Er is meer te doen voor studenten met een functiebeperking

Studeren met een handicap

Wist u dat bijna 90.000 studenten in Nederland een handicap hebben. Dat is maar liefst zestien procent van alle studenten in het hoger onderwijs! Van elke twintig eerstejaars haakt er één onnodig af: door een handicap die eigenlijk geen probleem had mogen vormen.

Over het algemeen wordt het aantal studenten met een handicap een stuk lager geschat, zo blijkt uit een onderzoek dat Handicap + Studie, het expertisecentrum voor onderwijs en handicap, in oktober 2007 presenteerde. Aan dit onderzoek namen 8 hogescholen en 1 universiteit deel en in totaal 8123 studenten en 1189 docenten. Uit het onderzoek komt tevens naar voren dat er bij docenten en studenten nog veel te weinig kennis is over de beschikbare regelingen en voorzieningen voor gehandicapte studenten.  


Handicap is een breed begrip
Er bestaan veel eigen interpretaties van de term ‘handicap’, zo blijkt uit het onderzoek onder docenten en studenten. De gedachte aan zichtbare functiebeperkingen, zoals slechthorendheid, slechtziendheid en motorische beperkingen, ligt voor de hand. Voor dergelijke functiebeperkingen bestaat er ook het meeste begrip. Toch geldt dat docenten en studenten vaak slecht op de hoogte zijn van voorzieningen voor studenten met dit type functiebeperkingen. Een voorziening die slechthorende studenten enorm kan helpen is bijvoorbeeld de ‘ringleiding’, die erin voorziet dat slechthorenden via een versterkingssysteem in de zaal net zo eenvoudig college kunnen volgen als alle andere studenten. Deze voorziening is vaak aanwezig, maar bij slechts eenentwintig procent van de respondenten bekend.

Naast de zichtbare functiebeperkingen, bestaan er ook diverse niet-zichtbare aandoeningen, zoals astma, dyslexie (woordblindheid), rsi of chronische vermoeidheid. Ook deze aandoeningen zijn van invloed op het studeren en ook hiervoor bestaan regelingen en voorzieningen die over het algemeen slecht bekend blijken te zijn.
De mogelijkheid van extra tentamentijd kennen is bij de meesten studenten en docenten vaak nog wel bekend, maar de mogelijkheid om een jaar extra studiefinanciering te krijgen, bleek veel minder bekend.

Er gelden wettelijke rechten, maar veel studenten met een functiebeperking vinden het lastig om binnen de opleiding hierover te praten. Bij ruim één op de drie studenten speelt schaamte over de extra tijd die zij nodig hebben voor de studie een rol. Meer dan de helft van de groep studenten met een handicap geeft aan serieus tijdgebrek te ervaren tijdens zijn of haar studie. Dit kan weer bijdragen aan studievertraging of zelfs de aanleiding zijn om te stoppen.

Hoe handicap-vriendelijk is uw instelling?

De TH Rijswijk/Haagse Hogeschool is de meest handicap-vriendelijke hogeschool. de Wageningen Universiteit is de best scorende universiteit als het gaat om het wegnemen van belemmeringen voor studenten met een handicap. De Universiteit Twente staat op de 6e plaats. Dit is na te gaan via een nieuw overzicht op de website Studiekeuze123, een site om ruim 2500 opleidingen en alle instellingen in het HO met elkaar te vergelijken. De website is een gezamenlijk initiatief van studentenorganisaties en aanbieders in het hoger onderwijs.

Dat instellingen een goed beleid op dit gebied hebben, is van groot belang. Hierdoor wordt voorkomen dat voorzieningen en aanpassingen door studenten met een handicap ervaren worden als het krijgen van een gunst waar ze nadrukkelijk om moeten vragen of dat voorzieningen ad hoc worden geregeld, waardoor er ongelijkheid ontstaat of voorzieningen te laat voorhanden zijn. Studenten hebben belang bij duidelijke procedures, bij duidelijkheid over wettelijke rechten op aanpassingen. Op de website van Handicap + Studie wordt (summier) informatie verschaft over beleidsontwikkeling en wettelijke regelingen: http://www.onderwijsenhandicap.nl/index.cfm?sid=62

O p de site is tevens een overzicht te vinden van diverse projecten die de afgelopen jaren in het kader van het Projectenprogramma IMPULS door hoger onderwijsinstellingen op dit terrein zijn uitgevoerd.

