Leerrechten

Donderdag 21 september was dhr. van Capelleveen (projectleider Leerrechten van het Ministerie OCW) te gast op de Universiteit Twente om uitleg te geven en vragen te beantwoorden over de nieuwe ‘leerrechten’. In vraag en antwoordvorm een beknopt verslag van deze bijeenkomst.

Paul van Capelleveen

Wat zijn leerrechten?

Met leerrechten kun je door de overheid gefinancierd hoger onderwijs volgen. Deze rechten kunnen gespreid over onderwijsinstellingen en gespreid in de tijd worden benut. Studenten kunnen zo zelf bepalen welk deel van hun studie ze aan welke hogeschool of universiteit volgen.


Waarom zijn leerrechten nodig?

De studentenpopulatie verandert. De 17-jarige blanke student die vers van het VWO naar de universiteit doorstroomt komt steeds minder voor. De overheid wil toe naar een flexibeler systeem, meer keuzevrijheid voor studenten, en hogere kwaliteit van het onderwijs. We denken dat in een systeem van leerrechten gevonden te hebben.

Wat moet de UT voor elkaar hebben als (naar verwachting) de leerrechten per september 2007 worden ingevoerd?

·

het bepalen van de hoogte van het collegegeld

·

het vaststellen van de regeling inzake het profileringsfonds (met dit fonds kan je bijzondere groepen studenten onderwijs laten volgen)

·

het bezien van de onderwijs- en examenregeling o.a. over de instroom en uitstroommomenten

·

het nader bezien van procedurele regels over inschrijving

·

het informeren van studenten over leerrechten en het collegegeld

·

het aanpassen van de studentenadministraties vanwege de wijzigingen in de collegegeld en inschrijvingssystematiek

·

het aanpassen van de interne administratieve organisatie vanwege de wijzigingen in de collegegeld en inschrijvingssystematiek

·

het binnen de instelling communiceren over de gewijzigde inschrijvings- en collegegeldsystematiek en bredere gevolgen van de invoering van leerrechten

Maandenproblematiek: studenten kunnen zich per maand in- en uitschrijven bij een opleiding, brengt dat niet een enorme administratielast met zich mee?

Studenten mogen per maand van opleiding wisselen, het moet niet. Dat het kan, wil dus niet direct zeggen dat studenten het ook gaan doen. Op dit moment zijn er juist allerlei allerlei belemmeringen voor de student om te wisselen (“Als je niet op 1 oktober bent ingeschreven tel je niet meer mee”). Je zult als opleiding zelf moeten bepalen hoe je je opleiding aanbiedt. Je kunt er bijvoorbeeld voor kiezen om meerdere malen per jaar een start van een opleiding mogelijk te maken.

Mogen de universiteiten nu geld uit de 1e geldstroom gebruiken om studenten die niet uit de Europees Economische Ruimte komen te bekostigen?

De geldstromen zijn niet meer gescheiden. Een Universiteit kan ervoor kiezen om via het profileringsfonds deze studenten ruimte te bieden. De hoogte van het collegegeld kan de instelling zelf bepalen.

Geldstromen OCW

Figuur 1: Geldstromen van OCW naar de instellingen

Wordt dit niet een enorm circus? Studenten die rondreizen tussen verschillende instellingen, opleidingen die extern verkregen competenties moeten gaan checken, studieadviseurs die studenten die weg willen moeten gaan begeleiden? Dit geeft een bult extra werk voor de instellingen…

Er komt wel meer keuzevrijheid, dus meer circus, maar het veranderen van opleiding is de verantwoordelijkheid van de student. Instellingen hoeven hier dus niet veel voor te organiseren: “de Albert Heijn gaat ook niet aan klanten van de Edah vertellen dat de meloenen daar beter zijn”. Wel moeten de instelling ervoor zorgen dat het studenten aan zich bindt, zo kan je als instelling een hoop “circus” voorkomen.

Is er een relatie met de studiefinanciering?

Ja er is een relatie: een student die leerrechten ontvangt moet ingeschreven zijn bij 1 geaccrediteerde opleiding (en ontvangt zo dus studiefinanciering).

Hoe zit dat met pre-master programma’s, worden die nog erkend of betaald?

Volgens het rijk bestaan pre-master programma’s niet. Het rijk kent bachelor en master en hanteert een “harde knip” tussen deze twee. Studenten schrijven zich wat ons betreft niet in in jaren, maar in een bachelor of master, en schrijven zich op een gegeven moment weer uit.

Figuur 2. Wereldbeeld van het Ministerie van OC&W: “een student schrijft zich in voor een Bachelor of Master, en schrijft zich op een gegeven moment ook weer uit.”

Zijn er verschillen in beloning voor de universiteit tussen bachelor en master?

Nee, deze worden gelijk beloond, de instelling krijgt wel een extra financiering voor technische opleidingen.

Is het wel realistisch om leerrechten per september 2007 in te voeren? Mogen we als universiteit wat meer tijd om ons goed voor te bereiden?

Er is al het nodige overleg geweest met de verschillende groepen in het hoger onderwijs (HBO-raad, VSNU) dus er zou genoeg tijd moeten zijn om je voor te bereiden. Het voorstel gaat zeer waarschijnlijk door. Bedenk ook dat het voorstel met een grote meerderheid in de 2e kamer is aangenomen.

Na afloop van de bijeenkomst wordt onder de aanwezigen besproken wat de UT het beste kan gaan doen met leerrechten, afwachten of het wel of niet komt, of zich vast voorbereiden?

Er wordt afgesproken een projectgroep in te richten die zich bezig gaat houden met leerrechten. Frits Lagendijk neemt op zich om deze groep te gaan vormen. Godfried van Lieshout vraagt Henk Zijm om ondersteuning. De eerste mensen voor deze projectgroep hebben zich tijdens de bijeenkomst aangemeld.

Zie ook:

http://www.minocw.nl/factsheets/510

Elsevier organiseert op 30 november 2006 een congres over leerrechten.