Tips voor het bereiken van een groter leereffect bij colleges voor anderstaligen

Als je als buitenlandse student de taal waarin colleges gegeven worden niet goed machtig bent, valt het niet mee om de les te volgen. De hersens maken overuren om zowel de taal te kunnen begrijpen als ook de inhoud van wat er gezegd wordt. Als docent kun je door een paar kleine aanpassingen het leven voor de student al aanzienlijk veraangenamen en het leereffect verbeteren.

Tips voor docenten om studenten die een andere taal spreken te helpen meer van een college op te steken

1) Leg in het eerste college uit (dit kan ook al via de studiehandleiding) waar de colleges voor bedoeld zijn en wat de studenten kunnen verwachten. Leg de relatie uit tussen het lesmateriaal (zowel de literatuur als alles wat er via de elektronische leeromgeving ter beschikking wordt gesteld) de colleges en de toetsing. Indien er huiswerk wordt gegeven of er opdrachten zijn, sta dan ook wat uitvoeriger stil bij de verwachtingen daarbij.

2) Geef aan het begin van ieder college een duidelijk overzicht van wat je gaat behandelen (zo mogelijk visueel ondersteunen) en verwijs gedurende het college naar dit overzicht. Een goede en duidelijke structuur helpt de studenten aanzienlijk om een college te kunnen blijven volgen, ook als ze tussentijds even de draad kwijt zijn.

3) Houd het taalgebruik eenvoudig, articuleer duidelijk en pas de spreeksnelheid aan (langzaam tempo, meer pauzes).

4) Beperk het aantal nieuwe termen en concepten dat je in een college aan de orde wilt stellen en deel een overzicht uit van nieuwe termen en concepten voorafgaande aan het college. Dit overzicht kun je ook via de elektronische leeromgeving beschikbaar stellen.

5) Bied een samenvatting aan of een overzicht van de belangrijkste punten uit het college. Dit kan bijvoorbeeld de gebruikte Powerpointpresentatie zijn met – waar nodig – aanvullende teksten daarbij.

6) Neem je college op op video, zodat studenten het college thuis nog een keer rustig kunnen bekijken.

7) Houd de colleges kort of deel ze op in ‘blokken’ van bijvoorbeeld 10-15 minuten, gevolgd door een korte pauze. De pauze kan ook gebruikt worden om bijvoorbeeld de studenten in die tijd hun aantekeningen te laten vergelijken of om ze de gelegenheid te bieden een vraag te stellen over iets wat ze niet begrepen hebben.

8) Breng variatie aan in de wijze waarop de leerstof wordt gepresenteerd. Ondersteun in ieder geval de mondelinge presentatie visueel. Dit kan door tekst, maar ook door plaatjes, foto’s, schematische voorstellingen e.d. Denk ook aan fysieke gebaren ter ondersteuning.

9) Door tijdens het college werkvormen te hanteren die interactie tussen docent en student en tussen de studenten onderling bevorderen, wordt het voor de studenten makkelijker om bij vragen en onduidelijkheden jou als docent of medestudenten te benaderen.

10) Maak tijdens het college gebruik van kleine herhalingsoefeningen en/of oefeningen die het inzicht bevorderen en toetsen. Door de oefeningen kom je er als docent ook meteen achter of de leerstof is begrepen.

11) Bespreek voorbeeldtoetsvragen in je college. Bespreek daarbij niet zozeer het antwoord zelf op een vraag, maar vooral de betekenis en bedoeling van de vraag en het type antwoord dat je bij de toetsing verwacht. Aan de hand van de toetsingsvragen kun je de studenten duidelijk maken op welke wijze ze zich de kennis eigen dienen te maken. Wordt verwacht dat ze bepaalde onderdelen uit het hoofd kennen? Wordt inzicht verwacht en hoe kunnen ze dat dan aantonen? Moeten ze kennis kunnen toepassen? Oftewel: maak verwachtingen expliciet!

12) Als een student uit de groep een moeilijk geformuleerde vraag stelt, herhaal de vraag voor de hele groep in eenvoudigere bewoordingen. Check bij de vraagsteller wel even of jouw interpretatie van de vraag klopt.

13) Bied (indien mogelijk) meer en meerdere mogelijkheden voor studenten om buiten het college om vragen te stellen over de leerstof. Niet iedere student vindt het prettig om tijdens een college iets te vragen. Las bijvoorbeeld een spreekuur in, ruim wat extra tijd in voor vragen na afloop van het college, maak een ‘vraag en antwoord’ rubriek in de elektronische leeromgeving. Maak vooraf duidelijk kenbaar dat deze mogelijkheden er zijn en dat iedereen nadrukkelijk wordt uitgenodigd daar gebruik van te maken. Maak de optie laagdrempelig en vertel erbij dat het stellen van vragen geen invloed heeft op een beoordeling.

14) Vraag na afloop van het college aan enkele (buitenlandse) studenten of ze het college goed konden volgen. NB. Wees er wel op bedacht dat je ‘beleefdheidsreacties’ kunt krijgen.

15) Kom met vragen over het omgaan met multiculturele groepen studenten langs bij de deskundige van de Onderwijskundige Dienst op dit terrein: Katja Haijkens. Of neem deel aan de cursus Interculturele Vaardigheden (3 middagen).

___________________________________________________________________

Auteur: Helma Vlas. Onderwijskundige Dienst – Universiteit Twente. April 2009.
Enkele tips zijn afkomstig van de website Teaching Effectively in Higher Education in Hong Kong (TEHE) van de Hong Kong Polytechnic University/City University of Hong