Samen leren en innoveren verbetert docententeams aanzienlijk

Teamprestaties in het hoger beroepsonderwijs hard nodig bij onderwijsvernieuwing

17 januari 2013

De druk op het onderwijs in Nederland is groot. Docenten en hun leerlingen dienen bij te blijven om hun kennis op Europees niveau te handhaven. UT-promovenda Nanda Lodders onderzocht hoe docenten door middel van collectief leren in relatie tot individueel leren hun prestaties kunnen verbeteren. Transformationeel leiderschap speelt een belangrijke rol bij teamprestaties in het hoger beroepsonderwijs. Uit het onderzoek van Lodders blijkt dat de prestaties van de docententeams daardoor verbeteren.

“In de hedendaagse kennismaatschappij staan onderwijsinstellingen voor twee belangrijke uitdagingen: (1) het radicaal veranderen van hun veelal traditionele onderwijssystemen, om daarmee tegemoet te komen aan de eisen die een kennismaatschappij stelt, en (2) het (verder) ontwikkelen van hun adaptief lerend vermogen, teneinde zich voortdurend te kunnen aanpassen aan hun dynamische omgeving. Deze uitdagingen kunnen zij oppakken door het inzetten van leerstrategieën, waarbij 'collectief leren' een essentiële rol speelt. Deze sociale vorm van leren kan ontstaan wanneer de leden van een collectief (i.e., een groep of team) samenwerken, waarbij zij bewust streven naar het bereiken van gezamenlijke leer- en/of werkresultaten. De huidige studie die bestaat uit een vragenlijstonderzoek, een gevalstudie en een spelsimulatie richt zich op de waarde van deze vorm van leren voor docententeams in het hoger beroepsonderwijs (HBO),” vertelt Nanda Lodders.


Collectief leren

“De resultaten van het vragenlijstonderzoek laten zien dat, in lijn met onze verwachting, 'collectief leren' een positieve relatie heeft met 'individueel leren in interactie', een individueel georiënteerde vorm van leren waarbij een individu met anderen communiceert om de kwaliteit van zijn of haar werk te verbeteren, om verandering te realiseren, en/ of om persoonlijke doelen te bereiken. Het is aannemelijk dat naarmate mensen in een team bekwamer zijn in individueel leren door middel van sociale interactie, het team ook bekwamer zal zijn in 'collectief leren'. Collectieve leerprocessen kunnen dan worden ondersteund door de individueel gerichte, sociale leerprocessen in een team te versterken.”


Leiderschapsstijl en het innovatief vermogen van teams

“Organisaties kunnen het leren door individuen en teams faciliteren door ze een structuur, cultuur en leiderschapsstijl te bieden die ondersteunend zijn aan leerprocessen. De resultaten van het vragenlijstonderzoek en de gevalstudie ondersteunen de verwachte positieve relatie tussen een transformationele leiderschapsstijl en de mate van 'collectief leren' en 'individueel leren in interactie' die teamleden percipiëren. Verder ondersteunen deze resultaten de verwachte positieve relatie tussen een dergelijke leiderschapsstijl en het innovatief vermogen van teams. Over het geheel benadrukken de resultaten de relevantie van een transformationele leiderschapsstijl voor het simuleren van sociaal leren in docententeams in de context van onderwijsvernieuwing, alsook de mogelijke bijdrage ervan aan het succes van innovatieprojecten.”

Lodders: “Tot slot ondersteunen de resultaten van de gevalstudie en de spelsimulatie de veronderstelde positieve relatie tussen 'collectief leren' en de prestaties van teams, waarbij de prestaties het resultaat zijn van de efficiëntie en het innovatief vermogen van de teams. Wel blijkt de relatie tussen 'collectief leren' en de prestaties van teams complexer te zijn dan we aanvankelijk veronderstelden.”

Meer informatie
De promotie van Nanda Lodders (UT/ De Haagse Hogeschool) vindt plaats op vrijdag 18 januari op de Universiteit Twente om 12:30 uur in Gebouw De Waaier. Haar promotor is: Prof. Dr. J.W.M. Kessels (UT) en de assistent-promotoren: Dr. F.J.M. Meijers (De Haagse Hogeschool) en Prof. Dr. M.A.C.T. Kuijpers (LOOK-Open Universiteit). Het proefschrift: Teachers Learning and Innovating Together.Exploring collective learning and its relationship to individual learning, transformational leadership and team performance in higher vocational education is opvraagbaar bij Janneke van den Elshout, afdeling Persrelaties van de Universiteit Twente.

 

Contactpersoon
Janneke van den Elshout, mobiel 06 1395 0017