Gastauteur Jef van den Hurk over flexibiliseren in het onderwijs

Soms stuit je struinend op Internet ineens op intrigerende presentaties, zoals de presentatie van Jef van den Hurk over flexibilisering in het onderwijs.

In onderwijsnota’s, visiestukken e.d. over het universitair onderwijs wordt regelmatig gesproken over de wens tot flexibilisering van het onderwijs. We willen meer onderwijs op maat bieden, maar in de praktijk zien we het nog maar mondjesmaat terug. Willen we het dan wel echt? Ligt er een duidelijke visie aan ten grondslag waarom dit nodig of wenselijk is? Beseffen wij voldoende wat we daarvoor op instellings- en opleidingsniveau moeten regelen en afstemmen? Is dat wel te regelen en hoe doe je dat dan? Houden angsten en veronderstellingen ons tegen om de stap te wagen?

Jef van den Hurk zette overwegingen en vereisten helder op een rijtje. Zijn PP-presentatie en bijgevoegd artikel vormen mooie documenten om de discussies over dit thema weer eens aan te wakkeren en van input te voorzien.

De presentatie was oorspronkelijk gericht op het mbo, maar wat er in naar voren komt is evenzeer van toepassing op het hoger onderwijs en de vertaalslag is makkelijk te maken. Hieronder leidt de auteur zelf zijn presentatie kort in.

Inleiding “Standaardiseren om te Flexibiliseren”

In het mbo wordt al een tijdlang gewerkt aan de invoering van competentiegericht onderwijs. Kenmerken daarvan zijn een meer integrale benadering van leerstof, leren in de context van de praktijk én een meer individuele benadering. Dat laatste roept allerlei beelden op van individueel onderwijs, vraaggestuurd onderwijs, studenten die volstrekt zelfstandig shoppend door een onderwijssupermarkt hun winkelwagentje vullen, enzovoorts. Het zijn juist die beelden die belemmerend werken bij de realisatie van meer flexibiliteit.

Wat onderwijsinstellingen nodig hebben om (meer) flexibel onderwijs te kunnen realiseren is een heldere visie op het waarom van flexibilisering. Vervolgens kan er vanuit die visie gewerkt worden aan een aantal uitgangspunten (keuzemogelijkheden, overstappen, vaker per jaar instromen, enzovoorts).

In de praktijk wordt vaak de fout gemaakt deze uitgangspunten verder te laten invullen door opleidingen (of sectoren of afdelingen). Elke opleiding kan dan op een eigen manier invulling geven aan meer keuzemogelijkheden, instroommomenten, overstapmogelijkheden. Waar de uitgangspunten opleidingsoverstijgend zijn, ontbreekt dan de onderlinge afstemming. Flexibiliteit vraagt juist meer afstemming tussen opleidingen, meer standaardisatie.

In de onderwijswereld is standaardisatie een vies woord; het roept allerlei beelden op van eenheidsworst, uniformering, alles hetzelfde, enzovoorts. Het punt is echter, dat het onderwijs zelf helemaal niet gestandaardiseerd hoeft te worden. Elke student is anders, elke opleiding heeft eigen kenmerken, elke dag gebeuren weer andere dingen.

Maar als dat niet gestandaardiseerd moet worden, wat dan wel? Op welke manier kan een onderwijsarchitectuur helpen om beter aan te kunnen sluiten bij individuele studenten?

Rondom deze vragen zijn er veel ontwikkelingen in het onderwijs gaande. Bijgaande presentatie en artikel vormen daarvan een weerslag.

Bekijk de Powerpointpresentatie: Standaardiseren om de flexibiliseren. Zin en onzin over flexibel onderwijs. Bij een aantal slides is er een toelichtende tekst voorhanden. Deze teksten zijn via bijgevoegde Word-file te downloaden: Toelichtingen bij de presentatie: Standaardiseren om te flexibiliseren. Zin en onzin over flexibel onderwijs (Jef van den Hurk).

Download het artikel: Standaardiseren om te flexibiliseren (Jef van den Hurk, Luc Verburgh, juni 2009; PROFIEL nr 5.)

Mijn foto

Jef van den Hurk MIM is als senioradviseur werkzaam bij M&I/Partners en heeft veel ervaring in het MBO, met name op het gebied van onderwijsontwikkeling in relatie tot ICT en onderwijsorganisatie. Onderwijslogistiek is één van zijn specialismen. Meer weten? Stuur een mailtje naar jef.van.den.hurk@mxi.nl.