De Inspectie onderzoekt wederom het functioneren van examencommissies

Een van de taken van de Inspectie van het onderwijs is het onderzoeken en bevorderen van de kwaliteit van het stelsel voor hoger onderwijs. Hiervoor voeren zij instellingsoverstijgende themaonderzoeken uit. Een van de thema’s voor 2014 is het functioneren van examencommissies in het hoger onderwijs. Centraal staat daarbij de vraag of de examencommissies op objectieve en deskundige wijze vaststellen of een student voldoet aan de beoogde eindkwalificaties. Oftewel: voeren zij wel hun taken uit zoals wettelijk beoogd? Bij het onderzoek worden niet alleen examencommissieleden bevraagd, maar ook examinatoren en opleidingsdirecteuren.

Eerder onderzoek en ontwikkelingen

Al eerder, in 2009, heeft de inspectie onderzoek gedaan naar examencommissies. Dit resulteerde in het rapport Boekhouder of wakend oog?1 Destijds werd geconcludeerd dat een gr oot deel van de examencommissies onvoldoende toegerust was voor de gezaghebbende positie en de nieuwe taken die in het wetsvoorstel Versterking Besturing werden gevraagd.
Het nieuwe onderzoek is te zien als evaluatieonderzoek; het geeft inzicht in de mate waarin de aanbevelingen in Boekhouder of wakend oog en de wettelijke vereisten uit de wetgeving Versterking Besturing (2010) zijn gerealiseerd.

Ondertussen staan de ontwikkelingen niet stil. De voorschriften voor de examencommissies zijn met het Wetsvoorstel Versterking Kwaliteitswaarborgen hoger onderwijs nog verder aangescherpt. Een van de voorschriften is dat, in het kader van ‘vreemde ogen dwingen’2, nu wettelijk is vastgelegd dat in een examencommissie iemand van buiten de eigen opleiding zitting heeft.

Opzet onderzoek

Voor het onderzoek is een aselecte steekproef van opleidingen per instelling getrokken. Voor de Universiteit Twente zijn 3 bacheloropleidingen en maar liefst 9 masteropleidingen in de steekproef.

Het onderzoek bestaat uit documentanalyse, vragenlijsten, verdiepende gesprekken en een rondetafelbijeenkomst.
De documentanalyse behelst o.a. opgevraagde Jaarverslagen van examencommissies en NVAO-rapporten.

De vragenlijsten worden afgenomen bij examencommissies, opleidingsmanagers en examinatoren. De afname vindt in het voorjaar van 2014 plaats.

Verdiepende gesprekken zullen met enkele examencommissies en bij hen betrokken actoren (o.a. het bestuur) plaatsvinden o.b.v. de resultaten van de vragenlijsten.
In één of meer rondetafelbijeenkomsten zal de Inspectie met examencommissies van gedachten wisselen over de onderzoeksresultaten en over mogelijke dilemma’s. Uit deze gesprekken zullen naar verwachting ook een groot deel van de aanbevelingen naar voren komen.

Een klankbordgroep adviseert de inspectie. De klankbordgroep bestaat uit vertegenwoordigers van een aantal hoger onderwijs instellingen en van o.a. de VSNU, LSVB, NVAO en Hobéon.

Resultaten van het nieuwe onderzoek

Een rapport over de resultaten van het onderzoek zal, met aanbevelingen, zal naar planning ergens begin 2015 aan de minister OCW worden aangeboden. In het rapport of in een conferentie naderhand, zullen ook good practices worden aangereikt.

Interessant – tip voor examencommissies (en opleidingsmanagement)!
Als tip: misschien zit uw opleiding al bij de steekproef en bent u al druk bezig geweest om de – uitvoerige – vragenlijst in te vullen? Dan hebben bepaalde vragen u misschien al aan het denken gezet? Is dit nu onze taak of niet? Doen we dit nu wel of niet?
Indien uw opleiding niet tot de steekproef behoort: het is een interessante en nuttige exercitie om in de commissie, of als examencommissie tezamen met de opleidingsdirecteur, de vragenlijst eens te doorlopen. De vragenlijst geeft een goed overzicht van welke taken er zoal van een examencommissie verwacht (kunnen) worden. Het biedt tegelijk aangrijpingspunten voor een gesprek over welke taken en verantwoordelijkheden nu bij het opleidingsmanagement belegd moeten of kunnen worden.
Bij vrijwel iedere vraag is het interessant om je als commissie af te vragen:

·

Doen wij dit al? In voldoende mate? Gebeurt het wel, maar door…? Houden we dan toezicht? Weten we er genoeg over?

·

Zouden wij dit (niet eens) moeten doen? Hoort dit tot onze taak/verantwoordelijkheid of tot die van het de opleidingsmanagement? Maar doen die het (goed)? Weten we dat?

Vragenlijst examencommissie (PDF)

------------

Voetnoten:

1. Inspectie van het Onderwijs (2009). Boekhouder of wakend oog? Verslag van een onderzoek bij examencommissies in het hoger onderwijs over de garantie van het niveau. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.

2. Vreemde ogen dwingen. Eindrapport Commissie externe validering examenkwaliteit hoger beroepsonderwijs. Uitgave: HBO-raad, vereniging van hogescholen. Den Haag, mei 2012.
Kort artikel hierover <hier>

Bronnen:

·

Begeleidend schrijven bij de vragenlijsten voor het themaonderzoek naar het functioneren van examencommissies.

·

Website Inspectie van het Onderwijs: http://www.onderwijsinspectie.nl/onderwijs/Hoger+onderwijs