Individuele therapie voor alle kankerpatiënten

6 miljoen voor nieuwe CTCTRAP-techniek

25 juni 2012

De sterfte van kankerpatiënten hangt meestal samen met uitzaaiingen. Om meer te weten over de mechanismen die tot uitzaaiingen leiden is het vinden van ‘circulerende tumorcellen’ (CTC’s) in bloed cruciaal. Met een nieuwe geavanceerde techniek ’de CTCtrap’ kunnen in de toekomst álle kankerpatiënten gescreend worden op CTC’s. De EU verstrekt zes miljoen euro subsidie aan een internationaal team dat onder leiding staat van hoogleraar medische cel-biofysica Leon Terstappen van de Universiteit Twente (instituut MIRA). Naar verwachting is de CTCtrap over vier jaar beschikbaar. Terstappen: “Deze nieuwe techniek zal een radicale verandering in de behandeling van kankerpatiënten met zich meebrengen.”

Terstappen, initiatiefnemer en trekker van het internationale project ontwikkelde al eerder een techniek om CTC’s uit buisjes bloed van 7,5 milliliter te halen. De verschillende types kankercellen die uit deze test aan het licht komen, worden geanalyseerd en geteld. Met die informatie kan een therapie beter afgestemd worden. Nadeel van deze test is dat bij slechts de helft van de kankerpatiënten deze tumorcellen in het bloed te traceren zijn. De concentratie van CTC’s in het bloed is zeer laag, daarom kunnen deze cellen normaliter alleen bij patiënten met een vergevorderde ziekte getraceerd worden.
Terstappen: “We willen ook meer weten over ‘die ene cel’ die is achtergebleven en jaren na behandeling van de primaire tumor opeens actief wordt. Het héle bloedvolume van de patiënt is dan nodig, en dat kan met de CTCtrap. Het voordeel is dat ook patiënten in een vroeg stadium met deze techniek kunnen worden geholpen.”

Het projectteam, een consortium van elf bedrijven, universiteiten en onderzoeksinstituten uit vijf Europese landen Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Italië, Estland, Duitsland en Nederland, start officieel op 1 september 2012. De eerste twee jaar werken vier bedrijven in samenwerking met de UT aan een prototype. In de laatste twee jaar volgen klinische testen met borst- en prostaatkankerpatiënten.

De CTCtrap

Kankerpatiënten krijgen naast chemotherapie steeds vaker andere medicijnen toegediend. Na verloop van de tijd kan medicijn-resistentie optreden. Nieuwe tumoranalyse is dan nodig om een nieuwe behandeling te bepalen. Dit gebeurt vaak door middel van een biopsie, er wordt dan weefsel weggenomen. Met de nieuwe techniek, de CTCtrap krijgt de patiënt een bloedtransfusie (Apheresis). CTCtrap is een afkorting voor Circulating Tumor Cells TheRapeutic APheresis. Al het bloed van de patiënt, circa 5,5 liter, gaat door een speciale filter en vervolgens weer terug naar de patiënt. In de filter blijven de circulerende tumorcellen achter en technieken worden ontwikkeld om vast te stellen hoeveel tumorcellen er zijn en voor welke therapie ze gevoelig zijn. Op basis hiervan kan de behandeling beter afgestemd worden op het individu. Daarnaast kunnen artsen via de techniek patiënten sneller behandelen. Dit leidt tot een hogere efficiëntie en lagere kosten.

Terstappen: “Eerst dachten we hoe kunnen we uit zo min mogelijk bloed de juiste conclusies trekken. Maar nu zeg ik dat we juist naar meer bloed moeten kijken.”

Over Terstappen

Prof.dr. Leon W.M.M. Terstappen is arts en promoveerde in 1988 aan de Universiteit Twente. Van 1987 tot 1994 was hij werkzaam bij Becton-Dickinson in California waar hij werkte aan stamcel onderzoek. Van 1994 tot 2008 was hij werkzaam als Chief Scientific Officer bij Immunicon Inc. in de VS en verantwoordelijk voor de ontwikkeling van de CellSearch technologie die in 2009 de eervolle Prix Galien ontving. Terstappen is sinds 2007 verbonden aan het MIRA Instituut voor Technische Geneeskunde en Biomedische Technologie van de Universiteit Twente.

Contactpersoon

Contactpersoon voor de pers: Communicatieadviseur drs. Martine van Hillegersberg of drs. Juliette Fhij, persafdeling UT.