Hoe bereken je nu studielast?

Inleiding
Zijn er richtlijnen te geven voor de berekening van de studielast? In positieve zin kan geantwoord worden dat er wel wat richtlijnen te geven zijn. Hiernavolgend worden deze richtlijnen en een voorbeeld van een uitwerking hiervan gepresenteerd. Maar…. de richtlijnen die hier, maar ook elders in de literatuur of op websites worden aangeboden, zijn lang niet altijd eenduidig. Het leidt ook zeker niet tot een exacte voorspelling of kan als 100% betrouwbaar worden aangemerkt. Het blijft wel degelijk ook een kwestie van, mede op basis van ervaring, een goede inschatting maken. Door gedurende de cursus bij je studenten te polsen of de studielast te hoog (of laag) is en door achteraf m.b.v. vakevaluaties na te gaan hoeveel tijd de studenten aan het vak besteed hebben, zal het inschatten in de loop der tijd steeds beter gaan.

De basis
Tegenwoordig wordt de studielast uitgedrukt EC’s op basis van het European Credit Transfer System. Een EC = 28 uur studielast. Voor een voltijd studie geldt een jaarlijkse studielast van 60 EC’s oftewel 1680 uur. Het merendeel van de vakken bestaat uit 5 EC’s oftewel 140 uur studielast.

De berekening van de studielast

Stel je hebt als docent nu 140 uur studielast tot je beschikking voor jouw vak. Hoe weet je nu of dat wat je aan onderwijsactiviteiten plant ook past binnen die 140 uur? Onderstaande richtlijnen en het voorbeeld bieden een globale leidraad.

Richtlijnen

Voorbeeld

Studie-last

Colleges en contacturen
Voor college-uren worden hele klok-uren gerekend.

Docent A. geeft gedurende 12 weken een college van 3 uur

36

Zelfstudie
In aanvulling op de colleges, zal de student de nodige tijd aan zelfstudie dienen te besteden. Voor deze tijdsbesteding gelden globale normen. Globaal omdat een moeilijke, complexe tekst meer tijd zal vergen dan een wat makkelijkere tekst en het echt kunnen begrijpen van de informatie meer tijd zal vergen dan een tekst alleen als achtergrond-informatie doorlezen.

Als globale norm voor serieuze bestudering van de informatie kan gelden voor Nederlandse teksten:

- tamelijk makkelijke tekst: 8 pagina’s per uur

- moeilijk tot gemiddelde teksten: 5-7 pagina's per uur

- voor zeer moeilijke teksten, bijvoorbeeld in een andere taal, kan gerekend worden met ongeveer 4 pagina's per uur

Voor zelfstudie zijn een Nederlandse reader van 160 pagina’s + enkele Engelstalige artikelen (60 pagina;’s) beschikbaar.

60

Afsluitend tentamen
Hoeveel uren ter voorbereiding voor een eindtoetsing gerekend kan worden is moeilijk aan te geven. Een groot deel van de studieactiviteiten vinden gedurende de studie plaats (voorbereiden van colleges door de reader te bestuderen). Het voorbereiden voor een tentamen zou dan weinig extra tijd vergen.

De docent schat in dat studenten die gedurende de cursus goed hebben meegedaan, weinig tijd meer zullen nodig hebben ter voorbereiding. Het is meer het opnieuw weer even doorkijken van de belangrijkste punten. Het tentamen zelf kost 3 uur.

13

Presentaties of werkstukken
Een presentatie of werkstuk vergt waarschijnlijk een nauwkeurigere bestudering van testen en de uitvoering van de activiteit zelf. Bij een tekst die 4 uur leestijd kost, kan globaal 4 uur extra leestijd + 4 uur schrijfactiviteit of tijd voor de voorbereiding van de presentatie worden gerekend. Dit betekent dat een werkstuk dan nog 8 uur extra vergt.

De studenten maken 1 werkstuk waarbij ze de tekst van 2 van de Engelstalige artikelen gebruiken (samen 21 pagina’s) en 1 case-beschrijving (1 uur). Het werkstuk kan vanaf het 6e college worden gemaakt en ingeleverd.

15

Overige opdrachten
Dit kunnen opdrachten zijn om de studenten te stimuleren met de leerstof aan het werk te gaan. Bijvoorbeeld het beantwoorden van studievragen of het uitwerken van een beperkte case.

Hiervoor is het lastig richtlijnen te geven en kunnen alleen schattingen gemaakt worden.

Gedurende de cursus worden en drie kleine deelopdrachten verstrekt. De studenten leveren de resultaten in en beoordelen via Teletop* steeds de uitwerking van 2 opdrachten van medestudenten en geven feedback. De uitwerkingen en feedback worden later in de colleges besproken. De docent schat in dat de opdrachten, inclusief het beoordelen van opdrachten van anderen, per keer 5 uur vergen.

15

 

1 uur blijft over, die geeft de docent maar ‘kado’. Wie weet kunnen de studenten dat uurtje gebruiken om vragen te stellen via Teletop of om deel te nemen aan de discussie op Teletop.

