De keuze voor en het beoordelen van groepswerk

(Door Riet Martens)

Vrijwel iedere opleiding kent tegenwoordig een aantal studieonderdelen waarbij de afsluiting bestaat uit het maken van een groepsproduct. Bekwaamheden op het gebied van samenwerken en sociaalcommunicatieve vaardigheden behoren tot de doelen van academische vorming. Bovendien kunnen groepsopdrachten studenten stimuleren tot actief en zelfverantwoordelijk leren.

Een groepsopdracht lijkt als toetsvorm in veel opzichten op een individuele opdracht. Extra punten van aandacht zijn het behalen van de leerdoelen door individuele studenten en meeliftgedrag.

We gaan achtereenvolgens in op:

·

De keuze voor een groepsopdracht

·

Beoordelen van groepsopdrachten

·

Individuele prestaties binnen groepsopdrachten

·

meelift gedrag voorkomen

De keuze voor een groepsopdracht

Of een groepsproduct de aangewezen toetsvorm is, hangt nauw samen met de leerdoelen van een vak (en uiteraard de doelstellingen van een opleiding en de beoogde eindkwalificaties). Het kunnen functioneren in een team en het gezamenlijk maken van een eindproduct, is in vele beroepsgroepen een essentieel onderdeel van het werk. Studenten worden in een groep geconfronteerd met meningen en uitgangspunten van anderen, maar ook met verschillende attitudes en wijzen van aanpak. Het ontwikkelen van inter-persoonlijke vaardigheden is een goede voorbereiding op de beroepspraktijk. Hieronder vallen bijvoorbeeld het leveren van een bijdrage aan discussies en schriftelijke verslagen, het genuanceerd een mening kunnen geven, maar ook het omgaan met weerstanden binnen de groep.

Hoewel de keuze voor groepsproducten op de eerste plaats moet zijn ingegeven door de doelen, kunnen er ook praktische argumenten zijn, bijvoorbeeld om redenen van efficiëntie en kostenbesparing.

Beoordelen van groepsopdrachten

Als je hebt gekozen voor de afsluiting van een onderwijseenheid (=vak) met een groepsopdracht, moet duidelijk zijn hoe de beoordeling zal plaatsvinden. Het is daarbij van belang dat je bij de beoordeling duidelijkheid krijgt over het aandeel van iedere student bij de totstandkoming van het eindproduct; immers de examinator moet kunnen garanderen dat de individuele student de leerdoelen heeft bereikt. Voor studenten is het van belang om te worden ‘afgerekend’ op wat zij daadwerkelijk hebben gepresteerd. Meeliftgedrag moet dus worden voorkomen evenals de situatie dat de groepsleden het werk onderling zo hebben verdeeld dat ieder slechts een minimum aan inspanning heeft verricht (en men niet alle leerdoelen heeft behaald).

Groepsbeoordeling is te rechtvaardigen als alle groepsleden met dezelfde mate van inzet hun steentje bijdragen aan taken van ongeveer hetzelfde niveau en complexiteit. Als dit niet het geval is (als groepsbeoordeling geen recht doet aan de geleverde individuele prestaties qua niveau en complexiteit) of als er kans is op meeliftgedrag, dan willen we dat individuele prestaties zichtbaar worden. Vaak wordt er gewerkt met tussenoplossingen, waar zowel groepswerk als individuele bijdragen worden beoordeeld.

Individuele prestaties binnen groepsopdrachten

Hoe kun je ervoor zorgen dat duidelijkheid is over individuele prestaties? Je bent als docent behalve examinator vaak ook de ontwerper van de (groepsgewijze) leeromgeving en begeleider van (groepsgewijs doorgemaakte) leerprocessen. In deze hoedanigheid kun je de problemen van de examinator voor een flink deel ondervangen. Er kunnen zodanige voorwaarden worden geschapen, dat men met een gerust hart mag dat alle deelnemers de beoogde leerdoelen bereiken. De groep kan bijvoorbeeld als opdracht krijgen om bij de start een werk- of projectplan op te stellen (dat mede voorziet in regelmatige reflectie-, evaluatie- en bijsturingsmomenten). Er kan van individuele studenten gevraagd worden een logboek of portfolio bij te houden. Ook kunnen groepsleden (in toenemende mate) betrokken worden bij de beoordeling (peer-assessment en self-assessment), zeker als het organiseren van de eigen persoonlijke ontwikkeling op basis van reflectie tot de eindkwalificaties van de opleiding behoort. Door studenten bij de beoordeling te betrekken worden ze medeverantwoordelijk voor hun eigen leren.

Bronnen:

- Bax en Perrenet (2006), Toetsen van groepsproducten. In : Berkel, H van, en Bax, A. (red); Toetsen in het Hoger Onderwijs. Houten: Bohn Stafleu van Loghum,

- Hanne ten Berge; Beoordelen van groepswerk, www.ivlos.uu.nl

## ga naar het overzicht met job-aids