CoL Wiskunde vernieuwd via onderzoek in de lespraktijk

Wiskunde vernieuwd via het onderzoeken van de lespraktijk aan de hand van lesson study

Context - Er is een grote behoefte aan adequaat geschoolde docenten voor de bovenbouw. Docenten geven aan zich vooral inhoudelijk te willen professionaliseren (Onderzoek optimalisatie Lerarenbeurs, 14 januari 2010). Belangrijk zijn zowel een goede wiskundige, als ook een stevige vakdidactische kennisbasis als het om het leren van leerlingen gaat. In deze kenniskring zal aan de vakdidactische kennis op deelterreinen worden gewerkt. De wiskundig didactische theorie gaat over de ontwikkeling van ‘sensible mathematics’ (Tall, 2012). Sensible mathematics bouwt in algebra en analyse voort op de niveautheorie van Van Hiele (1986) waarin de nadruk op meetkundige begripsontwikkeling ligt. Minstens zo belangrijk is de professionalisering van deelnemende docenten die door deze ervaringen beter geëquipeerd zijn om zich wiskundeonderwerpen vakdidactisch eigen te maken en op hernieuwde wijze te ontwerpen en te onderwijzen. De samenwerking in een Community of Learners (CoL), een speciaal soort DOT, wordt getypeerd door de actieve deelname van: bovenbouwdocenten, schoolpracticumbegeleiders, vakdidactici, AIO’s, onderzoekers en wiskundigen van de afdeling Technische Wiskunde (TW). Het doel is een breed gedragen, praktisch bruikbare vakvernieuwing. ICT-gebruik, met name GeoGebra, en theorievorming nemen een steeds prominentere plaats in. Belangrijke kenmerken van de CoL zijn (a) de veilige omgeving, (b) samenwerking tussen UT-medewerkers en vo-docenten in de regio en hun collega’s op de eigen school (Johnson & Johnson, 1999), en (c) de verbinding tussen theorie en praktijk.

Beschrijving activiteiten – In de CoL onderzoeken docenten lespraktijken over de introductie van begrippen in de calculus, de integratie van meetkunde in het wiskundeonderwijs en de heroriëntatie op de rol van bewijzen. Deze keuze is praktisch, gebaseerd op de relevantie in natuurwetenschappelijke en technische vervolgstudies. De deelnemers bespreken wetenschappelijke literatuur, onderzoeksresultaten en conclusies en gaan op zoek naar lespraktijken die leerlingen motiveren en uitdagen. Er wordt samengewerkt bij het ontwerpen en onderzoeken van lesontwerpen met de focus op de lespraktijk en daarbinnen het denken van leerlingen. Het overkoepelend onderzoek naar de professionalisering van wiskundedocenten is ontwerpgericht. De eerste studie, in het najaar van 2009, ging over de introductie van het begrip ‘afgeleide’ in 4vwo. De resultaten laten zien dat het voor docenten moeilijk is om los te komen van het boek en een eigen weg in te slaan. Anderzijds is het samenwerken in een CoL stimulerend, de docenten voelen zich uitgedaagd om hun eigen rol op te pakken en meer glans te geven (Verhoef et al., 2013).

De werkwijze in de CoL is volgens de in Japan met succes beproefde methode lesson study (Fernandez & Yoshida, 2004). Het ontwerp van één les wordt uitgevoerd en geobserveerd in het bijzijn van alle betrokkenen: docenten (collega’s, managers) van de school en UT-medewerkers. Na afloop wordt de les zorgvuldig geëvalueerd, bediscussieerd en bijgesteld, en opnieuw uitgevoerd op een andere locatie. De live observanties zijn gericht op lespraktijken, het leren van leerlingen. Door de jaren heen is het oorspronkelijke ontwerpteam van bovenbouwdocenten en UT-medewerkers voortdurend aangevuld met bovenbouwdocenten die met passie voor hun vak, op zoek naar inhoudelijke schooloverstijgende duurzame samenwerking.

Resultaten