1

 

De docent acht dit een reële inschatting van de studielast, maar zal tijdens de studie bij de studenten nagaan of dit klopt en zal dit achteraf via de vakevaluaties nagaan.

140 uur

* Teletop is het course management systeem dat op de Universiteit Twente wordt gebruikt.

40 uur per week als norm

Als docent ga jij er misschien vanuit dat een student gemiddeld 8-10 uur per week aan jouw vak zal besteden en de opleiding hanteert het uitgangspunt dat studenten 40 uur per week aan hun studie besteden. Maar zijn dit wel een reële veronderstellingen? Uit het jaarlijkse onderzoek onder studenten in Nederland (Studentenmonitor 2004) komt naar voren dat studenten met een betaalde baan 28 uur en studenten zonder baan 32 per uur gemiddeld aan hun studie besteden. Waarbij de technische- en natuurwetenschappelijke studenten en studenten die de studiegebieden ‘gezondheid’ en landbouw volgen, indien ze geen baan hebben, op 34 uur of meer uitkomen.

Kijk je naar een verdeling van de studietijd, geldt gemiddeld genomen voor alle wo-studenten, dat in verhouding 36% van de tijd aan contacturen wordt besteed, 43% aan zelfstudie en 21% aan stages en scripties. (Zie: http://www.studentenmonitor.nl/ )

Ook als je eerstejaars (ingestroomd bij de UT, Instroomonderzoek 2004-2005) vraagt naar het aantal uur dat zij verwachten aan de studie te gaan besteden, kom je niet uit op 40 uur per week. De niet-techniek studenten verwachten gemiddeld 30.4 uur aan de studie te gaan besteden, de techniek studenten komen op een gemiddelde van 34.2. Gemiddeld wordt, door diegenen die werken of denken te gaan werken, bijna 9 uur per week uitgetrokken voor een baan.

Nu willen deze cijfers niet zeggen dat studenten niet de tijd (willen) besteden aan een vak die er ook voor dat vak staat aangegeven. Minder uren studie per week kan ook komen doordat studenten minder vakken per semester volgen dan feitelijk staan verroosterd. Maar de veronderstelling dat studenten structureel 40 uur per week voor de studie reserveren, lijkt in ieder geval voor veel studenten niet te gelden.

Studielast versus studeerbaarheid

Door richtlijnen op te stellen voor het aantal studielasturen per vak, wordt bewaakt dat een opleidingsprogramma studeerbaar blijft. Indien de geplande studielast overeenkomt met de, door de studenten die het vak hebben gevolgd, daadwerkelijke benodigde en bestede uren, kan gesteld worden dat het vak qua tijdsbesteding goed past binnen de programmering van de opleiding.

Maar er zijn meer factoren die bepalen of een opleiding studeerbaar is. Een onevenredige verdeling van de studielast, met duidelijke piekbelasting, zal voor de studenten problemen kunnen opleveren voor de tijdsbesteding aan andere vakken in diezelfde periode.

Bij de planning van een vak dient dus ook met de evenredige verdeling van de studielast rekening gehouden worden. Indien piekbelasting niet te vermijden is, is het in ieder geval handig om dit af te stemmen met de docenten van andere vakken die in diezelfde periode worden aangeboden en die door het merendeel van de studenten gevolgd zullen worden. Gelukkig is bij de meeste opleidingen een semester-overleg zeer gebruikelijk en worden vooraf planningen op elkaar afgestemd en kan achteraf, via evaluaties, nagegaan worden of het programma studeerbaar was in de afgelopen periode. Evaluaties (ook op informelere wijze tussendoor, door studenten bijvoorbeeld tijdens colleges te vragen of de inschatting van de tijdsbesteding reëel was) blijven van groot belang om de studeerbaarheid van een opleidingsprogramma te bewaken.

Bronnen en meer voorbeelden van studielastberekening:

Studiegids 2007-2008 Erasmus Universiteit. Korte uitleg en voorbeelden voor het berekenen van de studielast.

http://www.fhk.eur.nl/fileadmin/ASSETS/fhk/PDF_2007-2008/Studiegids/Hoofdstuk_10.pdf

In een publicatie uitgekomen in het kader van het Europese samenwerkingsproject Tuning Educational Structures een uitgebreid verhaal over ECTS en een wat algemener stukje over de berekening daarvan per cursus.
 Tuning General Brochure. English version  (670 Kb) 
TUNING MEMBERS
http://tuning.unideusto.org/tuningeu/images/stories/template/General_Brochure_final_version.pdf

Voorbeeld van studielastberekening voor het vak Taalvaardigheid (RUG).

http://odur.let.rug.nl/~molendyk/internetcollegetaalvIbstudiehandl.html

Handboek Leren (en) Doceren in het hoger onderwijs. Kallenberg e.a., 2003. Uitgeverij: Lemma, Utrecht. Paragraaf 3.18: De studielast van een vak berekenen (pagina 204 – 206).