In memoriam prof. Braam

1 mei 2013

Geert Braam was van 1976 tot aan zijn emeritaat in 1991 als hoogleraar Algemene Sociologie en Methoden en Technieken van Sociaalwetenschappelijk Onderzoek verbonden aan de Universiteit Twente. Hij was één van de ‘founding fathers’ van de Onderafdeling – later Faculteit – Bestuurskunde. Zijn werk is van grote betekenis geweest voor het vakgebied van de sociologie van het openbaar bestuur.

“Een diepe interesse in natuurkunde, wiskunde en natuurfenomenen”(zoals hij het zelf op zijn website omschreef) dreef hem aanvankelijk naar meteorologie en naar een werkkring bij het KNMI in De Bilt. Na enige jaren bleek de sociologie toch aantrekkelijker. Geert Braam voltooide een studie sociologie in Utrecht, en werd hierna wetenschappelijk medewerker aan de Universiteit van Amsterdam en later aan de Rijksuniversiteit Groningen waar hij in 1972 promoveerde op het proefschrift “Invloed van bedrijven op de overheid”. Dit proefschrift was een baanbrekende analyse van invloedsprocessen aan de hand van de invloedspogingen die actoren ondernemen, en wordt beschouwd als een belangrijke vernieuwing van de zogenaamde besluitvormingsmethode in het machts- en invloedsonderzoek. Een Engelstalige uitgave ervan verscheen in 1981. In deze tijd richtte Braams werk zich tevens op de analyse van collectieve actie, met als centrale vraag waarom en hoe de gedeelde belangen van sociale groepen al dan niet leiden tot de oprichting van belangenorganisaties.

In 1976-77 stond Geert Braam samen met onder meer Andries Hoogerwerf, Dick Ruiter, Jacques Thomassen en Peter Boorsma aan de wieg van de nieuwe studierichting Bestuurskunde aan de Technische Hogeschool Twente. Die eerste jaren van Bestuurskunde hebben een bijna mythische status gekregen. De leidende hoogleraren, onder wie natuurlijk Braam, waren persoonlijkheden die regelmatig hard met elkaar in botsing kwamen. Tegelijkertijd deelden zij opvattingen over de kenmerken van goed onderzoek en over de noodzaak van een degelijke scholing van studenten in methoden en technieken, en schuwden zij duistere taal en “beweerkunde”. Hierdoor werd de Twentse bestuurskunde een merk dat nationale faam verwierf.

In zijn werk stond de ongelijkheid in samenlevingen centraal, waarbij hij vooral keek naar de invloed van beleid op de ongelijke verdeling van macht, invloed en inkomen. Deze visie legde hij vast in zijn boek “Bestuurssociologie - mensen, groepen en openbaar bestuur: een inleiding” uit 1988. Geert Braam was hiernaast gefascineerd door het werk van de veelzijdige psycholoog en socioloog Herbert Simon, en verkende in diens navolging als een van de eersten in Nederland de mogelijkheden om door gebruikmaking van kunstmatige intelligentie de besluitvorming in het openbaar bestuur te verbeteren.

Speciale aandacht had Braam voor de positie van ouderen in de samenleving. Zijn doctoraalscriptie was reeds gewijd aan “Bejaarden in Utrecht”, en al lang voordat de eerste ouderenpartijen het Nederlandse politieke toneel betraden vroegen Braam en zijn medewerkers aandacht voor de kwetsbaarheid van de sociale positie van ouderen. Na zijn emeritaat is hij dit onderwerp in vele artikelen, lezingen, columns (onder meer in Tubantia) en ingezonden stukken aan de orde blijven stellen.

Geert Braam was iemand die niet alleen in zijn werk, maar ook in zijn vrije tijd keuzen maakte waar hij zich vervolgens geheel voor inzette. Hij was een bergwandelaar, tennisspeler en violist – en met zijn muzikaal ensemble heeft hij vele universitaire bijeenkomsten opgeluisterd.

Met het overlijden van Geert Braam verliest de Universiteit Twente, en in het bijzonder de vakgroep Bestuurskunde, een markante wetenschapper die stond voor zijn vak. Wij wensen zijn echtgenote, kinderen en overige familieleden veel sterkte toe.

Kees Aarts, Bas Denters & Ariana Need