Is een goede wetenschapper een ondernemer? De eerste U-Meet op de UT gaf geen volmondig ‘ja’ als antwoord. Maar een ondernemende houding heeft de wetenschapper vandaag op zijn minst nodig. En: wat heeft innovatie te maken met seks? “Innovatie is voor mij niet louter het genereren van ideeën”, aldus Anton Schaaf in zijn keynote speech. Schaaf, die Elektrotechniek studeerde in Twente, is CEO van Océ en sinds kort lid van de Raad van Toezicht van de Universiteit Twente. “Innovatie is ook het omzetten van die ideeën in concrete dingen én het in de markt zetten van die dingen.” Schaaf haalt de natuur erbij als hij innovatie en samenwerking beschrijft. Je kunt gaan samenwerken door je te reproduceren via klonen, maar dan functioneert het alleen in een stabiele omgeving waarin niets verandert. Eén ziekte, en de hele populatie is weg. Nee, innovatie is eerder te vergelijken met seks, aldus de Océ-topman. Onderling verschillende partners, evolutie, bestand tegen veranderingen, niet voorbehouden aan één omgeving . Eén ziekte is niet fataal voor de hele populatie. Een ‘vruchtbare’ vergelijking.
Inkjet en belletjes
Schaaf laat in vogelvlucht het productenpalet van Océ zien. Bekend zijn natuurlijk de printers, maar een tak als document management - het digitaliseren en toegankelijk maken van gigantische dossiers - is sterk groeiend evenals het printen op andere objecten dan papier. Bij elke activiteit zoekt Océ partners. “Onze ink jets kunnen tegenwoordig printen met elke inkt”, geeft hij aan. “De vorming van het druppeltje moeten we daarvoor heel exact modelleren. Dat kunnen wij niet doen zonder de inbreng van de groep van prof. Detlef Lohse van de UT.” In Schaaf’s model van een startup bedrijf, functioneert ook zo’n starter meteen in een netwerk. Het gaat niet alleen om de kennis van die ene slimmerik met een goed idee, ook grotere bedrijven zitten in het netwerk, via hun netwerk krijgt de starter ook toegang tot het netwerk. “Met spinouts vanuit Océ doen we dat ook zo, dan gaat het nu eenmaal sneller vliegen.”
Dingen máken
Onder leiding van Ewald Smits, hoofdredacteur van Management Team, ontstaat een levendige discussie rondom vier stellingen. Met Eppo Bruins, directeur van de Technologiestichting STW, Kees Eijkel, directeur Kennispark Twente, Miriam Luizink, technisch-commercieel directeur MESA+ en Leon Terstappen, hoogleraar Medical Cell BioPhysics en oud-ondermer. Om maar te beginnen met: komen we dankzij wetenschap uit de crisis? “Nee”, aldus Bruins. “Deze crisis is veroorzaakt door een heel fout financieel systeem, om dat op te lossen is wetenschap niet de tool. Maar willen we over tien jaar nog geld verdienen in dit land, dan moeten we wel blijven investeren in wetenschap. En ja, ook in maakindustrie!”
Risico nemen
Luizink voegt daaraan toe: “In zo’n tijd moet je júist investeren in nieuwsgierigheid gedreven onderzoek, voor het langere termijn perspectief. De politiek kijkt te vaak naar de korte termijn.” De wetenschapper positioneren als iemand die geen risico neemt, geen communicatieve en commerciële vaardigheden heeft en al evenmin oog voor de markt, is voor de vier aan tafel een volstrekt achterhaald beeld. “Een wetenschapper móet werken in een internationaal netwerk, risico’s nemen, kansen zien. En ook nog eens communicatief zijn om de benodigde financiering rond te krijgen. Die ondernemende houding hebben ze vrijwel allemaal”, aldus Eijkel.
Valorisatie door onderwijs
Ook de stelling dat ‘valorisatie de universiteit tot een bedrijf maakt, een zeer slechte ontwikkeling’, vindt weinig weerklank. De federatie van drie Technische Universiteiten heeft valorisatie, naast excellent onderwijs en onderzoek, nadrukkelijk op de begroting staan. Terstappen nuanceert: “Maar de beste valorisatie komt van de goede mensen die wij afleveren. Een universiteit is er toch allereerst voor het onderwijs. Dat betekent dat we hier meer goede mensen naar toe moeten halen.” Tot slot komen de veelbesproken Topsectoren aan bod, met de stelling dat het ‘wetenschapsbeleid wordt opgeofferd aan het innovatiebeleid, een positieve ontwikkeling’. Moet de wetenschap overgeheveld worden van OCW naar Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, zoals werkgeversvoorman Wientjes bepleit? Opnieuw komt dan de schijnbare tegenstelling van fundamenteel en toepassingsgericht onderzoek aan de orde. Bruins maakt zich hard voor de topsectoren, maar ziet tegelijk dat er gewoon 800 miljoen euro uit de beschikbare middelen verdwenen is. “Dat gaan we vanaf volgend jaar merken. Dan kunnen we gewoon minder knappe koppen aan het werk zetten. En dat is echt heel slecht.”
Top 5
Rector Brinksma voegt daar nog aan toe: “Nederland stond nog maar net in de economische top 5, of het succes werd door de politici en beleidsmakers al toegeschreven aan het Topsectorenbeleid dat nog niet eens is uitgevoerd. Dat kan natuurlijk niet.” Als iets duidelijk is geworden in het debat, is het dat de wetenschapper van vandaag ondernemerskwaliteiten nodig heeft. Of hij daarmee ook ondernémer is, is een tweede. “Ik zie juist bij veel ondernemingen een gesloten en risicomijdende cultuur. Daar kunnen wij hen vanaf helpen”, besluit Brinksma.
De U-Meet is voor het eerst georganiseerd, vlak voor het Weekend van de Wetenschap. Op verschillende plaatsen in het land is gedebatteerd over ‘weg uit de crisis’.
Contactpersoon
Wiebe van der Veen, mobiel 06 1218 5692
|
