Masterclass Strategie, Beleid & Politiek

Inhoud

Politiek, beleid en sturing zijn voor professionals in het publieke domein vaak nauw verweven begrippen. Toch moeten ze analytisch worden onderscheiden. Politiek gaat over de vraag hoe een samenleving de problemen waar ze mee wordt geconfronteerd op een bevredigende wijze kan aanpakken. Daarbij strijden maatschappelijke waarden om voorrang. Denk aan veiligheid, vrijheid, solidariteit, rechtvaardigheid en individuele ontplooiingskansen. Politiek wordt ook wel gezien als de gezaghebbende toebedeling van waarden voor de samenleving als geheel. Beleid wordt wel gezien als de voornemens, keuzes en acties van bestuurlijke actoren gericht op de sturing van maatschappelijke problemen. Kort gezegd: de samenleving worstelt met problemen en bestuurlijke actoren proberen die problemen op te lossen of in iedere geval te verminderen.

Maar dan wordt het ook al gauw ingewikkeld, want wat ís dan precies een probleem en wie bepaalt dat? De kans is groot dat burgers problemen anders ervaren dan bestuurders. Wiens probleem ben je dan aan het oplossen? Hoe ga je om met lastige, complexe problemen? Soms betekent beleid dat je bepaalde doelstellingen kunt bereiken met de inzet van bepaalde middelen in een bepaalde tijdsvolgorde. Rationeel, doelbewust en instrumenteel handelen: als ik dit doe, dan is dat het gevolg. Maar veel maatschappelijke kwesties passen niet zo goed in dit profiel. Veel maatschappelijke problemen zijn dynamisch, omvangrijk en complex. Visies en belangen van uiteenlopende actoren buitelen over elkaar heen met betrekking tot probleem en oplossing.

Als beleidmaker probeer je obstakels te vermijden en toch je het stuur recht te houden. Soms ga je ook de confrontatie aan. Wil je complexe maatschappelijk problemen écht helpen oplossen, dan is een onderdeel van je werk dat je partijen bij elkaar brengt, het debat organiseert en zorgt dat mensen van elkaar kunnen leren. Je helpt om waarden te verhelderen, adviseert over een aanpak en bemiddelt tussen strijdende partijen. Beleid maken is ook een zoekproces naar de beste probleem-/oplossingscombinatie, waar de oplossing niet op voorhand is gegeven, maar gaandeweg het proces wordt ontdekt en ontwikkeld.

Sturing ten slotte, is te zien als de instrumentatie van beleid om doelgerichte beïnvloeding van de samenleving in een bepaalde context te realiseren. Doelmatigheid en doeltreffendheid staan daarbij centraal. Het gaat om de zorgvuldige inzet van uiteenlopende instrumenten, waaronder de inzet van medewerkers. In deze module komen de verschillende aspecten van politiek, beleid en sturing uitgebreid aan de orde.