Opbouw van de minor

De minor is opgebouwd uit vier, met elkaar samenhangende vakken van elk 5 EC. Het eerste vak voert je mee langs een aantal 20e eeuwse verbeeldingen van toekomsten. Elk toekomstbeeld, ook die nu gemaakt worden, is een product van de eigen tijd. Historisch inzicht in de toekomstverbeeldingen leert ons onze hedendaagse toekomstverwachtingen beter op waarde schatten. In twee vakken wordt vervolgens dieper ingegaan op de toekomstverwachtingen van nieuwe wetenschap en technologie op respectievelijk het sociaal-culturele, maatschappelijke niveau en het individuele niveau van de mens. In het vierde vak van de minor staan de theorie en praktijk van het hedendaagse toekomstverkennen centraal. Ter afsluiting van dit vak maak je zelf een toekomstscenario over één van de thema’s die in de minor aan bod zijn gekomen. De minor als geheel wordt afgesloten met een gezamenlijke (alle docenten en studenten) presentatie en discussie van deze scenario’s.

Kwartiel 1

De geschiedenis van de toekomst (5 EC) docenten: dr .ir. Fokko Jan Dijksterhuis

Toekomstvisies zijn altijd een product van de tijd en plaats waarin deze worden gemaakt. Daarom zijn de vroegere verbeeldingen van de toekomst interessant historisch materiaal om de wensen, angsten, visies en verwachtingen, kenmerkend voor die tijd, mee te onderzoeken en analyseren. Vanuit dit perspectief zullen we een aantal utopische films (o.a. Modern Times, Metropolis, Mon Oncle, Bladerunner, The Matrix) uit de periode 1930-2000 gaan bekijken, analyseren en vergelijken. Op deze manier wordt een breder, historisch perspectief ontwikkeld op de veranderende (toekomst)visies op wetenschap, technologie en cultuur in bredere zin.


De maakbare samenleving (5 EC)
docent: dr. Jörgen Svensson

Denken over de toekomst is denken over de veranderende samenleving. Welke trends zijn waarneembaar en welke nieuwe sociale en technologische ontwikkelingen zijn te verwachten? Hoe verandert het maatschappelijke leven en welke invloed hebben we daar eigenlijk op? Deze vragen hebben sociologen altijd al bezig hebben, maar ze lijken weer actueler dan ooit.

Kwartiel 2

De maakbare mens (5 EC) docenten: Prof. dr. Ir. P.P.Verbeek/dr. M. Nagenborg

Dit vak bestudeert de relatie tussen nieuwe technologie en het mens-zijn. Nieuwe technologie grijpt aan op zowel onze lichaam als onze geest. Ons lichaam wordt veranderd door bio- en voortplantingstechnologie, en onze geest door het gebruik van computers en nieuwe media. Technologie krijgt bovendien steeds meer menselijke en organische trekken: computerprogramma’s worden steeds intelligenter, allerlei producten worden “smart” gemaakt door chips, in de biotechnologie worden organische weefsels en kunstorganen vervaardigd, en in de nanotechnologie wordt gewerkt aan autonome miniatuur-robotjes die op ons lichaam kunnen ingrijpen. Wat zijn de ontwikkelingen? Veranderen ze ons als mens? Zijn er grenzen aan de ontwikkelingen? En wat zijn de gevaren en risico’s?

Ontwerpen van toekomsten (5 EC) docent: dr. ir. Ellen van Oost

Toekomstverkenningen en toekomstscenario’s behoren steeds vaker tot de gereedschapskist waarmee overheden en bedrijven richting geven aan beleid- en product-ontwikkeling. Dit vak gaat in op de theorie en praktijk toekomstverkennen. We zullen enkele recente scenario’s van grote bedrijven en overheden aan een analyse onderwerpen. Daarnaast gaan we dieper in op diverse toekomstscenario-methoden en -technieken. Zo komen niet alleen trendsanalyses, scenariobouw en de Delphi-methode aan de orde, maar gaan we ook op excursie naar het laboratoriumproject ‘Living Tomorrow’ om te bekijken hoe bedrijven ons dagelijks leven in de toekomst onderzoeken. Ook zal in dit college expliciet worden stilgestaan bij meer reflexieve vragen over de mogelijkheden en grenzen van toekomstverkenningen. Dit vak wordt afgesloten met het maken van eigen toekomstscenario.

Meer informatie

Minorcoördinator: Dr.ir. Ellen van Oost, Faculteit MB, Ravelijn, kamer RA4311. Tel. 053-4894315, e.c.j.vanoost@utwente.nl.