HR > ... > Geluid > Werken met schadelijk geluid

Werken met schadelijk geluid

Wat het menselijk gehoororgaan waarneemt als geluid zijn kleine drukwisselingen in de lucht. Hoe groter de drukwisselingen hoe luider het geluid wordt waargenomen. Omdat geluidsdrukken een groot bereik kunnen hebben (soms wel een factor een miljoen) is het niet praktisch om de geluidssterkte in deze getallen uit te drukken. Het geluidsniveau wordt weergegeven in decibel (dB). Dit is een logaritme. De gevoeligheid van het oor is afhankelijk van de frequentie. Om met de afwijkende gevoeligheid voor de diverse frequenties rekening te houden wordt het geluid gemeten met een zogenoemd A-filter. De eenheid van het geluidsniveau wordt dan uitgedrukt in dB(A). Het is goed om te realiseren dat de decibel een exponentiele maat is, dat wil zeggen dat bij stijging van het lawaai met drie dB, het geluidsniveau verdubbeld!

De term lawaai wordt vaak gebruikt voor ongewenst geluid, vaak met hoge geluidsniveaus Lawaai is niet alleen hinderlijk, maar bij hoge niveaus kan het schadelijk zijn voor het gehoor. De ernst van de gehoorschade hangt af van de geluidssterkte en de blootstellingsduur. Gehoorschade door lawaai is niet te genezen.

Wetgeving

Het gemiddelde niveau waarboven geluid schade kan veroorzaken aan het menselijk gehoor is door de overheid vastgesteld – bij een dagelijkse blootstellingsduur van 8 uur - op 80 dB(A). Het gemiddelde geluidsniveau gemeten over 8 uur mag op de werkplek niet hoger zijn dan 85 dB(A), Deze regel houdt in dat bij geluidsniveaus boven de 85 dB(A) doeltreffende voorzieningen aangebracht moeten worden ter vermindering van de lawaaiblootstelling, tenzij dit redelijkerwijs - gezien de zeer hoge kosten, technische problemen en dergelijke, niet mogelijk is.

Bij een geluidsniveau van meer dan 80 dB(A) dient de werkgever gehoorbeschermingsmiddelen ter beschikking te stellen. Als het geluidsniveau hoger is dan 85 dB(A) dan zijn de werknemers verplicht deze gehoorbeschermingsmiddelen ook te gebruiken. Deze plaatsen dienen duidelijk te worden afgebakend en gemarkeerd.

Een organisatie is verplicht werknemers die tijdens hun werk blootstaan aan een dagdosis van meer dan 80 dB(A) in de gelegenheid te stellen audiometrisch onderzoek (gehoortest) te ondergaan in het kader van de PAGO-verplichting. Medewerkers die blootstaan aan geluidsniveaus boven de 80 dB(A) moeten voorlichting ontvangen over de risico's van te veel lawaai, de maatregelen die genomen worden om de blootstelling te beperken en de mogelijkheden van een gehoortest.

Risico-Inventarisatie en Evaluatie

In het Arbobesluit, artikel 6.7, wordt gesteld dat in het kader van de risico-inventarisatie en -evaluatie op elke arbeidsplaats het geluidsniveau beoordeeld en, indien nodig, gemeten dient te worden om te bepalen waar en in welke mate werknemers aan schadelijk geluid kunnen worden blootgesteld. De beoordeling en de meting dienen representatief te zijn voor de blootstelling aan geluid op de arbeidsplaats gedurende de dagelijkse arbeidstijd. De beoordeling en de meting dienen schriftelijk te worden vastgelegd en periodiek te worden herhaald. Indien uit de inventarisatie blijkt dat de geluidsniveaus op de werkplek te hoog zijn, moeten maatregelen genomen worden om de geluidsniveaus naar benenden te brengen. Deze moeten worden vastgelegd in een “Plan van Aanpak” (of lawaaibestrijdingsplan).

Implementatie op de UT

Uitvoeren RI&E

Voordat met werkzaamheden, waarbij hoge geluidsniveaus (d.w.z. hoger dan 80 dB(A)) te verwachten zijn, wordt aangevangen, moet een RI&E van dat werk zijn uitgevoerd. De inventarisatie moet gericht zijn op risico’s van te veel lawaai voor de medewerkers. Hierbij moeten de volgende aspecten aan bod komen.

