Geldigheidsduur tentamencijfers: wetswijziging, CBE-casus en discussies over de regels in de nieuwe OER


Meerdere faculteiten/opleidingen in het land hebben de geldigheidsduur van behaalde tentamens en de daaraan verbonden studiepunten beperkt. Hiermee willen ze de studenten stimuleren om hun studie binnen de financieringsperiode van vier jaar af te ronden. Is dat nu een legitieme maatregel? Noodzakelijk? Wordt er niet te veel gestuurd
op rendementen? Een wetswijziging is in de maak om te voorkomen dat tentamencijfers te gemakkelijk komen te vervallen.
Hoe gaan wij op de UT eigenlijk om met geldigheid van cijfers? Een CBE-casus, de wetswijziging en het vaststellen van de OER voor komend studiejaar, heeft veel discussie losgemaakt over de geldigheid van tentamencijfers en module-deelcijfers in de bachelor.

Wettelijk gezien - mag je de geldigheidsduur van tentamens beperken?

In de huidige WHW staat aangegeven dat in de OER dient te zijn opgenomen: …“ waar nodig de geldigheidsduur van met goed gevolg afgelegde tentamens”. Met als bijzin: “behoudens de bevoegdheid van de examencommissie die geldigheidsduur te verlengen”.
Juristen, instanties als het CBHO, instellingen en het ministerie, konden het langere tijd niet eens worden over de precieze interpretatie van de wettekst. Ook de rol van de examencommissies hierbij is niet altijd eenduidig. De crux zijn de woorden “waar nodig”. Dit kan geïnterpreteerd worden als geldend in een uitzonderingsgeval, wanneer de getentamineerde kennis bijvoorbeeld verouderd is. Maar “waar nodig” biedt, vinden sommige instellingen, naar de letter van de wet ook de mogelijkheid de geldigheidsduur te beperken om andere redenen, zoals bevordering van de doorstroming.

Voorstel voor een wetswijziging

Na veel landelijke discussies, is besloten dat de wet op dit punt aangepast dient te worden. De gewijzigde wettekst wordt meegenomen bij wat andere wijzigingen in een wetsvoorstel onder de noemer “Versterking van de bestuurskracht van onderwijsinstellingen”. Het voorstel is op 16 februari 2016 aangenomen door de Tweede Kamer en ligt nu (vanaf maart 2016) bij de Eerste Kamer.
De voorgestelde tekst op dit punt luidt: “Aan artikel 7.10 wordt na het derde lid een vierde lid toegevoegd, luidende: 4. Het instellingsbestuur kan de geldigheidsduur van met goed gevolg afgelegde tentamens beperken, behoudens de bevoegdheid van de examencommissie die geldigheidsduur in een individueel geval te verlengen. De geldigheidsduur van een met goed gevolg afgelegd tentamen kan uitsluitend worden beperkt, indien de getentamineerde kennis of het getentamineerde inzicht aantoonbaar verouderd is, of indien de getentamineerde vaardigheden aantoonbaar verouderd zijn. De geldigheidsduur van de tentamens kan niet beperkt worden, indien er sprake is van een bijzondere omstandigheid in de zin van art. 7.51, tweede lid. Het instellingsbestuur stelt nadere regels vast omtrent de uitvoering van dit lid.”
Of deze tekst eenduidig is, is nog wel de vraag, maar er gaat duidelijk een signaal richting het hoger onderwijs van uit: de wettelijke bevoegdheid tot beperking van de geldigheidsduur van tentamens mag enkel en alleen ingezet mag worden als de kwaliteit van het diploma in gevaar is.

Hoe gaan we hiermee om op de UT?

Het principe voor TOM** is dat een studiejaar bestaat uit vier modules en dat een module (15 EC) een eenheid vormt en in totaliteit wordt behaald. In de B-OER van de UT staat het moduleresultaat als tentamen gedefinieerd. Uitgangspunt is dat de module-onderdelen, waaronder het project, sterk zijn geïntegreerd. Indien de module niet wordt behaald, dient de gehele module een volgend jaar opnieuw gevolgd te worden. Er worden binnen de module en/of binnen het studiejaar beperkte reparatiemogelijkheden geboden op onderdelenniveau. Maar (deel)cijfers voor onderdelen van een module, zijn volgens de B-OER (artikel 4.7) in principe alleen geldig in het studiejaar waarin deze zijn behaald en kunnen, bij het niet behalen van een module, niet meegenomen worden naar het volgend jaar.
Dit uitgangspunt geldt voor alle bacheloropleidingen*. Voor individuele gevallen kan de examencommissie bepalen dat er een uitzondering wordt gemaakt en dat deelcijfers langer geldig mogen blijven.
Niet alle opleidingen blijken zich strikt aan het principe te houden. Een student van opleiding die een module volgde bij een andere dan haar eigen opleiding en daarvoor niet slaagde, hoorde van haar medestudenten van de module aanbiedende opleiding, dat zij cijfers voor onderdelen mogen laten staan. Bij haar eigen opleiding was dit niet toegestaan. De student maakte bezwaar bij het CBE op grond van het gelijkheidsbeginsel. Het CBE heeft, hoewel ze de van mening is dat de aanbiedende opleiding niet handelt volgens de afspraken, de betreffende student voor deze concrete situatie in het gelijk gesteld.

Wat nu? Stand van zaken half april 2016

Uitgangspunt voor de nieuwe OER 2016-2017 was, vergelijkbaar met voorheen, dat de geldigheidsduur van een met goed gevolg afgelegde tentamen (module-niveau) 6 jaar is en dat resultaten van toetsen (voor onderdelen) alleen geldig zijn in het studiejaar waarin deze zijn behaald. Voor beide situaties geldt dat de examencommissie het termijn kan verlengen voor individuele gevallen.
De CBE uitspraak en de op handen zijnde wetswijziging, leiden er nu toe dat met name het tweede punt ter discussie staat. Binnen de geledingen en tussen de UCO**, de URaad en het CvB worden nu de discussies gevoerd. De URaad onderschrijft het belang van het geïntegreerd aanbieden van kennis en vaardigheden binnen een module en het projectwerk, maar wil dat de geldigheidsduur voor de toetsen vervalt. Maar als dit gebeurt, komt het uitgangspunt van integraliteit op de tocht te staan. De UCO heeft hierover 7 april vergaderd maar de discussies worden nog vervolgd.

Bronnen en informatie-links:
Website Eerste Kamer
WHW
Blog Onderwijsethiek.nl - Juristen oneens over geldigheidsduur tentamens
Blog Onderwijsethiek.nl - Behaalde studiepunten blijven staan
Artikel in Science Guide – Verval van studiepunten en goede zeden

* Met uitzondering van ATLAS University College.
** TOM = Twents Onderwijsmodel.


Item opgesteld 15-4-2016 / Nieuwsbrief Examencommissies UT. Editie April 2016.