Samenvatting

Incidenten op het wegennet vinden iedere dag plaats en kunnen serieuze gevolgen hebben voor de gebruikers ervan. Er wordt aangenomen dat een betere verkeersinformatievoorziening in het geval van deze incidenten voor een verbetering van de situatie van de weggebruikers kan zorgen. Het is waarschijnlijk dat nieuwe informatiesystemen kunnen bijdragen aan deze verbeterde informatie voorziening. Dit onderzoek gaat in op deze kwesties en richt zich op de informatiebehoefte van de verschillende weggebruikers. Verder wordt beschreven hoe weggebruikers reageren op verkeersinformatie in geval van incidenten op het wegennet. Het onderzoeksdoel is:

Het vaststellen van voorkeuren en behoeften van weggebruikers ten aanzien van verkeersinformatie ingeval van incidenten op het wegennet en hoe deze gebruikers reageren op de verschillende soorten verkeersinformatie.

In dit onderzoek zullen incidenten gedefinieerd worden als: gebeurtenissen die onverwacht plaats vinden en een capaciteitsreductie van het wegennetwerk tot gevolg hebben. In tegenstelling ander onderzoek is er hier gekozen voor een definitie waar incidenten onverwachte gebeurtenissen zijn. Hierdoor zullen alleen incidenten worden onderzocht waarop niet vooraf geanticipeerd kan worden. Het onderzoek zal zich beperken tot het Nederlandse hoofdwegennet dat bestaat uit: Snelwegen (ongelijkvloerse kruisingen, minimaal 4 rijbanen en een maximum snelheid van 120 km/h), autowegen (gelijkvloerse kruisingen, 2 of 4 rijbanen en een maximum snelheid van 100 km/h) en provinciale wegen (gelijkvloerse kruisingen, 2 rijbanen en een maximum snelheid van 80 km/h).

De volgende (hoofd-)onderzoeksvragen zijn geformuleerd:

1.

Waarom maken weggebruikers gebruik van verkeersinformatie ingeval van incidenten op het wegennet?

2.

Wat zijn de effecten van incidenten op het wegennet voor weggebruikers?

3.

Wat is de stand van zaken omtrent de huidige verkeersinformatievoorziening bij incidenten op het wegennet?

4.

Wat zijn de voorkeuren en reacties van weggebruikers ten aanzien van verkeersinformatie ingeval van incidenten op het wegennet?

De eerste drie onderzoeksvragen zullen beantwoord worden met behulp van een literatuuronderzoek.

Uit dit onderzoek is gebleken dat weggebruikers inderdaad informatie nodig hebben in het geval van incidenten op het wegennet om zo onwetendheid, en onzekerheden als gevolg van de incidenten te kunnen beperken. De gevolgen van de incidenten zijn aanzienlijk maar verschillend voor verschillende (soorten) weggebruikers. Forenzen hebben ingeval van niet recurente congestie minder behoefte aan verkeersinformatie dan vrachtvervoerders en gebruikers met zakelijke motieven. Forenzen reizen meestal op tijdstippen waarop er veel congestie is, hierdoor worden de mogelijkheden om alternatieve routes te gebruiken beperkt. Verder hebben forenzen een lage waardering van hun tijd. De gevolgen van niet recurente congestie voor weggebruikers met zakelijke motieven en vrachtvervoerders kunnen veel groter zijn. Voor deze twee groepen gebruikers is de aankomsttijd vaak van groot belang. De behoefte naar verkeersinformatie ingeval van incidenten voor gebruikers met overige motieven hangt sterk af van het feit of deze gebruikers een aankomsttijd hebben waaraan ze moeten voldoen.

