Aanbevolen literatuur

Hiernavolgend een overzicht van interessante literatuurbronnen op het gebied van (hoger) onderwijs. Deze site wordt regelmatig aangevuld. Graag ontvangen wij ook van u titels van interessante naslagwerken voor onderwijsgevenden en onderwijskundigen werkzaam in het hoger onderwijs. Bij voorkeur vergezeld van een korte beschrijving of recensie. 


Tips voor het vinden van literatuurbronnen op het gebied van (hoger) onderwijs

Education Review - a journal of book reviews: http://edrev.asu.edu/index.html Education Review publiceert recensies van diverse recent uitgekomen (Engelstalige) boeken over het onderwijs.

http://www.ac-ibis.com/ De International Book Information Service (IBIS) is gratis voor iedereen die binnen de universitaire wereld les geeft of bibliothecaire werkzaamheden verricht. Door je interessegebieden op te geven krijg je regelmatig bericht van de nieuwe aanwinsten (boeken, tijdschriften e.a. bronnen) op deze gebieden.

http://www.questia.com/ The World's Largest Online Library of Books. Een online bibliotheek met meer dan 400,000 titles van boeken en artikelen in (wetenschappelijke) tijdschriften en kranten over “humanities and social sciences” (inclusief “history, philosophy, economics, political science, literature, education, psychology, sociology e.a.; exclusief “business and science”). De boeken, artikelen e.d. zijn geheel online opvraagbaar, mits je lid bent en daar is een prijskaartje aan verbonden. Maar puur als zoeksysteem biedt het ook al mooie mogelijkheden. Van veel boeken wordt een vrij uitgebreid overzicht gegeven.  

Aanbevolen publicaties

Leren (en) Doceren in het hoger onderwijs (nieuwe uitgave, 2e druk)
In dit handboek worden de belangrijkste didactische grondbeginselen behandeld: het leren (bevorderen), een cursus ontwerpen, een cursus uitvoeren, het onderwijs managen en evalueren. De verantwoordelijkheid van de student voor het eigen leerproces wordt als uitgangspunt gehanteerd. De auteurs bieden theorieën, modellen, vaardigheden- en informatiebladen, tips en aanwijzingen.
Ton Kallenberg, Linda van der Grijspaarde en Astrid ter braak, 2009. Uitgeverij Lemma – Den Haag.

How People Learn: Brain, Mind, Experience, and School  
Niet recent, maar zeker nog wel interessant. How People Learn is het product van een tweejarig project waarbij 16 individuen, in een commissie, nieuwe ontwikkelingen in het wetenschappelijk denken over leren, onderwijs en leeromgevingen verkenden. Het eindrapport is onderverdeeld in drie delen: Learners and Learning; Teachers and Teaching; Future Directions for the Science of Learning. Hoofdstuk 7 van deel 2, Effective Teaching: Examples in History, Mathematics, and Science, bevat mooie voorbeelden van effectief onderwijs. 
Het boek behandelt leren in het algemeen en het leren van kinderen. Niet specifiek geschikt voor onderwijskundige en onderwijsgevenden in het hoger onderwijs, wel geschikt voor een ieder die geïnteresseerd is in ‘leren en onderwijzen’.
Meer informatie en verwijzingen naar sites waar het gehele boek gratis te downloaden is via de Wikipedia-site over dit boek.

John D. Bransford, Ann L. Brown, and Rodney R. Cocking, editors / Committee on Developments in the Science of Learning / Commission on Behavioral and Social Sciences and Education / National Research Council . NATIONAL ACADEMY PRESS, Washington, D.C. 1999.

Een vervolg op het eerste boek is eveneens gartis beschikbaar: 'How People Learn: Bridging Research and Practice' in HTML hoofdstukindeling of in snel doorzoekbaar (skim) formaat.

Competentie-assesment. De ontwikkeling en toepassing van self-, peer- en expert-assesments in het hbo: een praktijkvoorbeeld.
Hoe ontwikkel je toetsvormen voor het competentiegericht onderwijs, rekening houdend met randvoorwaarden als tijd en geld? Dit boek vormt een hulpmiddel hiervoor. Het behandelt het ontwikkelen en implementeren van assessments, inclusief de rol van de assessor en de kritische succesfactoren, en biedt tegelijkertijd een groot aantal voorbeelden van instrumenten die bruikbaar zijn in het h(b)o-onderwijs.
Een extraatje vormen de bijlagen. In bijlage 1. worden definities gegeven van competenties (alhoewel het feitelijk meer gaat om afzonderlijke algemene vaardigheden, zoals “adviseren”, “schriftelijke communicatie”, “conflicthantering en onderhandelen” e.a.). Bijlage 2. omvat een checklist aan de hand waarvan een assessor zijn/haar eigen bekwaamheden op het gebied van assessment kan (laten) inschatten en een tweede checklist om ontwikkelde instrumenten te evalueren. Bijlage 3. beschrijft het “SMARTI-model”; een hulpmiddel voor de student bij het formuleren van goede ontwikkeldoelen waaraan zij willen werken. Bijlage 4. bevat een (beknopt) standaardformulier voor het beoordelen van reflectieverslagen van studenten.
Het boek is bestemd voor beleidsmakers, onderwijscoördinatoren, onderwijsontwikkelaars, docenten en opleidingsmanagers en studenten die geïnteresseerd zijn in dit thema.
A. van Berkel, K. Hofman, G. Kinkhorst, L. te Lintelo, 2003. Utrecht: Lemma. ISBN 90-5931-098-5

Colleges en Presentaties 2003 – gratis beschikbaar

Het handboek Colleges en Presentaties verscheen in 1993 in het kader van de Hoger Onderwijs Reeks (uitgever Wolters Noordhoff). De hardcopy is inmiddels niet meer verkrijgbaar. In goed overleg met de uitgever, hebben de auteurs - E.B. Smuling, J.F.M.J. van Hout en M.J.A. Mirande - het recht gekregen de tekst zelf beschikbaar te stellen via Internet. In 2003 is de tekst aangepast aan nieuwe ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld het gebruik van PowerPoint. 

Korte beschijving

Het publiek te boeien en te enthousiasmeren, dat is de lastige taak waarvoor docenten en andere sprekers zich gesteld zien. Dit boek geeft aanwijzingen om het (hoor)col­lege zo in te richten en uit te voeren, dat het een effectieve en efficiënte onderwijsvorm is. 
In Colleges en presentaties gaan de auteurs in op de functie die het hoorcollege vooral dient te vervullen: het scheppen van een kader voor zelfstudie. De mogelijk­heden van colleges worden zo goed mogelijk benut door deze te combineren met andere onderwijsvormen en te zorgen voor structuur en afwisseling tijdens colleges. Ter ondersteuning van de docent, is een uitgebreide beschrijving van vaardigheden opgenomen voor het voorbe­reiden, uitvoeren en verbeteren van colleges. 
Het boek is niet alleen van nut voor docenten. Presentaties, zoals onderzoeksvoordrachten, verschillen van colleges wat betreft hun context en doelen, maar vertonen wat betreft de benodigde vaardigheden ook een groot aantal overeenkomsten. Veel aanwijzingen voor colleges gelden dan ook voor presentaties. Daarnaast zijn er ook een aantal specifieke aandachtspunten voor presentaties in dit boek opgeno­men.    
 
U kunt de in 2003 geactualiseerde versie <hier> downloaden.