Onderwijsvalkuil: zoals ik het leer, leer ik het jou

Gedraagt een (groot) deel van uw studenten zich onoplettend tijdens het (werk)college? Blijven de studieresultaten ver achter bij wat u verwachtte? Indien ja, dan kan het zijn dat uw manier van onderwijzen niet aansluit bij hun manier van leren. Mogelijk koos u (onbewust) voor een werkwijze die vooral bij uw wijze van leren past?

Tip voor de lerende: bepaal je leerstijl en creëer je eigen leersituatie

Een ieder die leert, ontwikkelt in de loop der jaren een bepaalde leerstijl. Je leert het beste, als het onderwijs en de leeromgeving aansluiten bij die leerstijl. Daar kun je deels zelf iets aan doen door voor jezelf de ideale onderwijssituatie te creëren. Voorwaarde hiervoor is wel dat je goed weet wat jouw eigen leerstijl is en dat je de wegen weet om het leren voor jezelf zo gemakkelijk, effectief en aantrekkelijk mogelijk te maken.

Via de volgende link <Learning Styles> kun je meer informatie vinden over een aantal verschillende leerstijlen:

u

Active & reflective learners

u

Sensing & intuitive learners

u

Visual & verbal learners

u

Sequential & global learners

De aangegeven leerstijlen zijn gebaseerd op een door Felder & Silverman (1) ontwikkelde leerstijlmodel voor toepassing in het hoger technisch en wetenschappelijk onderwijs. Zij zijn zeker niet de enige onderzoekers annex practici die zich met leerstijlen bezighouden en hiervoor modellen hebben ontwikkeld. Maar het leuke aan hun werk is wel de inzichtelijkheid en toepasbaarheid van de beschrijvingen (geillustreerd met mooie voorbeelden) en de mogelijkheid om direct te testen welke leerstijlen nu jouw voorkeur hebben via de <ILS-test>. Het invullen duurt hooguit 10 minuten en de uitslag ontvang je meteen.

Tips over hoe je vervolgens een bij jouw leerstijlen passende leersituatie kunt creëren, zijn te vinden in het artikel van Felder & Soloman: “Learning styles and strategies” (1).

Tip voor de docent: laat je onderwijs aansluiten bij meerdere leerstijlen

Deels kan een lerende zijn eigen ideale leersituatie creëren, maar deels is hij (*) ook afhankelijk van de wijze waarop het onderwijs wordt aangeboden. En in die situatie treedt er nog wel eens een mismatch op. Peter heeft bijvoorbeeld bij de behandeling van nieuwe leerstof, behoefte aan een overzicht vooraf en duidelijke beelden (visualisaties) om de uitleg te kunnen volgen. Het beste werkt het nog, wanneer hij zelf de structuur moet bedenken of er in ieder geval even in alle rust over kan nadenken. In het college waar hij vandaag bij zit, is de docent echter al een half uur aan het vertellen en hij is door alle details en uitwijdingen allang de draad kwijtgeraakt. Het luisteren heeft hij al na 10 minuten opgegeven. Hij bladert nu maar wat door de reader, in de hoop dat daar ergens een overzicht of schema te vinden is waardoor de zaak wat helderder wordt. En dat terwijl de docent nu juist dacht dat hij, door zich alleen te richten op een paar lastige onderdelen en die te bespreken aan de hand van veel praktijkvoorbeelden, de leerstof voor iedereen aantrekkelijker en duidelijker aan het maken was. Zelf luistert hij altijd graag naar sprekers die hun verhalen doorspekken met aardige voorbeelden en beschrijvingen van concrete toepassingen. Dat helpt hem om daarna de wat ‘taaiere’ literatuur door te nemen.

Dit is voor veel docenten een valkuil: denkende vanuit je eigen leerstijlenorkeur, kies je voor je onderwijs vaak (onbewust!) de methoden die daarbij aansluiten.

Nu kun je natuurlijk als docent niet iedere student altijd ter wille zijn. Praktischer is het om een balans te zien te vinden in verschillende manieren van onderwijs aanbieden en zo mogelijk meerdere mogelijkheden aan te bieden om de kennis te verwerven. Door je voordracht tijdens een college bijvoorbeeld te ondersteunen met Powerpoint en te illustreren met schema’s en illustraties, bereik je zowel de auditief als de visueel ingestelde studenten. Door de studenten tijdens een college heel kort even in duo’s een bepaald probleem te laten uitwerken, maak je het leren makkelijker en prettiger voor diegenen die graag actief met de leerstof omgaan en interactie met anderen nodig hebben om de kennis te verwerken.
Door een goede structuur van de leerstof vooraf aan te bieden, die je vervolgens als rode draad hanteert gedurende je verdere verhaal, help je onze Peter uit het voorbeeld, terwijl je tegelijk anderen ter wille bent door de belangrijke punten te illustreren met concrete (praktijk)voorbeelden.
Op deze wijze, kun je tegemoet komen aan de verschillende leerstijlen van je groep studenten, waardoor ze het onderwijs als prettig en effectief zullen ervaren. Tegelijkertijd kun je je studenten, met wat extra uitleg en ondersteuning, ook kennis laten maken met andere manieren van kennisverwerving. In de beroepspraktijk of bij vervolgstudies zullen de leersituaties ook niet altijd toegesneden zijn op de specifieke behoeften en door de studenten ‘leervaardig’ te maken, bereid je ze daar goed op voor.