I Gegevens over het lawaainiveau:

Hoogte van lawaainiveau:
Geluidsmetingen moeten conform NEN 3418 worden uitgevoerd. Hiervoor is een goede geluidsmeter en deskundigheid om met de meter om te gaan, noodzakelijk. Vraag advies bij PA&O. Een zeer indicatieve inschatting kan gemaakt worden met de volgende vuistregel: indien op 1m afstand niet meer op een normale toon een gesprek gevoerd kan worden, dan is het geluidsniveau waarschijnlijk hoger dan 80 dB(A).

Gegevens over het lawaai
Indien hierover gegevens bekend zijn: frequentie van het geluid (in Hz), nagalmtijden en dergelijke.

Overige informatie
Bijvoorbeeld: reeds genomen maatregelen om geluid te beperken.

Nota Bene: De werkgever moet de resultaten van de geluidsbeoordelin­gen, geluidsmetingen en geluidsbere­ke­ningen registreren en geduren­de tenminste 10 jaar bewaren. Hetzelfde geldt voor de resul­taten van het gehooronderzoek.

II Typering werkzaamheden

Bij welke werkzaamheden wordt het lawaai veroorzaakt (machines, werkzaamheden) en zijn deze geluidsniveaus periodiek of continue.

III Blootgestelde groep medewerkers

Welke medewerkers (studenten en technici) krijgen te maken met de hoge geluidsniveaus.

Zijn deze medewerkers voorgelicht over de risico's van te veel lawaai?

Zijn medische gegevens (audiogrammen) beschikbaar van medewerkers die te maken krijgen met hoge geluidsniveaus

IV Plan van Aanpak

Om blootstelling aan schadelijk geluid te voorkomen, dient de arbeidshygiënische strategie te worden gevolgd. Deze onderscheidt vier niveaus van maatregelen, dit zijn (in volgorde van prioriteit):

Bestrijden van geluidsniveau aan de bron (verwijderen machines)

Het isoleren van de bron/beperken van geluidsoverdracht (omkasten van machines)

Het isoleren van de mens/beperken van de bloostelling (lawaaiige machines in aparte ruimte)

Het gebruiken van persoonlijke beschermingsmiddelen (otoplastieken, gehoorkappen)

Technische en organisatorische maatregelen

Voorlichting:

Medewerkers die te maken krijgen met geluidsniveaus die boven de 80 dB(A) liggen, dienen voorlichting te krijgen over:

De mogelijke gevaren voor het gehoor als gevolg van blootstelling aan geluid;

De bestaande regelgeving met betrekking tot geluid en de op grond van deze regelgeving te nemen maatregelen;

De situaties waarin gehoorbeschermingsmiddelen ter beschikking zijn gesteld en de situaties wanneer deze gebruikt moeten worden;

De wijze waarop gehoorbeschermingsmiddelen gebruikt moeten worden;

De inhoud en de betekenis van een periodiek te herhalen audiometrisch onderzoek en de gevallen waarin aan medewerkers de gelegenheid moet worden geboden om een dergelijk onderzoek te ondergaan.

Markering en afbakening

Baken de plaatsen waar het geluidsniveau boven de 85 dB(A) is af door een blauw rond bord met een wit pictogram van een gehoorkap en voorzie handgereedschappen die een geluidsniveau van meer dan 85 dB(A) produceren van een duidelijke markering (sticker).

PAGO:

De medewerkers die in hun werk blootstaan aan geluidsniveaus hoger dan 80 dB(A) worden door de beheerder periodiek in de gelegenheid gesteld audiometrisch onderzoek te ondergaan. Doel van het onderzoek is de gehoorfunctie van de werknemer in stand te houden en regelmatig te controleren.
De periodiciteit hangt af van het geluidsniveau dat heerst in de werkomgeving. De periodiciteit van het audiometrisch onderzoek wordt door de Arbeidsinspectie als volgt aangegeven:

< 80 dB(A) geen controle

80 - 90 dB(A) eens per vier jaar

90 - 95 dB(A) eens per twee jaar

> 95 dB(A) ten minste eens per jaar

Literatuur/verder lezen

Arboinformatieblad nummer 4: lawaai op de arbeidsplaats

Arbobesluit, hoofdstuk 6