Ook de Universiteit Twente heeft hieraan deelgenomen. Naar aanleiding hiervan is er een training en handleiding ontwikkeld voor begeleiding van studenten met een psychische handicap* en is er een website ingericht met praktische informatie voor studenten (en andere geïnteresseerden) over studie en handicap: http://www.utwente.nl/studentenbalie/rode_balie/handicap/

Informatie en actiepunten voor studenten, studieadviseurs en docenten

De campagne Tijdgebrek (gestart in het najaar van 2005) beoogt de bekendheid met regelingen en voorzieningen voor studenten met een handicap te vergroten. Er zijn promotieacties gestart op diverse hogescholen en universiteiten. Tevens biedt de website www.tijdgebrek.nl studenten, docenten en studentbegeleiders meer informatie over regelingen en voorzieningen.
In de communicatie is er voor gekozen om niet de nadruk te leggen op de functiebeperkingen of aandoeningen, maar op het belangrijkste symptoom van studeren met een handicap: tijdgebrek. Tijdtekort speelt voor alle studenten die een beperking hebben een rol. Juis hiervoor bestaan er diverse regelingen. Via de campagne en de website dit op een nuchtere, maar creatieve manier bespreekbaar gemaakt, zonder dat studenten als 'zielig' worden afgedaan.

Ook docenten kunnen wat doen
In 2007 richt de campagne Tijdgebrek zich op de doelgroep docenten. De meeste belemmeringen ondervinden de studenten tijdens de colleges. Als docent is het daarom goed als u op de hoogte bent van de problematiek van studeren met een handicap en van de

wijze waarop de studenten ondersteund kunnen worden. Als docent kunt u de studenten die problemen ondervinden signaleren, ze benaderen of aangeven hoe zij u kunnen banaderen en ze doorverwijzen naar de studieadviseur of studentendecaan. Ook kunt u de studenten bijvoorbeeld helpen door studiemateriaal digitaal aan te bieden (zodat studenten de lettergrootte zelf kunnen aanpassen of door meerdere mogelijkheden voor toetsing te bieden (schriftelijk zowel als mondeling).

Op de website Tijdgebrek vind u diverse tips: http://www.tijdgebrek.nl/docent/index.php

* De draad van Ariadne. Begeleiding begeleid. Sector Studentenbegeleiding, Universiteit Twente, 2005. Auteurs: B. Boeke, H. Feiertag, H. van Gelder, A. Heuvel en C. de Koning.

Bronnen en meer informatie:

Campagne Tijdgebrek – nulmeting. Een kwantitatief onderzoek naar kennis, houding en gedrag ten aanzien van studeren met een handicap. Uitgevoerd door Ruigrok / NetPanel, in opdracht van Expertisecentrum Handicap + Studie, september 2007. Auteurs: drs. Sanne Kempers en drs. Hans Onkenhout. Te vinden op de website van het Expertisecentrum Handicap + Studie onder Publicaties: http://www.onderwijsenhandicap.nl/index.cfm?pid=79

De website van het Expertisecentrum Handicap Studie (hoger onderwijs):

http://www.onderwijsenhandicap.nl/index.cfm?sid=185

De website van de campagne Tijdgebrek, gericht op studenten, docenten en studentdecanen/studieadviseurs: http://www.tijdgebrek.nl/

De website van de Universiteit Twente: http://www.utwente.nl/studentenbalie/rode_balie/handicap/

Gebruikerstoets Choice2007 De oordelen van studenten met een handicap over de voorlichting, begeleiding en voorzieningen bij hun opleiding en instelling (januari 2008)