Op dit moment zijn er diverse systemen beschikbaar om congestie te detecteren en te meten. De beschikbare systemen kunnen redelijk betrouwbare resultaten geven die op de minuut nauwkeurig zijn. Het is de verwachting dat nieuwe technieken, zoals ‘floating car data’, een nog nauwkeuriger beeld kunnen geven van de verkeerssituatie. Systemen waarmee de verkeersinformatie verzonden wordt zorgen meestal voor een vertraging en een achteruitgang van de informatie. Bijvoorbeeld via de radio wordt verkeersinformatie verspreid, dit gebeurt echter maar eens in het half uur en de gegeven informatie is zeer beperkt. De verwachting is dat zal dit verbeteren met de komst van nieuwe informatiesystemen omdat deze systemen vaker en meer (diverse) informatie kunnen geven. Het is echter moeilijk in te schatten wat de effecten zijn van de huidige informatiesystemen. Een vergelijking ten opzichte van een situatie zonder verkeersinformatie is nagenoeg onmogelijk. Echter, vergelijkingen van verschillende informatiestrategieën onderling en ‘stated preference’ onderzoeken suggereren dat verkeersinformatie een positief effect heeft.

Om de wensen en reacties van weggebruikers ten aanzien van verkeersinformatie vast te stellen is er gebruikt gemaakt van een, speciaal voor dit onderzoek ontwikkelde, Internetenquête. Deze enquête bestond uit drie delen. Met het eerste deel worden enkele basisgegevens van de respondenten verkregen (o.a. geslacht, leeftijd, hoofdmotief van weggebruik, frequentie van weggebruik, etc). Het tweede gedeelte gaat in op het huidige gebruik van verkeersinformatie en de voorkeuren ten aanzien van (toekomstige) verkeersinformatie ingeval van incidenten op het wegennet. Ook wordt er gevraagd hoe de respondent op verkeersinformatie reageert.

Het laatste gedeelte van de enquête bestond uit twee cases waarin de respondent geconfronteerd werd met verschillende incidenten met verschillende beschikbare verkeersinformatie. De respondenten werden gevraagd hoe hun reactie (ten aanzien van hun route keuze) in een dergelijke situatie zou zijn. De eerste case is gebaseerd op het wegennet rondom Rotterdam en de tweede op een fictieve situatie. In beide cases werden de respondenten geconfronteerd met verschillende situaties met verschillende incidenten, informatie en verplaatsingsmotieven. De respondenten werden ook gevraagd naar hun voorkeuren ten aanzien van het type verkeersinformatie dat ze in dit soort gevallen willen ontvangen. Door gebruik te maken van een case met een bestaand netwerk en een case met een fictief netwerk kunnen de verschillen tussen gebruikers die bekend en onbekend zijn met het netwerk onderscheiden worden.

De resultaten van de Internetenquête bevestigen dat weggebruikers inderdaad behoefte hebben verkeersinformatie, speciaal in het geval van incidenten op het wegennet. In dit soort situaties willen weggebruikers meer informatie dan er op dit moment wordt gegeven door middel van radio uitzendingen (lengte en locatie van de file). Weggebruikers hebben een sterke voorkeur voor reistijden en in mindere mate oor vertragingstijden. Verder hebben verschillende groepen gebruikers ook nog hun specifieke voorkeuren (zie tabel 1).

 

Meer gewild (+)

Minder gewild (-)

Woon-werk

Beschrijving van beste alternatief*

 

Business

Lengte en locatie van file(s)

Beschrijving van het incident

Overig

 

 

Bekend

Beschrijving van het incident

Lengte en locatie van file(s)

 

Onbekend

Beschrijving van beste alternatief

 

Minder freq. gebruiker

 

 

Frequente gebruiker

Lengte en locatie van file(s)

 

Zeer frequente gebruiker

Lengte en locatie van file(s)

 

* Alleen als de forens onbekend is met het netwerk

Tabel 1: Verschillen in informatiebehoefte van verschillende weggebruikersgroepen (zonder reis- en vertragingstijden).

Verschillende weggebruikers reageren ook anders op informatie. Verschillende soorten verkeersinformatie kunnen ook verschillende effecten hebben op het routekeuzegedrag van weggebruikers, ook al is het incident waarover de informatie gegeven wordt hetzelfde. Dit alles suggereert dat er een betere verkeersinformatievoorziening nodig is in geval van incidenten op het wegennet, omdat de huidige informatie niet voldoet. Mogelijk is meer persoonlijke verkeersinformatie wenselijk vanwege de verschillende voorkeuren van verschillende weggebruikers.