eerst op het hart gedrukt om zijn of haar levensstijl te verbeteren. Als dit in combinatie met medicatie de problemen niet verhelpt, kan een chirurgische ingreep noodzakelijk zijn.

Hartchirurgie bestaat relatief gezien nog niet zo lang. De ontwikkeling van de hart-longmachine in de jaren 50 maakte degelijke hartoperaties pas mogelijk, in de jaren 60 vonden de eerste bypassoperaties plaats. Voorheen werden patiënten wel eens een bad koud bad gegeven, waarbij de lichaamstemperatuur werd gekoeld tot zo’n 18 °C. Er kon dan een snelle operatie uitgevoerd worden, hierbij moest de chirurg ook koelbloedig blijven. Om blijvende schade te voorkomen mocht dit maximaal ongeveer zes minuten duren, anders werd het een bloedbad. Anderzijds was een geslaagde operatie hartverwarmend.

Vroeger werd bij kinderen met hartproblemen de aorta ook wel eens omgeleid via de aorta van de moeder. Mocht de operatie dan mislukken, dan was de kans groot dat er twee mensen overleden. Dit zorgde af en toe voor hartverscheurende taferelen. Deze operaties waren soms de enige manier om nog in leven te blijven, maar de hart-longmachine maakte hier een eind aan.

De inleiding ging over in de omleiding. Als aderen zich nauw aan het hart liggen, bestaan er verschillende bypassoperaties om dit te verhelpen. Verschillende varianten werden gepresenteerd, zoals de rechter en linker interne arteria mammaria. Niet te verwarren met “Mamma Mia” van Mario, hoewel het - wat betreft terminologie en technische oplossingen - af en toe wel leek alsof je naar een Italiaanse loodgieter zat te luisteren: Kleppen die lekken, verstoppingen en het aanleggen van nieuwe aanvoerbuizen. Wat dat betreft hebben ze een leidinggevende functie.

Lekkende kleppen kunnen vervangen worden door mechanische of biologische kleppen, elk met zijn voor- en nadelen. Bij mensen die het hart op de tong hebben, zou je soms liever willen dat ze hun klep houden, maar je wilt van hun hart ook geen moordkuil maken.

Voor de extra ader wordt vaak een slagader uit de arm of elders uit het lichaam gebruikt, omdat deze de hoge druk beter aankunnen dan normale bloedvaten. Daarnaast werden methodes om de aorta te ontkoppelen uitgelegd en werden bijbehorende risico’s besproken. Met een gereedschap die iets weg heeft van een voetje van een naaimachine, is het mogelijk om de verticale beweging van het hart plaatselijk te beperken, zodat sommige operaties mogelijk zijn terwijl het hart zijn functie blijft behouden. Ja, technische innovaties staan hier ook niet stil, wat dat betreft kunnen ook biomedische werktuigbouwkundigen en productontwerpers hier hun hart ophalen. Kortom, voor hartoperaties bestaan veel verschillende technieken, maar het moet uiteindelijk wel kloppen.

Na de presentatie schakelde de chirurg over naar een live videoverbinding met het kloppende hart van het ziekenhuis. Het zag er bloedstollend spannend uit, maar het bleek OK te zijn. Je hoefde trouwens niet briljant te zijn, om de oorzaak van het beklemmende gevoel op de borst te vinden: Het borstbeen was open gezaagd en de gehele borstkast werd met een klem opgehouden. Dan wordt het inderdaad eens tijd om naar het ziekenhuis te gaan, voordat het hart je in de schoenen zinkt of je je hart verliest. De videobeelden werden vergezeld met openhartig commentaar van dokter Grandjean. De bloedcirculatie werd geregeld via een hart-longmachine en het hart was stilgelegd met een kaliumrijk vloeistof. Zonder bloed lijkt een hart eigenlijk op een paar lege zakken. Om beter bij de onderkant te komen werd de patiënt een hart onder de riem gestoken, hierbij hield de behandelende chirurg zijn hart vast. Na de operatie werden de zakken weer gevuld.

Alles bij elkaar was deze twee uur durende presentatie een hele ontboezeming. Na de hartige woorden was het tijd voor het tweede gedeelte van de excursie: Een rondleiding door het naastgelegen en nog in aanbouw zijnde nieuwe ziekenhuis.

P:\CTW\OPM\Projects\OPTIMUS\Activiteiten\2014-2015\Excursie MST 24-11-2014\Foto's\MST bezoek-0011.jpg

Onder het ziekenhuis zagen we - om in termen van het voorgaande onderwerp te blijven - hoe een bypass naar het hart van de stad werd gemaakt. De parkeergarage onder het Van Heekplein wordt ook de parkeergarage voor het ziekenhuis. Via rolbanen kun je het ziekenhuis dan bereiken, dit versnelt de doorlooptijd. Voor mensen met krukken lijkt dit nog niet zo praktisch te zijn, voor deze groep zullen dan rolstoelen klaarstaan, zodat alles op rolletjes verloopt.

Binnenin het ziekenhuis waren rondleidingen en er liepen ook genoeg leidingen rond. Beneden was het nu nog een bouwplaats, hoewel de bovenste verdiepingen al vergevorderd zijn. De aannemer neemt aan dat het gebouw rond augustus 2015 opgeleverd kan worden, daarna moeten er nog verschillende testen en certificeringen plaatsvinden. De ruimtes zagen er over het algemeen strak en ruimtelijk uit.

In de bovenste twee verdiepingen zijn de patiëntenkamers, of het hotel, zoals de architect het liever noemt. Het zijn eigenlijk ook patiëntkamers, want iedere patiënt krijgt zijn eigen kamer met eigen badkamer, tv en Wi-Fi. Voor patiënten die zich hier toch nog niet eenzaam voelen, bestaan er ook nog speciale isolatiekamers.

Op de derde verdieping bevinden zich de operatiekamers en een verdieping lager bevinden zich de poliklinieken. Eenmaal weer aangekomen op de begane grond, zagen we nog veel bouwmateriaal liggen. Aan het isolatiemateriaal te zien, zouden er nog meer isolatiekamers gebouwd worden.

Het was een zeer interessante middag en we willen hierbij de mensen die dit mogelijk gemaakt hebben graag nogmaals hartelijk bedanken.