Vier tyfoons hebben de Filippijnen in oktober 2009 getroffen. De gevolgen van deze “klimaatgerelateerde ramp” zag zij die maand met eigen ogen. Karlijn Morsink is verbonden aan het Twente Centre for Studies of Technology and Sustainable Development (CSTM) van de Universiteit Twente. Zij onderzoekt de rol van microverzekeringen voor duurzame ontwikkeling op de Filippijnen.
De UT-promovenda werkt onder meer samen met de Nederlandse
ontwikkelingsorganisatie Cordaid, die locale organisaties in
ontwikkelingslanden helpt bij het opzetten van
microverzekeringsprojecten. Tijdens haar veldonderzoek in de
Filippijnen zag Morsink hoe verwoestend de tyfoons Ketsana en Parma
hadden uitgehaald. "De hoofdstad Manilla stond voor een groot deel
onder water, bruggen hadden het begeven, mensen zaten zonder huis
of zonder stroom. Juist de allerarmsten blijken zwaar getroffen:
hun hele hebben en houden was in één keer weggevaagd."
Tyfoonseizoenen
Wel wrang om te moeten constateren, aldus Morsink: op het zelfde
moment dat de klimaattop in Kopenhagen onderhandelt over
CO2-reductie binnen veilige marges, ondervinden arme landen de
opwarming van de aarde al aan den lijve. "Als je praat met oudere
Filippino's, zeggen ze: vroeger waren er twee tyfoonseizoenen zodat
we konden berekenen wanneer we moesten zaaien en oogsten. De
grenzen van die seizoenen lijken echter steeds meer te vervagen,
wat het inschatten van het juiste zaai- en oogstmoment moeilijker
maakt. Ook de kracht van de tyfoons verandert. Ketsana was de
zwaarste in 47 jaar."
Stille revolutie
Bij zoveel onzekerheid noemt Morsink het een "stille revolutie"
dat de Filippijnen een jaar of drie geleden is gaan experimenteren
met een bijzondere vorm van microfinanciering. Al jaren was men
bezig met microkrediet: persoonlijke leningen voor huishoudens met
lage inkomens. Het succes hiervan maakte de weg vrij voor
microverzekeringen. En dankzij activiteiten ter plaatse van het
Center for Agriculture and Rural Development (CARD) was de lokale
context in de hele Filippijnen goed bekend. Dit heeft bijgedragen
aan de introductie van het zogeheten PAID-plan: een
3-in-1-verzekeringsproduct gericht op huishoudens met lage
inkomens, bestaande uit een (klimaatgerelateerde) rampen-,
letselschade- en levensverzekering.
Ondernemingszin
Zo'n microverzekering - "de eerste tyfoonverzekering voor armen
ter wereld" - kan een uitkomst zijn voor arme Filippijnse gezinnen.
"Als zij na een natuurramp hun huis moeten herstellen, moeten ze in
veel gevallen belangrijke productiemiddelen verkopen, zoals land,
vee of boten. Dit kan hen in een neergaande spiraal brengen. Het
belang van PAID-plan is nu juist dat deze mensen aan
risicospreiding kunnen doen. Gezinnen hebben aan een luttele 3,5
euro per jaar genoeg om een startkapitaal van 142 Euro te krijgen,
mocht een natuurramp hun huis volledig verwoesten. De hoogte van de
uitkering is met zorg gekozen: het blijft de traditionele
preventiemechanismen stimuleren, maar biedt een vangnet waardoor de
ondernemingszin kan blijven groeien. En dat is van enorme
betekenis. Mensen hebben een minimale vorm van zekerheid nodig,
zodat ze bereid zijn risico's te nemen en investeringen te doen.
Het aanbieden van microverzekeringen is dan ook een belangrijke
bijdrage aan de duurzame ontwikkeling van een land als de
Filippijnen."
Plan met potentie
Over een maand of twee hoopt Morsink naar buiten te treden met
haar studie naar de impact van microverzekeringen in de
Filippijnen. "Natuurlijk moet je geduld hebben en geen overhaaste
conclusies trekken. Maar dit zie ik wel: het verschijnsel
microverzekering begint zijn vruchten af te werpen. Sinds PAID-plan
in 2007 werd geïntroduceerd, is dit verzekeringsproduct aan 74.000
Filipijnse gezinnen verkocht en honderden gezinnen hebben intussen
een uitbetaling gekregen. Tijdens de tyfoons Ketsana en Parma
bijvoorbeeld werden 86.000 CARD-leden getroffen, 227 daarvan hadden
PAID-Plan en ontvingen een uitbetaling. Het zijn nog geen
spectaculaire getallen, akkoord. Maar dit microverzekeringsplan
heeft potentie. Het kan uitgroeien tot een duurzaam businessmodel
als de schaal te vergroten valt naar de duizenden, miljoenen
armen", aldus Karlijn Morsink.