In een al wat ouder (met een update in 2002) artikel van Felder & Silverman (1988) en een artikel van Felder (1993) van wat latere datum, worden manieren aangereikt om je onderwijs aan te passen aan de verschillende leerstijlen.

R.M. Felder and L.K. Silverman, "Learning and Teaching Styles in Engineering Education," Engr. Education, 78(7), 674-681 (1988). The article that originally defined the Felder-Silverman model and identified teaching practices that should meet the needs of students with the full spectrum of styles. The paper is preceded by a 2002 preface that states and explains changes in the model that have been made since 1988.

R.M. Felder, "Reaching the Second Tier: Learning and Teaching Styles in College Science Education," J. College Science Teaching, 23(5), 286-290 (1993). An updated presentation of the Felder-Silverman model.

Leuke voorbeelden en beschrijvingen van de wijze waarop de leerstijlen (NB. Niet alleen van Felder & Silverman.) van studenten in de dagelijkse onderwijspraktijk tot uiting komen, vind je via de volgende links:

"Meet Your Students: 1. Stan and Nathan." (sensing leraner & intuitive learner) (2)
"Meet Your Students: 2. Susan and Glenda." (sequential learner & global learner) (3)
"Meet Your Students: 3. Michelle, Rob, and Art." (Approaches to learning - deep, surface, and strategic - and the conditions that induce students to take a deep approach) (4)
"Meet Your Students: 4. Jill and Perry." (judger & perceiver; Myers-Briggs Type Indicator) (5)
"Meet Your Students: 5. Edward and Irving." (extravert & introvert; Myers-Briggs Type Indicator) (6)
"Meet Your Students: 6. Tony and Frank." (thinker & feeler; Myers-Briggs Type Indicator) (7)

* Waar hij/hem staat lees ook zij/haar.

Referenties en bronnen:

(Voor zover nog niet beschreven.)

(1) Descriptions of the learning styles. A four-page handout that briefly explains the instrument results. Richard M. Felder (Hoechst Celanese Professor of Chemical Engineering,

North Carolina State University & Barbara A. Soloman (Coordinator of Advising, First Year College, North Carolina State University)
(2) R.M. Felder, "Meet Your Students: 1. Stan and Nathan." Chem. Engr. Education, 23(2), 68-69 (Spring 1989). The sensing learning and the intuitive learner.

(3) R.M. Felder, "Meet Your Students: 2. Susan and Glenda." Chem. Engr. Education, 24(1), 7-8 (Winter 1990). The sequential learner and the global learner. (See also The Visual-Spatial Learner, described below.)

(4) R.M. Felder, "Meet Your Students: 3. Michelle, Rob, and Art." Chem. Engr. Education, 24(3), 130-131 (Summer 1990). Three different approaches to learning (deep, surface, and strategic), and the conditions that induce students to take a deep approach.

(5) R.M. Felder, "Meet Your Students: 4. Jill and Perry." Chem. Engr. Education, 25(4), 196-197 (Fall 1991). The judger and the perceiver on the Myers-Briggs Type Indicator.

(6) R.M. Felder, "Meet Your Students: 5. Edward and Irving." Chem. Engr. Education, 28(1), 36-37 (Winter 1994). The extravert and the introvert on the Myers-Briggs Type Indicator.

(7) R.M. Felder, "Meet Your Students: 6. Tony and Frank." Chem. Engr. Education, 29(4), 244-245 (Fall 1995). The thinker and the feeler on the Myers-Briggs Type Indicator.

Meer publicaties van Felder (e.a.) zijn te vinden via de link: http://www4.ncsu.edu/unity/lockers/users/f/felder/public/Learning_Styles.html

of via zijn eigen website: http://www4.ncsu.edu/unity/lockers/users/f/felder/public/RMF.html

Auteur: Helma Vlas, Onderwijskundig adviseur, ITBE-OD, Universiteit Twente.