Waarom wordt een half semester "kwartiel" genoemd?

Kort samengevat:

Bij gebrek aan een betere term. Zie de nadere uitleg hieronder.

Achtergrond:

In het voorjaar van 2003 heeft het College van Bestuur de (toenmalige) Roosterwerkgroep gevraagd een "semesterrooster" te ontwikkelen dat aansluit bij internationale gewoontes, inclusief het gebruik van het woord "semester".

Het woord "semester" staat hier tussen aanhalingstekens, omdat dit woord letterlijk "zes maanden" betekent, terwijl de betreffende halve opleidingsjaren aan de meeste instellingen ongeveer vijf maanden duren. Bovendien zijn de jaarcirkels van de UT en van de meeste andere instellingen gebaseerd op het tellen van weken, niet van maanden.

Het resultaat was een jaarindeling waarbij de semesters in twee gelijke delen worden verdeeld. Voor die "halve semesters" werd een passende term gezocht.

Het woord "kwartaal" voor een dergelijke periode viel af. Los van de formele betekenis (Van Dale's Groot Woordenboek der Nederlandse Taal: "periode van drie maanden") associëren veel mensen dat woord met een periode van exact drie maanden. Sterker nog, met een bepáálde periode van drie maanden, bijvoorbeeld "het eerste kwartaal" = "de periode van 1 januari tot en met 31 maart van een kalenderjaar".

§	Het woord "trimester" viel af, omdat de jaarindeling die juist verlaten werd bekend stond als het "trimesterrooster". Bovendien is hierboven al uitgelegd dat termen die gebaseerd zijn op het tellen van maanden niet de voorkeur hebben.

Het woord "onderwijsperiode" viel af, omdat het te vaag is. Het (bijvoorbeeld) tweede uur van het (bijvoorbeeld) vijfde hoorcollege van een bepaald vak kan ook een "onderwijsperiode" genoemd worden, evenals de periode tussen iemands eerste stap in een basisschool en de uitreiking van zijn of haar laatste diploma na een aaneengesloten school- en studentencarrière.

Het woord "kwartiel" leek het meest geschikt, gezien de uitleg in Van Dale's Groot Woordenboek der Nederlandse Taal: "... waarbij de verzameling in vier delen wordt verdeeld". Daarom is dit woord gekozen en inmiddels ingeburgerd.

Een nadeel van deze keuze is dat het woord "kwartiel" in de statistiek een heel specifieke betekenis heeft, die overigens in Van Dale ook als voorbeeld genoemd wordt. Dit heeft zelfs geleid tot aandacht voor het gebruik van het woord "kwartiel" in het tijdschrift "Onze Taal" van het Genootschap Onze Taal (april 2007, pagina 106).

Gebruik van het woord "kwartiel" voor een half semester is binnen de UT inmiddels zodanig ingeburgerd, dat het niet wenselijk geacht wordt om te proberen het te veranderen.